ביאור הפטורה - מלכות שאול וטעם שהפסיד אותו (התעוררות לפורים)

קאטאלאג: זמנים זכור נומ׳ ⁨2⁩ פאקעט גייד ז׳ 23 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 21 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 21 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דורך דער הפטרה פון פרשת זכור ערקלערט דער משגיח אז שאול האט געהאט אן אמת'ע מלכות פון מלך בן מלך און א געלעגנהייט צו זיין משיח ערב פסח, און ער האט עס פארלוירן מיט איין דורכפאל: ער האט זיך נישט מבטל געווען מיט זיין אייגענעם פסק צו שמואל, דעם זקן הדור.

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אז שאול האט פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא און דוד האט געהאט צוויי און נישט פארלוירן, און מיטן מדרש אז שאולס מלכות איז געווען נאר "שאולה בידו". דערנאך בויט ער אויף דעם דין אז ווער עס האט א שררה איבער אידן קען מען אים נישט אפזאגן און זיין זון ירשנט עס, ווייל יעדע שררה איז באשטימט פון הימל, און א מלך איז א כלי פאר דער מידת המלכות פונעם רבונו של עולם וואס איז בכל דור ודור. ביי עשו איז נישט דא קיין מלך בן מלך, ווייל זייער הערשאפט איז שמשות און עס איז נאר צוגעגזלט פון ישראל. שאול איז געווארן מלך ווען די אכט מלכים פון אדום האבן זיך געענדיגט, און פאר דוד האט משיח געקענט קומען פון יעדן שבט; זיין מלחמה מיט עמלק ערב פסח האט געקענט ברענגען די גאולה. שאול האט על פי הלכה געהאלטן נישט צו הרג'ענען די ווייבער און בהמות, אבער זיין טעות איז געווען אז ער האט זיך נישט מבטל געווען צו שמואל. דער משגיח שטעלט אוועק אסתר, וואס האט אלס מלכה ווייטער געפאלגט מרדכי, און ענדיגט מיט פורים: דאס איבערקערן פון עמלק, א יום טוב פאר צובראכענע אידן, און דעם דריי-טאגיגן פורים אין ירושלים.

ענינים: די נביאים און זייערע צייטן · די ארבע פרשיות · התקשרות צו צדיקים און אמונת חכמים

סדר השיעור

  1. 0:00 שאול האט פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די הפטרה פון פרשת זכור, וואו שמואל שיקט שאול מלחמה האלטן מיט עמלק, און זאגט אז ווען שאול וואלט אינגאנצן געפאלגט וואלט המן קיינמאל נישט געבוירן געווארן. דערנאך פרעגט ער פון דער גמרא אין יומא פארוואס שאול האט פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא און דוד, וואס איז צוויי מאל דורכגעפאלן, נישט.

  2. 5:00 יעקבס ברכה און א געבארגטע מלכות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די ברכה צו יעקב נאכן קאמף מיטן שר של עשו, אז מלכים וועלן ארויסקומען פון אים, וואס רש"י טייטשט שאול און איש בושת, און פרעגט וואספארא ברכה עס איז אין איש בושתס קורצע, טרויעריגע מלוכה. ער ברענגט אויך דעם מדרש אז שאול הייסט אזוי ווייל די מלכות איז געווען שאולה בידו, און פרעגט וואס האט ער דען פארלוירן מיט זיין חטא.

  3. 11:36 א שררה ביי אידן גייט איבער צום זון שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די הלכה אז ווער עס ווערט באשטימט פאר א שררה ביי אידן, א חזן, א רב, א גבאי אדער א מלמד, קען מען אים נישט אפזאגן און זיין זון וואס איז ראוי ירשנט עס, אזוי ווי דער רמב"ם פסק'נט ביי א מלך און א כהן גדול. ער ברענגט דעם טעם אז יעדע שררה איז באשטימט פון הימל, און פרעגט דערנאך ווי אזוי דער רמ"א לאזט מאכן א תנאי אז עס איז נאר צייטווייליג.

  4. 19:00 מלכות געהערט נאר צום רבונו של עולם שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא אין עבודה זרה אויפן פסוק אין עובדיה אז ביי עשו איז נישט דא קיין מלך בן מלך, און מאכט א חילוק צווישן מלכות און שמשות. ער ערקלערט אז מלכות געהערט נאר צום רבונו של עולם, דערפאר האט משה געגעבן כבוד צו פרעה און אליהו צו אחאב, און א מענטשלעכער מלך איז א כלי פאר דער מידת המלכות פונעם רבונו של עולם וואס איז אייביג, דערפאר גייט עס איבער פון טאטן צום זון.

