Z Chanukah
קאטאלאג: זמנים זאת חנוכה נומ׳ 19 תשע"ד (2013–14) אידיש 54 מינ׳
שטייט נישט אינעם פאקעט גייד פון 2012; דער קעפל איז גענומען פונעם פאלדער און פונעם נאמען פונעם פייל.
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט, אויפן סמך פון א שטיקל שפת אמת, אז חנוכה עפנט אויף דעם מקום הנסים וואס איז העכער פון טבע, אזוי אז אלעס אין די טעג קומט דורך נסים, און ער מאנט מ'זאל זיך אויסנוצן דעם לעצטן טאג חנוכה זיך צו פארבינדן דערמיט.
דער משגיח עפנט מיט די סעודות פון חנוכה, וואס אידן האבן געמאכט פון שמחה אז מ'איז מוסר נפש געווען פאר תורה און מצוות, און גייט איבער צו א שטיקל שפת אמת. דארט ווערט געפרעגט פארוואס די ברכה איז "שעשה נסים" אויב זי גייט אויפן נס פונעם שמן, און דער תירוץ איז אז די הדלקה איז נישט בעיקר צוליב דעם נס: חנוכה קומט פון א מדריגה העכער פון די זיבן טעג פון טבע, פונעם מקום הנסים, וואס לאזט זיך אראפ אין זמן די אכט טעג. אזוי ווי אין ספירה איז אלעס פארבונדן מיט דער ספירה פונעם טאג, אזוי איז חנוכה אלעס, דאס עסן און די ליכט, אנגעזאפט מיט נסים; דערפאר מאכט מען א ברכה אפילו דעם ערשטן טאג, ווען עס איז געווען גענוג שמן. דער משגיח ווענדט עס אן אויפן לעצטן טאג חנוכה און אויף דעם וואס אידן דארפן היינט נסים, דערציילט פון רבי שלמה קלוגער און פון רוזשין וועגן דער חשיבות פון חנוכה, און ענדיגט אז חנוכה איז א זמן פון פקידת עקרות, אויך פאר איינעם וואס איז אן עקר אין תורה און תפילה.
ענינים: ניסים און טבע · זאת חנוכה · דער נס חנוכה און די יוונים
סדר השיעור
-
0:00 ניגון בעפארן שיעור (ניגון)
-
4:38 די סעודות פון חנוכה
דער משגיח זאגט אז די סעודות פון חנוכה האבן א שטיקל מצוה ווייל אידן האבן זיי געמאכט, פון שמחה אז מ'איז מוסר נפש געווען פאר תורה און מצוות, און ער הייבט אן א שטיקל שפת אמת. רוב פון דעם חלק איז נישט פארשריבן.
-
12:20 פארוואס "שעשה נסים": דער מקום הנסים
לויטן שפת אמת פרעגט דער משגיח פארוואס די ברכה איז "שעשה נסים" אויב זי איז אויפן נס פונעם שמן, און ענטפערט אז די הדלקה איז נישט בעיקר צוליב דעם נס: חנוכה קומט פון דער מדריגה העכער פון טבע, דער סדר פון נסים איבער די זיבן ימי בראשית, וואס זיינע טויערן עפענען זיך אין די טעג.
-
16:24 אלעס חנוכה איז אנגעזאפט מיט נסים
דער משגיח ערקלערט אז די אכט טעג פארבינדן דעם עולם פון נסים מיטן זמן. אזוי ווי אין ספירה איז אלעס פארבונדן מיט דער ספירה פונעם טאג, אזוי קומט חנוכה, וואס איז הוד, אלעס, אפילו דער קוגל און די ליכט, פונעם מקום הנסים; ממילא איז די ברכה אויף די נסים וואס זענען היינט דא, און אפילו דעם ערשטן טאג, ווען דער שמן איז געווען גענוג, מאכט מען א ברכה.
-
20:33 דער לעצטער טאג און דאס דארפן נסים שטייט אינעם קאטאלאג
דעם לעצטן טאג חנוכה זאגט דער משגיח אז מ'דארף זיך אנשטרענגען זיך צו פארבינדן מיטן מקום הנסים, ווייל דער אייבערשטער האט אידן, אין ארץ ישראל און אומעטום, געברענגט צו א מצב אז זיי דארפן נסים. ער נעמט דעם טענה פונעם הלל "למה יאמרו הגוים", און מערקט אן אז מארגן קען מען נאך זאגן הלל און על הנסים.