  5. 26:29 פארוואס עשו האט נישט קיין מלך בן מלך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז עשו'ס הערשער זענען שמשים פונעם פאלק און נישט קיין מלכים, ווייל עשו האט נישט קיין אייגענע עקזיסטענץ און קיין נחלה און לעבט נאר פון דעם וואס ער נעמט צו פון יעקב, ווי רש"י זאגט אויף "ולאום מלאום יאמץ". דערמיט פארענטפערט ער דעם רמ"א: א חזן וואס מ'האט באשטימט מיט א תנאי אויף א צייט איז א שמש און נישט קיין בעל מלכות, ממילא איז עס נישט קיין תנאי קעגן דער תורה.

  6. 32:34 די מלכים פון אדום און שאולס נאמען שטייט אינעם קאטאלאג

    פון סוף פרשת וישלח ווייזט דער משגיח אז אדום האט געהאט מלכים נאר לפני מלך מלך לבני ישראל, און קיינער פון די אכט מלכים איז נישט געווען א זון פון א מלך. ער וואונדערט זיך פארוואס קיש האט געגעבן דעם נאמען שאול, א נאמען וואס געפינט זיך צווישן די מלכי אדום, און ברענגט צו דעם דעם חתם סופר אויפן נאמען קרח.

  7. 36:44 שאולס געלעגנהייט צו זיין משיח ערב פסח שטייט אינעם קאטאלאג

    לויטן חתם סופר אויף "לא יסור שבט מיהודה" ערקלערט דער משגיח אז פאר דוד האט באקומען די הבטחה האט משיח געקענט קומען פון יעדן שבט, ממילא האט שאול, וואס איז געווארן מלך ווען די מלכי אדום האבן זיך געענדיגט, אליין געקענט זיין משיח. ער ברענגט אז די מלחמה מיט עמלק איז באשטימט פאר ערב פסח, און ווייזט פונעם תרגום אז שאול האט געציילט דאס פאלק מיט קרבנות פסח, ממילא איז זיין מלחמה געווען פונקט יענעם טאג.

  8. 44:55 פארוואס שאול האט נישט געפאלגט דעם נביא שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פרעגט ווי אזוי א מלך האט נישט געפאלגט א נביא, און ברענגט די גמרא אז שאול האט געמאכט א קל וחומר פון עגלה ערופה נישט צו הרג'ענען די ווייבער, קינדער און בהמות פון עמלק. ער ערקלערט אז שמואל האט אים געזאגט צוויי זאכן, א נבואה אז יעצט איז די צייט פון פקידה און א הלכה פון זיין אייגענעם פארשטאנד, און שאול האט זיך נאר געקריגט אויף דער הלכה, אבער זיין גאנצע מלכות און די געלעגנהייט פאר דער גאולה איז געהאנגען דערין.

  9. 50:26 ביטול צום זקן הדור שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז עמלק איז דער היפך פון ביטול, און דערציילט ווי דער חתם סופר האט ערקלערט זיין זון אז אין יעדן דור איז דא איינער וואס פסק'נט פאר כלל ישראל. שמואל איז געווען דער זקן הדור, און שאולס טעות איז געווען אז ער האט זיך נישט מבטל געווען צו אים; איין טעות, אבער א קריטישער, בשעת דודס דורכפאלן האבן נישט גערירט זיין מדריגה.

  10. 55:49 א חסרון אין השקפה, אסתר, און איש בושת שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דודס חסרונות זענען געקומען פונעם יצר הרע אבער זיין אמונה איז געבליבן גאנץ, בשעת שאולס חסרון איז געווען אין השקפה, און שטעלט אוועק אסתר וואס האט אלס מלכה ווייטער געפאלגט מרדכי. ער באשרייבט די גאלדענע צוקונפט וואס שאול האט פארלוירן מיט איין טאג, ווען דער זרע פון אגג איז געבליבן יענע נאכט פון פסח, און ענטפערט פארוואס איש בושת איז א ברכה: ער האט געוויזן אז שאולס מלכות איז געווען אן אמת'ע מלכות פון מלך בן מלך.

  11. 1:02:30 פורים קערט איבער עמלקס הערשאפט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ווייזט אז פורים האבן אידן איבערגענומען דאס הויז און דאס געלט פון המן, און ערקלערט פורים אלס ונהפוך הוא, ווען מ'נעמט צוריק צו קדושה וואס עשו האט צוגענומען: די סעודת פורים איז אויף א וואכעדיגן טאג כדי מתקן צו זיין קליפת נוגה, וואס נאר א איד קען טון. ער ברענגט דעם חתם סופר אז "משתה ושמחה" מאכט פון מית משה א חי משה, און זאגט אז פורים איז געמאכט פאר אידן וואס שפירן זיך צובראכן.