-
23:58 רבי שלמה קלוגער, רוזשין און דאס דריידל מעשה
דער משגיח דערציילט פון א שאלה וואס מ'האט געפרעגט רבי שלמה קלוגער, פון איינעם אין תפיסה וואס מ'לאזט אים ארויס אויף א קורצע צייט, און זיין תשובה צו גיין זאגן הלל בציבור אנשטאט צינדן. ער ברענגט פונעם רוזשינער אז א פשוט'ער איד קען חנוכה פועלן וואס א צדיק פועלט מיט זיינע תפילות, און דערציילט פון יונגעלייט וואס האבן געשפילט מיטן דריידל און דעם ווארט אז וואס מ'געווינט חנוכה קען מען שוין נישט פארלירן.
-
27:17 פקידת עקרות און די תפילה צום סוף
נאך א לאנגן ניגון זאגט דער משגיח אז חנוכה איז א זמן פון פקידת עקרות אזוי ווי ראש השנה, און לויט א מדרש איז עקר אויך איינער וואס זעט נישט קיין פירות אין זיין תורה אדער תפילה. ער מאנט מ'זאל זיך מארגן ביי הלל און על הנסים אויסבעטן אז אידן זאלן נפקד ווערן מיט ישועה, און אז די עקרה ציון זאל נפקד ווערן, מיט קיבוץ גליות. די אויפנאמע ענדיגט זיך מיט א לאנגן שטיק אן טעקסט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די סעודות פון חנוכה
דער משגיח הייבט אן מיט די סעודות וואס מ'מאכט חנוכה. זיי האבן א שטיקל מצוה, זאגט ער, ווייל אידן אליין האבן זיי געמאכט: אידן פרייען זיך אז מ'איז מוסר נפש געווען פאר תורה און מצוות, און ביז היינט פרייען זיי זיך ווען זיי מאכן אליין אזא סעודה, כדי צו געבן כבוד צו חנוכה. אזוי ווי די אנדערע סעודות האבן אידן עס געשאפן פון זייער אייגענער מסירות. פון דארט גייט ער איבער צו א שטיקל שפת אמת. א
פארוואס "שעשה נסים"
דער שפת אמת טראכט איבער די ברכה "שעשה נסים". די גמרא זאגט אז יעדע נאכט איז געווען א נס, אבער אויב די ברכה וואלט געווען אויפן נס פונעם שמן, וואלט מען געדארפט דערמאנען דעם נס; אנשטאט דעם רעדט זי בכלליות פון נסים, און מ'זאגט נישט וועלכן נס. א,ב
דער תירוץ איז אז די הדלקה איז נישט בעיקר צוליב דעם נס. חנוכה קומט פון א מדריגה העכער פון טבע, דער מקום פון וואנעט נסים קומען, און די מדריגה לאזט זיך אראפ אין טבע. דער אייבערשטער האט געשטעלט דעם סדר הטבע אין די זיבן ימי בראשית; איבער דעם איז דא א באזונדערער סדר פון נסים, און אין די טעג עפענען זיך זיינע טויערן.
אלעס חנוכה איז אנגעזאפט מיט נסים
יעדער פון די אכט טעג, ערקלערט דער משגיח, ברענגט אראפ א פונק פון נסים, און דער עולם פון נסים ווערט מחובר מיטן זמן אליין. ער גלייכט עס צו ספירה, וואו עס שטייט אין ספרים הקדושים אז אלעס וואס א מענטש פילט און רעדט איז פארבונדן מיט דער ספירה פונעם טאג. חנוכה איז הוד, די בחינה פון נס, און ממילא א זמן פון הודאה.
ווען חנוכה קומט, עפנט זיך דער מקום הנסים און די גאנצע השפעה קומט פון דארט: אינעם קוגל, אין די געפילטע פיש, אינעם וויין און אין די ברענענדיגע ליכט ליגן נסים. די ברכה זאגט דאס הייסט אז היינט זענען דא נסים. דערמיט איז אויך מתורץ פארוואס מ'מאכט זי דעם ערשטן טאג, ווען עס איז געווען גענוג שמן: אפילו דעמאלט איז אראפגעקומען א פונק פון נסים, און די ליכט האט געברענט פונעם מקום הנסים.