  12. 1:09:43 פורים אלס תחיה און אהבה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח באשרייבט פורים אלס א שטארקע רפואה וואס מאכט לעבעדיג אידן וואס ביי זיי האט אויסגעזען אז דער ניצוץ פון משה איז אפגעשטארבן, א נייע ליכטיגקייט וואס איז גרעסער אפילו פון מתן תורה, ווייל פורים האט מען מקבל געווען די תורה מאהבה. ער ברענגט אז פורים ווערט נתגלה א גרויסע ליכטיגקייט פון אויבן וואס דערגרייכט אפילו דעם ווייטסטן איד, אזוי ווי א טאטע וואס דערגרייכט זיין פארשמירטסטן קינד.

  13. 1:15:02 שושן, ירושלים, און דער דריי-טאגיגער פורים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח לערנט די פסוקים אין דער מגילה וויפיל אידן מ'האט געהאט אין שושן קעגן די איבעריגע, ערקלערט אז שושן פורים געהערט היינט צו ירושלים, וועמענס אידן זענען דאס הארץ פון דער וועלט, און מערקט אן אז דאס יאר איז פורים אין ירושלים דריי טעג. ער רופט פורים גרעסער אפילו פון יום כיפור, א ליכטיגקייט וואס מ'קען נישט אויסהאלטן אן משקה, און ענדיגט אז מ'זאל נישט פארפאסן די געלעגנהייט, אלס הכנה שלשים יום קודם החג.

דער שיעור, אויסגעשריבן

שאול האט פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא

0:49

דער משגיח עפנט מיט דער הפטרה פון פרשת זכור, וואו שמואל זאגט צו שאול אז השם האט אים געשיקט אים צו זאלבן פאר א מלך, דערפאר מוז ער זיך צוהערן. לויטן רמב"ן, ווען שאול וואלט אינגאנצן געפאלגט וואלט ער געבליבן מלך; ווייל ער האט געלאזט אגג לעבן איבער נאכט, איז פון אים ארויסגעקומען המן. א,ג

1:49

דערנאך פרעגט ער פון דער גמרא: שאול איז איין מאל דורכגעפאלן און פארלוירן זיין מלכות, דוד איז צוויי מאל דורכגעפאלן, ביי אוריה און ביים ציילן די אידן, און נישט פארלוירן. פארוואס? ב

יעקבס ברכה און א געבארגטע מלכות

5:12

דער משגיח ברענגט די ברכה צו יעקב נאכן קאמף מיטן שר של עשו: זיין נאמען ווערט ישראל, א לשון פון שררה, און מלכים וועלן ארויסקומען פון אים. רש"י טייטשט שאול און איש בושת פון שבט בנימין, וואס איז נאך נישט געבוירן געווען. ד,ה

8:00

שאול איז מובן, דער מלך וואס האט געראטעוועט אידן פון זייערע שונאים. אבער איש בושת איז געווען מלך צוויי טרויעריגע יאר, געפירט פון אבנר, אן קיין שום מעשה. וואספארא ברכה איז דאס? דער משגיח ברענגט אויך דעם מדרש אז שאול הייסט אזוי ווייל די מלכות איז שאולה בידו, זי געהערט צו דוד. אויב אזוי, פרעגט ער, וואס האט ער דען פארלוירן מיט זיין חטא? ו

א שררה ביי אידן גייט איבער צום זון

11:36

דער משגיח גייט איבער צו הלכה. אין שולחן ערוך שטייט אז ווער עס ווערט באשטימט פאר א שררה ביי אידן, א רב, א חזן, א שוחט, קען מען אים נישט אפזאגן סיידן ער האט עפעס געטון, נישט ווי א פועל, און זיין זון וואס איז ראוי ירשנט עס, אפילו ס'איז דא איינער וואס קען בעסער. ז

14:03

דער רמב"ם פסק'נט אזוי ביי א מלך פונעם פסוק "למען יאריך ימים על ממלכתו הוא ובניו", און ביי א כהן גדול פון "והכהן המשיח תחתיו מבניו". די גמרא אין הוריות זאגט אז א מלך בן מלך דארף מען נישט זאלבן, און דער ספרי זאגט עס אויף יעדע שררה. דער טעם איז "המתנשא לכל לראש": יעדע שררה איז פון הימל, ממילא קען קיין בעל הבית נישט אפזאגן איינעם וואס דער רבונו של עולם האט באשטימט. ט,י,כ,ל,מ,נ,ס,ע

17:46

דערמיט קומט א קשיא אויפן רמ"א, וואס לאזט מאכן א תנאי אז די שררה איז נאר אויף א צייט. ווי אזוי קען א תנאי זיין קעגן דעם וואס די תורה גיט? ח

מלכות געהערט נאר צום רבונו של עולם

19:50

דער משגיח ברענגט עובדיה'ס נבואה צו עשו, "קטן נתתיך בגוים בזוי אתה מאד", וואס די גמרא אין עבודה זרה טייטשט: ביי עשו איז נישט דא קיין מלך בן מלך. ער מאכט א חילוק צווישן צוויי סארטן הערשאפט, מלכות און שמשות. פ,צ

21:36

מלכות איז פאראן אפילו ביי גוים. משה האט געמוזט געבן כבוד צו פרעה, ווי רש"י ברענגט אין וארא, און אליהו איז געלאפן פאר אחאב. מלכות געהערט נאר צום רבונו של עולם; ווען א מענטש האט עס, איז ער א כלי פאר זיין מלכות. דערפאר, ערקלערט דער בני יששכר, איז דער גרגשי אוועקגעגאנגען אן מלחמה. ק,ר,ש

25:09

ווייל דעם רבונו של עולמס ממשלה איז בכל דור ודור, מוז א מלך וואס טראגט עס איבערגעבן פון טאטן צום זון. דערפאר זאגט די גמרא אז ווען מ'גיט גדולה צו א מענטש גיט מען עס צו זיינע קינדער. ת

פארוואס עשו האט נישט קיין מלך בן מלך

26:53

פארוואס זשע האט עשו נישט קיין מלך בן מלך? זייער הערשער איז א שמש: וואס גרעסער דאס פאלק, אלס מער בעלי בתים האט ער. עשו אליין האט נישט קיין אמת'ע עקזיסטענץ און לעבט אויף קרעדיט; ווי רש"י זאגט, ווען דער איינער שטייט אויף פאלט דער אנדערער, און רום איז געבויט נאר פונעם חורבן ירושלים. ער האט נישט קיין נחלה, ממילא קען דארט קיינער נישט זיין א כלי פאר מלכות. אא,אב

31:20

דערמיט איז דער רמ"א מתורץ. א חזן וואס מ'באשטימט נאר אויף א צייט האט מען קיינמאל נישט געמאכט פאר א מלך; ער איז א שמש, ממילא איז דער תנאי נישט קעגן דער תורה. ח

די מלכים פון אדום און שאולס נאמען

32:43

סוף וישלח שטייען די מלכי אדום "לפני מלך מלך לבני ישראל": אדום האט מלכות נאר ווען אידן האבן נישט. יעדער פון די אכט מלכים, ווי רש"י ברענגט, איז געווען א פרעמדער, נישט דעם פריערדיגן מלכס זון. אג,אד

35:31

דער משגיח וואונדערט זיך פארוואס קיש האט געגעבן דעם נאמען שאול, א נאמען פון א מלך אדום, און ברענגט דעם חתם סופר אז קרחס נאמען, פון אן אלוף אדום, האט צוגעהאלפן צו זיין מפלה. ער רופט עס נאר א רמז. אה

שאולס געלעגנהייט צו זיין משיח ערב פסח

37:10

דער חתם סופר לערנט "לא יסור שבט מיהודה עד כי יבא שילה" אלס הבטחה נאר ביז משיח; משיח האט געקענט קומען פון יעדן שבט ביז דוד האט באקומען די הבטחה. ממילא, אין שאולס צייטן, ווען די אכט מלכי אדום זענען אדורך, האט שאול אליין געקענט זיין משיח, וואס איז מרומז אין דער גימטריא פון שילה און שאול. או,אז

40:32

אין תיקוני זוהר שטייט אז די מלחמה מיט עמלק וועט זיין ערב פסח, פון "כי יד על כס יה". פון די דריי מצוות ביים אריינקומען אין ארץ ישראל, א מלך, מחיית עמלק און בנין בית המקדש, איז די צווייטע ערב פסח, ווען מ'פארברענט דעם חמץ, וואס איז עמלק, און די דריטע אין פסח אליין. אי,אכ,אל,אמ

42:49

שמואלס "פקדתי" מיינט אז יעצט איז די צייט פון פקידה. פונעם תרגום אז שאול האט געציילט דאס פאלק מיט די קרבנות פסח, לערנט דער משגיח ארויס אז די מלחמה איז געווען ערב פסח; מארגן איז שוין צו שפעט. אנ,אס