דער לעצטער טאג און דאס דארפן נסים
דעם לעצטן טאג חנוכה, זאגט דער משגיח, דארף מען זיך אנשטרענגען זיך צו פארבינדן מיטן מקום הנסים. דער אייבערשטער האט יעצט געברענגט אידן צו א מצב אז זיי דארפן נסים: אין ארץ ישראל פרעגט מען פון וואס לעבן זיי און פון וואו האבן זיי ברויט. פונדעסטוועגן איז די תורה נצחית און אידן זענען נצחי.
רבי שלמה קלוגער, רוזשין און דאס דריידל
דער משגיח דערציילט אז איינער אין תפיסה, וואס מ'האט אים געזאלט ארויסלאזן אויף א קורצע צייט, האט געפרעגט רבי שלמה קלוגער צי ער זאל גיין ביינאכט צינדן חנוכה ליכט אדער אינדערפרי דאווענען און זאגן הלל מיט א מנין. ער האט געענטפערט צו גיין אין בית הכנסת זאגן הלל בציבור, און דערפון זעט מען די חשיבות פון דעם הלל.
דער רוזשינער האט געזאגט אז וואס א צדיק פועלט מיט זיינע תפילות, קען א פשוט'ער איד פועלן חנוכה. דער משגיח לייגט צו א מעשה מיט יונגעלייט וואס האבן געשפילט מיטן דריידל און פארלוירן א פאר פרוטות, און דעם ווארט אז וואס מ'געווינט חנוכה קען מען שוין נישט פארלירן.
פקידת עקרות און די תפילה צום סוף
נאך א לאנגן ניגון זאגט דער משגיח אז אין ספרים הייסט חנוכה א זמן פון פקידת עקרות, אזוי ווי ראש השנה, און ער דערמאנט דעם בני יששכר. אין אזא צייט קען מען מתפלל זיין און געבן ברכות אויף פקידת עקרות. ה
עקרות, ערקלערט ער לויט א מדרש, מיינט נישט נאר א אשה אן קינדער. איינער וואס דאס דאווענען גייט אים נישט, אדער וואס זעט נישט קיין פירות אין זיין תורה, איז אויך אן עקר, און חנוכה איז די צייט פאר אים זיך אויסצובעטן הצלחה אין תפילה און אין תורה. ו
צום סוף מאנט ער מ'זאל מארגן אינדערפרי, ביי על הנסים, ביי מנחה און ביי ברכת המזון, אויסנוצן יעדן מאמענט פון חנוכה צו בעטן דעם רבונו של עולם אז אידן זאלן נפקד ווערן מיט ישועה, אז די עקרה ציון זאל נפקד ווערן, און אז די גליות זאלן מקובץ ווערן בשמחה אינאיינעם.
מראי מקומות
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
- ו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 36:58
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 14:14 חנוכה קומט פון א מדריגה וואס איז העכער פון טבע, דער מקום פון וואנעט נסים קומען, און די מדריגה לאזט זיך אראפ אין דער וועלט אין די טעג.
- 15:03 איבער דעם סדר הטבע פון די זיבן ימי בראשית איז דא א סדר פון נסים, און חנוכה ווערט ער מחובר מיטן זמן.
- 14:02 די ברכה "שעשה נסים" מאכט מען נישט אויפן נס פונעם שמן, נאר אויף דעם וואס דער מקום הנסים עפנט זיך אויף אין די טעג.
- 18:29 אלעס חנוכה, פונעם עסן ביז די ליכט, טראגט אין זיך נסים, און אפילו די ליכט פונעם ערשטן טאג האט געברענט פונעם מקום הנסים.
- 20:33 דער משגיח זאגט אז דעם לעצטן טאג חנוכה דארף מען זיך אנשטרענגען זיך צו פארבינדן מיטן מקום הנסים, ווייל אידן דארפן היינט האבן נסים.
- 36:58 חנוכה איז א זמן פון פקידת עקרות, און דאס איז אויך פאר איינעם וואס איז אן עקר אין תורה אדער אין תפילה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 13:05 אויב די ברכה איז אויפן נס פונעם שמן, פארוואס זאגט מען בכלליות "שעשה נסים" און מ'דערמאנט נישט וועלכן נס?