פארוואס שאול האט נישט געפאלגט דעם נביא

45:11

ווי אזוי האט א מלך נישט געפאלגט א נביא, א זאך וואס קינדער אין חדר ווייסן? די גמרא זאגט אז שאול האט געמאכט א קל וחומר פון עגלה ערופה: אויב מ'ברענגט א קאלב פאר איין נפש, דארף מען דאך נישט אומברענגען א גאנץ פאלק מיט ווייבער, קינדער און בהמות. אזוי האט ער געהאלטן על פי דין. אע

46:53

דער משגיח ערקלערט אז שמואל האט אים געזאגט צוויי זאכן אין צוויי פסוקים, וואס לויטן בני יששכר איז א סימן פון צוויי ענינים: א נבואה אז יעצט איז די צייט, און א הלכה פון שמואלס אייגענעם פארשטאנד. אויף דער נבואה האט שאול זיך נישט געקריגט, נאר אויף דער הלכה, און דאס האט ער געמעגט. אבער זיין גאנצע מלכות איז געהאנגען דערין, און ווער ווייסט ווען עס וועט נאכאמאל זיין אזא פקידה. אפ

ביטול צום זקן הדור

50:26

עמלק איז דער היפך פון ביטול. דער משגיח דערציילט ווי דער כתב סופר האט געפרעגט דעם חתם סופר ווי אזוי ער ענטפערט אזוי גיך א שווערע שאלה; ער האט געענטפערט אז אין יעדן דור איז דא איין איד וואס פסק'נט פאר כלל ישראל, און אפילו מ'פרעגט אפ זיין ראיה, בלייבט די הלכה.

51:24

שמואל, וואס דער אלשיך שטעלט גלייך מיט משה און אהרן, איז געווען אט דער זקן הדור. שאולס סברא קען זיין גוט, אבער אין הימל פסק'נט מען ווי דער זקן הדור, און די מלחמה מיט עמלק האט געפאדערט ביטול צו אים. שאול האט געמאכט איין טעות, א קריטישן; דוד'ס דורכפאלן זענען געווען פון א צדיק, וואס קען זינדיגן און בלייבט א צדיק. אצ,אק,אר

א חסרון אין השקפה, אסתר, און איש בושת

55:51

דוד האט זיך אויסגעגליטשט דורכן יצר הרע, אבער זיין אמונה איז געבליבן גאנץ. שאולס חסרון איז געווען אין השקפה, וואו מ'גליטשט זיך נישט סתם אויס; א פרעמדע השפעה האט זיך אריינגעגנב'עט. אסתר, לאידך גיסא, האט אלס מלכה ווייטער געפאלגט מרדכי אזוי ווי ווען זי איז געווען קליין, און מיט דעם ביטול האט זי געקענט מלחמה האלטן קעגן המן. אש

57:23

דער משגיח זאגט אז דאס טרעפט זיך אפט ביי בחורים וואס מיינען אז זיי פארשטייען בעסער; זיי דארפן פרעגן זייער רבי'ן. ווען שאול וואלט זיך מבטל געווען, וואלט ער געקענט זיין משיח. מארגן איז שוין געווען ליל פסח, און דער זרע פון אגג איז געבליבן ביז המן.

1:01:30

יעצט איז די קשיא אויף איש בושת מתורץ: זיין מלוכה האט געוויזן אז שאולס מלכות גייט איבער פון טאטן צום זון, אן אמת'ע מלכות, נישט ווי ביי אדום.

פורים קערט איבער עמלקס הערשאפט

1:02:30

פורים האט אסתר געשטעלט מרדכי איבערן הויז פון המן, און אין תרגום שטייט אז מיט המנס געלט האט מען געבויט דעם בית המקדש. פורים איז ונהפוך הוא: עשו פארלירט זיין מלכות און אידן נעמען זי צוריק. את,בא

1:03:38

פון די פיר קליפות קען די פערטע, קליפת נוגה, אויפגעהויבן ווערן צו קדושה, און דאס קען נאר א איד. דערפאר איז די סעודת פורים אויף א וואכעדיגן טאג, אפילו אין ירושלים ווען פורים פאלט אום שבת, ווייל אום שבת קען מען נישט מתקן זיין קליפת נוגה.

1:07:27

דער חתם סופר זאגט אז המן האט געוואוסט אז משה איז נפטר געווארן אין אדר אבער נישט אז ער איז דעמאלט געבוירן געווארן; אין "משתה" ליגט "מית משה" און אין "שמחה" "חי משה". פורים איז פאר צובראכענע אידן וואס שפירן זיך נישט ווערט: משה לעבט. בב

פורים אלס תחיה און אהבה

1:10:23

פאר אידן ביי וועמען דער ניצוץ פון משה זעט אויס אפגעשטארבן, איז פורים א שטארקע רפואה, ווי מ'מאכט ווידער קלאפן א הארץ וואס האט אויפגעהערט, ממש תחיית המתים. איר נייע ליכטיגקייט איז גרעסער פון מתן תורה, ווייל פורים האט מען מקבל געווען די תורה מאהבה, און די אהבה נעמט אוועק יעדע צוריקהאלטונג.

1:12:44

דער משגיח ברענגט פונעם אריז"ל אז פורים ווערט נתגלה א גרויסע ליכטיגקייט, א "לאנגער טאטע" וואס דערגרייכט אפילו דעם פארשמירטסטן קינד ביז קצה השמים.

שושן, ירושלים, און דער דריי-טאגיגער פורים

1:15:10

די מגילה ציילט דריי הונדערט אין שושן און פינף און זיבעציג טויזנט אין די אנדערע מדינות, און רופט די איבעריגע אידן "שאר". שושן פורים געהערט היינט צו ירושלים, דאס הארץ פון דער וועלט; דער משגיח ברענגט אז אידן פון ארץ ישראל האבן העכערע נשמות. דאס יאר איז פורים אין ירושלים דריי טעג, און די אין חוץ לארץ האבן א שייכות, ווייל "והיו עיני ולבי שם". בג,בד,בה

1:17:46

פורים איז גרעסער אפילו פון יום כיפור; איר ליכטיגקייט קען מען נישט אויסהאלטן אן משקה. אזוי ווי די גמרא זאגט אז מ'ווייסט נישט וואס מיינט "האחשתרנים", אזוי איז די ליכטיגקייט פון פורים העכער פון השגה. דער משגיח ענדיגט אז מ'זאל אויסנוצן די געלעגנהייט אלס הכנה שלשים יום קודם פסח. בו

מראי מקומות

תורה

  1. ד Genesis 35:10-11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:12
  2. י Deuteronomy 17:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  3. ל Leviticus 6:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  4. אג Genesis 36:31-39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:43
  5. או Genesis 49:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 37:10
  6. אכ Exodus 17:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:32

נביאים

  1. א I Samuel 15:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:49
  2. פ Obadiah 1:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:50
  3. ר I Kings 18:46 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:36
  4. אט לכאורה I Kings 22:48 39:12 מפתח
  5. אנ I Samuel 15:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:49
  6. בה I Kings 9:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:10

כתובים

  1. ע I Chronicles 29:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  2. אח לכאורה Psalms 89 38:14 מפתח
  3. אצ Psalms 99:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24
  4. אר Ecclesiastes 7:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24
  5. אש Esther 2:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:51
  6. את Esther 8:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:30
  7. בג Esther 9:15-16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:10

תרגום

  1. אס לכאורה Targum Yonasan on I Samuel 15:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 42:49
  2. בא Targum (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:30

תלמוד בבלי

  1. ב Yoma 22b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:49
  2. מ לכאורה Horayos 11b מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  3. ס לכאורה Bava Basra 91b מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  4. צ Avodah Zarah 10a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:50
  5. ת לכאורה Zevachim 102a מפתח אינעם אויסשרייב: 25:09
  6. אב לכאורה Megillah 6a מפתח אינעם אויסשרייב: 26:53
  7. אל Sanhedrin 20b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:32
  8. אמ לכאורה Rosh Hashanah 30a; Sukkah 41a מפתח אינעם אויסשרייב: 40:32
  9. אע Yoma 22b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:11
  10. בו לכאורה Megillah 18a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:17:46

מדרש

  1. ו Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 8:00
  2. נ Sifrei (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03

זוהר און קבלה

  1. אי Tikkunei Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:32

ראשונים

  1. ג לכאורה Ramban, Parshas Vayechi מפתח אינעם אויסשרייב: 0:49
  2. ה לכאורה Rashi on Genesis 35:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:12
  3. ט לכאורה Rambam, Hilchos Melachim מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  4. כ Rambam, Mishneh Torah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:03
  5. ק לכאורה Rashi on Exodus 6:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:36
  6. אא לכאורה Rashi on Genesis 25:23 מפתח אינעם אויסשרייב: 26:53
  7. אד לכאורה Rashi on Genesis 36:31 מפתח אינעם אויסשרייב: 32:43

אחרונים און חסידות

  1. ז לכאורה Shulchan Aruch Orach Chaim 53 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:36
  2. ח לכאורה Rema, Orach Chaim 53 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:46, 31:20
  3. ש Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:36
  4. אה Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 35:31
  5. אז לכאורה Chasam Sofer on Genesis 49:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 37:10
  6. אפ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 46:53
  7. אק Alshich (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 51:24
  8. בב Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:27
  9. בד Chesed L'Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:10