תירוץ: 13:58 די הדלקה איז נישט בעיקר צוליב דעם נס פונעם שמן; די ברכה איז אויף דעם מקום הנסים וואס עפנט זיך חנוכה.
-
קשיא: 19:35 פארוואס מאכט מען א ברכה אויף נסים דעם ערשטן טאג, ווען עס איז געווען גענוג שמן און קיין נס איז נישט געווען?
תירוץ: 19:55 אפילו דעם ערשטן טאג איז אראפגעקומען א פונק פון נסים, און די ליכט האט געברענט פונעם מקום הנסים.
מעשיות
-
24:00 די שאלה צו רבי שלמה קלוגער פון איינעם אין תפיסה
איינער וואס איז געזעסן אין תפיסה און מ'האט אים געזאלט ארויסלאזן אויף א קורצע צייט, האט געפרעגט רבי שלמה קלוגער צי ער זאל גיין ביינאכט צינדן חנוכה ליכט, אדער גיין אינדערפרי דאווענען און זאגן הלל מיט א מנין. רבי שלמה קלוגער האט געענטפערט אז ער זאל נישט גיין צינדן, נאר אינדערפרי גיין אין בית הכנסת און זאגן הלל בציבור. דער משגיח ברענגט עס צו ווייזן די גרויסע חשיבות פון הלל.
אין דער מעשה: רבי שלמה קלוגער
-
26:11 דאס דריידל און וואס מ'געווינט חנוכה
אין א מעשה וואס איז פארבונדן מיט רוזשין איז איינער אריינגעקומען און געזען עטליכע יונגעלייט שפילן מיטן דריידל, און איינער האט פארלוירן א פאר פרוטות. האט ער געזאגט אז וואס מ'געווינט חנוכה קען מען שוין נישט פארלירן.
געדאנקען
- 19:05 די ברכה "שעשה נסים" איז נישט נאר א דאנק אויפן שמן; זי איז אן הודאה אז דער מקום הנסים איז יעצט אפן, אזוי אז אלעס וואס קומט פאר היינט קומט דורך נסים.
- 15:03 די אכט טעג פון חנוכה גייען העכער פון די זיבן ימי בראשית וואס האבן געשטעלט דעם סדר הטבע; זיי ציען אראפ דעם באזונדערן סדר פון נסים אריין אין זמן.
- 17:29 אזוי ווי אין ספירה איז אלעס וואס א מענטש פילט און רעדט פארבונדן מיט דער ספירה פונעם טאג, אזוי ליגן חנוכה נסים אפילו אינעם קוגל, אין די געפילטע פיש און אינעם וויין.
- 18:06 חנוכה איז הוד, די בחינה פון נס, און דערפאר איז עס א זמן פון הודאה.
- 19:35 אפילו די ערשטע נאכט, ווען דער שמן איז על פי טבע געווען גענוג, האט די ליכט געברענט פונעם מקום הנסים, און דערפאר מאכט מען אויך דעמאלט א ברכה אויף נסים.
- 36:58 עקרות מיינט נישט נאר א אשה אן קינדער: איינער וואס דאס דאווענען גייט אים נישט און ער זעט נישט קיין פירות אין תורה איז אויך אן עקר, און חנוכה, א זמן פון פקידת עקרות, קען ער זיך אויסבעטן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 20:33 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך אנשטרענגען דעם לעצטן טאג חנוכה זיך צו פארבינדן מיטן מקום הנסים.
- 37:37 ער זאגט אז איינער וואס פילט זיך אן עקר אין תורה אדער תפילה קען זיך חנוכה אויסבעטן הצלחה אין דאווענען און אין לערנען.
- 38:10 ער מאנט מ'זאל מארגן ביי הלל און על הנסים בעטן דעם רבונו של עולם אז אידן זאלן נפקד ווערן מיט ישועה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער בני יששכר, דער מהר"ל פון פראג, דער רוזשינער, דער שפת אמת, רבי שלמה קלוגער
ערכים הוד, טבע, מסירות נפש, על הניסים, עקרה, פקידת עקרות, רבונו של עולם