עיקרי הדברים

  1. 4:10 דער משגיח פרעגט פארוואס שאול האט פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא און דוד, וואס איז צוויי מאל דורכגעפאלן, האט עס נישט פארלוירן, בפרט אז דער מדרש זאגט אז שאולס מלכות איז פון אנהייב געווען נאר געבארגט.
  2. 13:12 יעדע שררה ביי אידן, פון א מלך און א כהן גדול ביז א חזן און א מלמד, גייט איבער צום זון וואס איז ראוי דערצו, ווייל יעדע שררה איז באשטימט פון הימל און אמת'ע מלכות איז אן אפשפיגלונג פון דער אייביגער מלכות פונעם רבונו של עולם.
  3. 26:53 ביי עשו איז נישט דא קיין מלך בן מלך, ווייל זייערע הערשער זענען שמשים פונעם פאלק און נישט קיין מלכים, און זייער הערשאפט איז נאר געבארגט פון ישראל ביז אידן נעמען עס צוריק.
  4. 41:05 שאולס מלחמה מיט עמלק איז געווען ערב פסח, די צייט וואס איז באשטימט פאר מחיית עמלק, און ווען שאול וואלט עס מקיים געווען יענעם טאג וואלט ער געקענט ווערן משיח.
  5. 48:52 שאולס חסרון איז נישט געווען אז ער האט נישט געפאלגט די נבואה, נאר אז ער האט זיך נישט מבטל געווען מיט זיין אייגענעם פסק צו שמואל, דעם זקן הדור; און ווייל עמלק איז דער היפך פון ביטול, פאדערט די מלחמה קעגן עמלק אט דעם ביטול.
  6. 1:03:16 פורים, וואס די סעודה איז אויף א וואכעדיגן טאג, איז די צייט פון ונהפוך הוא ווען מ'נעמט צוריק צו קדושה וואס עשו האט צוגענומען, און עס איז געמאכט געווארן בפרט פאר אידן וואס שפירן זיך צובראכן און ווייט.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 4:10 פארוואס האט שאול פארלוירן זיין מלכות צוליב איין חטא און דוד, וואס איז צוויי מאל דורכגעפאלן, נישט?

    תירוץ: 53:49 שאולס איין טעות איז געווען אין דעם מאמענט ווען זיין גאנצע מלכות איז געהאנגען דערין, און עס איז געווען א חסרון אין השקפה, אז ער האט זיך נישט מבטל געווען צום זקן הדור, בשעת דודס דורכפאלן זענען געווען פונעם יצר הרע און זיין אמונה איז געבליבן גאנץ.

  2. קשיא: 11:09 אויב שאולס מלכות איז פון אנהייב געווען נאר געבארגט, וואס האט ער דען פארלוירן מיט זיין חטא?

    תירוץ: 38:49 פאר דוד'ס הבטחה האט שאול אליין געקענט ווערן משיח; מיט זיין דורכפאל אין דער מלחמה ערב פסח האט ער פארלוירן א גאלדענע צוקונפט פאר זיך און פאר כלל ישראל.

  3. קשיא: 17:46 ווי אזוי לאזט דער רמ"א מאכן א תנאי אז א שררה איז נאר צייטווייליג, קעגן דעם פסוק "למען יאריך ימים על ממלכתו הוא ובניו"?

    תירוץ: 31:20 דער וואס מ'באשטימט אים מיט אזא תנאי האט מען קיינמאל נישט געגעבן קיין מלכות; ער איז א שמש, ממילא איז עס נישט קיין תנאי קעגן דער תורה.

  4. קשיא: 26:33 פארוואס האט עשו נישט קיין מלך בן מלך?

    תירוץ: 26:53 זייער הערשאפט איז שמשות און נישט מלכות: עשו האט נישט קיין אייגענע עקזיסטענץ און קיין נחלה, און זייער מלכות איז נאר צוגענומען פון ישראל ביז אידן נעמען עס צוריק.

  5. קשיא: 44:57 ווי אזוי האט שאול, א מלך, נישט געפאלגט דעם נביא שמואל?

    תירוץ: 45:41 ער האט געהאלטן מיט א קל וחומר פון עגלה ערופה אז מ'דארף נישט הרג'ענען די ווייבער, קינדער און בהמות פון עמלק; שמואלס נבואה איז געווען נאר אויף דער צייט, און שאול האט זיך געקריגט אויף דער הלכה און זיך נישט מבטל געווען צו שמואל אלס זקן הדור.

  6. קשיא: 8:31 וואספארא ברכה איז געווען פאר יעקב אין דער קורצער, טרויעריגער מלוכה פון איש בושת?

    תירוץ: 1:01:30 איש בושת האט געוויזן אז שאולס מלכות גייט איבער פון טאטן צום זון, אן אמת'ע מלכות, נישט אזוי ווי די געבארגטע הערשאפט פון די מלכי אדום וואס ער האט איבערגענומען.

מעשיות

  1. 50:38 דער חתם סופר ענטפערט גיך א שווערע שאלה

    דער כתב סופר האט אמאל געזען ווי זיין טאטע, דער חתם סופר, ענטפערט א שווערע שאלה אין א פאר מינוט, און האט אים געפרעגט ווי אזוי ער קען אזוי גיך שרייבן אויף אזא שווערע שאלה. דער חתם סופר האט געענטפערט אז אין יעדן דור איז דא איין איד וואס פסק'נט די שאלות פון כלל ישראל, און אין דעם דור איז ער דאס. אפילו אויב מ'וועט אפפרעגן זיין ראיה, וועט די הלכה זיך נישט טוישן.

    אין דער מעשה: Chasam Sofer, Ksav Sofer

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

געדאנקען

  1. 24:12 די ירושה פון א שררה איז נישט קיין מענטשלעכע הסכם: ווייל מלכות געהערט נאר צום רבונו של עולם און זיין מלכות איז בכל דור ודור, מוז א מלך וואס איז א כלי דערפאר עס איבערגעבן צו זיין זון.
  2. 26:53 דער משגיח מאכט א חילוק צווישן מלכות און שמשות: וואס גרעסער עשו'ס פאלק איז, אלס מער איז זייער הערשער זייער שמש, און אזוי אויך א חזן וואס מ'האט באשטימט נאר אויף א צייט איז א שמש, ממילא איז דעם רמ"א'ס תנאי נישט קעגן דער תורה.
  3. 38:40 פאר דוד האט באקומען די הבטחה האט משיח געקענט קומען פון יעדן שבט; שאול איז געווארן מלך פונקט ווען די אכט מלכי אדום זענען אדורך, ממילא האט ער געקענט זיין משיח, און דער משגיח זעט א רמז דערויף אין א גימטריא צווישן שילה און שאול.
  4. 43:02 פונעם תרגום אז שאול האט געציילט דאס פאלק לויט די קרבנות פסח, לערנט דער משגיח ארויס אז זיין מלחמה מיט עמלק איז געווען ערב פסח, די באשטימטע צייט, און אפילו איין טאג שפעטער איז שוין געווען צו שפעט.
  5. 48:52 שאול האט זיך נישט געקריגט אויף שמואלס נבואה, נאר אויף זיין פסק, און ער האט געמעגט לערנען אנדערש; זיין דורכפאל איז געווען אז די מלחמה קעגן עמלק, דער היפך פון ביטול, האט געפאדערט אז ער זאל זיך מבטל זיין צום זקן הדור.
  6. 56:47 אסתר איז דער היפך פון שאול: אלס מלכה האט זי ווייטער געפאלגט מרדכי אזוי ווי ווען זי איז געווען קליין, און מיט דעם ביטול האט זי געקענט מלחמה האלטן קעגן המן.
  7. 1:03:58 די סעודת פורים איז אויף א וואכעדיגן טאג ווייל איר תפקיד איז מתקן צו זיין קליפת נוגה, וואס מ'קען נישט טון אום שבת, און וואס נאר א איד, נישט א גוי, קען אויפהייבן צו קדושה.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 57:23 דער משגיח זאגט אז אפילו ווער עס מיינט אז ער פארשטייט בעסער דארף פרעגן זיין רבי'ן און זיך מבטל זיין צו אים, און ער ווארנט אז בחורים פאלן אפט דורך אין איין זאך וואס זייער גאנץ לעבן הענגט דערין.
  2. 1:08:23 דער משגיח זאגט אז אידן וואס שפירן זיך צובראכן און נישט ווערט זאלן וויסן אז פורים איז געמאכט געווארן דווקא פאר זיי.
  3. 1:20:22 דער משגיח מאנט מ'זאל נישט זיין קיין נאר נאר אויסנוצן די געלעגנהייט פון פורים, אלס הכנה שלשים יום קודם פסח.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אבנר, אגג, אחאב, איש בשת, אליהו הנביא, אסתר המלכה, דוד המלך, דער אלשיך הקדוש, דער בני יששכר, דער הייליגער אר"י, דער חתם סופר, דער כתב סופר, דער רמ"א, דער רמב"ם, דער רמב"ן, המן, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, משה רבינו, עשו, פרעה, קיש, קרח, רש"י, שאול המלך, שלמה המלך

ערכים ביטול, מחיית עמלק, משתה ושמחה, עד דלא ידע, פקידה, קל וחומר, קליפת נוגה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט