אם אתם תמחו עמלק מלבכם' אני אמחה אותו מעולם (התעוררות לפורים)
קאטאלאג: זמנים זכור נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 22 תשל"ז (1976–77) אידיש 1 שעה 11 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער אמת'ער שורש פון עמלק איז דער יצר הרע אין אידישן הארץ, וואס גרייפט אן סיי די קדושת הברית און סיי די אמונה, און אז פורים, דער טאג פון מילה און תפילין, איז די צייט אים אפצומעקן מיט אן אמונה למעלה מן הדעת.
דער משגיח עפנט מיט דער מצוה פון מחיית עמלק און פרעגט ווי אזוי מ'קען זי מקיים זיין אז קיינער ווייסט נישט ווער עמלק איז. לויט דעם אלשיך ערקלערט ער אז יעדע אומה האט א שר אין הימל, אבער דער שר פון עמלק איז דער יצר הרע אליין, וואס וואוינט אין אידישע הערצער; נאר אידן קענען אים באקעמפן דורך תשובה, און דאן פאלט דער גשמיות'דיגער עמלק פון זיך אליין. עמלק גרייפט אן די קדושת הברית און די אמונה, און ביידע זענען איין זאך, ווייל די אמונה איז א ירושה פון אברהם אבינו דורכן ברית. פורים, א וואכעדיגער יום טוב פון באהאלטענע נסים, איז די צייט פון א קלארע אמונה. דורך דעם מאמר חז"ל אז ששון איז מילה און יקר איז תפילין, ערקלערט ער אז תפילין איז אמונה למעלה מן השכל, שווארץ אין גלות. נאך א הספד אויף א צדיק וואס איז נפטר געווארן די וואך, רופט ער אונזער דור דעם ערגסטן חלק פון זמן, און פורים די הכנה צום לעצטן שבת.
ענינים: ספיקות אין אמונה און עמלק · דער יצר הרע און נסיונות · שמירת הברית · פורים
סדר השיעור
-
0:00 א מצוה וואס מ'קען כביכול נישט מקיים זיין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט פרשת זכור און פרעגט פארוואס די תורה האט געגעבן די מצוה פון מחיית עמלק, ווען שאול האט זי נישט מקיים געווען, און זינט סנחריב האט צומישט די אומות ווייסט קיינער נישט ווער עמלק איז. ער גייט דורך די פסוקים וועגן עמלק: ווי ער האט אפגעקילט די אידן אויפן וועג, זיין אנגריף אויף מילה, און די מלחמה מיט אים אין יעדן דור.
-
4:07 דער אלשיך: דער שר פון עמלק איז דער יצר הרע שטייט אינעם קאטאלאג
מיטן אלשיך ערקלערט דער משגיח אז יעדע אומה פאלט ווען דער אייבערשטער ווארפט אראפ איר שר אין הימל, אבער דער שר פון עמלק איז דער יצר הרע אין אידישע הערצער, וואס דער אייבערשטער לאזט איבער פאר אידן צוליב דער בחירה. ווען זיי מעקן אים אפ דורך תשובה, פאלט דער גשמיות'דיגער עמלק, און דערמיט איז מתורץ זיין קשיא און די צוויי פסוקים "מחה אמחה" און "תמחה".
-
12:01 עמלק: פגם הברית און ספק אין אמונה
פון די פסוקים ווייזט דער משגיח אז עמלק לייגט זיך אויף צוויי זאכן: מחשבות פון טומאה און אן אנגריף אויף מילה, און ספק אין אמונה, ווייל עמלק איז בגימטריא ספק. ער ערקלערט אז ביידע זענען איין זאך, ווייל די קלארע אמונה פון אידן איז א ירושה פון אברהם אבינו דורכן ברית, און שמירת הברית האלט די אמונה קלאר.
-
17:22 פורים: אמונה אין הסתר, ווי יום כיפור
דער משגיח ערקלערט אז חודש אדר איז דער חודש צו פארשטארקן די אמונה: אין דער מגילה זעט מען נישט קיין נסים און נישט קיין שם הוי"ה, און פונדעסטוועגן מאכט מען א ברכה אויף די נסים, און די אמונה איז גרעסער ווי די אמונה פון יציאת מצרים. פורים איז געבליבן א וואכעדיגער יום טוב, און יום כיפור, דער טאג פון אברהם אבינו'ס מילה, איז נאר "כפורים"; דערנאך ברענגט ער די גמרא "אורה ושמחה וששון ויקר".
-
23:54 פארוואס מילה און תפילין, און פון וואו קומט כפירה
דער משגיח פרעגט פארוואס די שמחה פון פורים איז מילה און איר כבוד איז תפילין, און פארוואס קלוגע מענטשן לייקענען אין השם יתברך ווען די וועלט ווייזט אים אזוי קלאר. פון חז"ל "אחרי לבבכם זו מינות" ערקלערט ער אז מינות קומט פון הארצן: א מענטש וואס וויל זיך גערעכט מאכן אויף א שוואכקייט אדער א תאוה, טראכט אויס א שיטה וואס לאזט עס, און אזוי ברענגט פגם הברית צו כפירה.
-
29:57 תפילין ווי דער כתר העכער פונעם גוף
דורך פתח אליהו ערקלערט דער משגיח אז די צען מאמרות זענען כנגד די אברים פונעם גוף, אבער כתר איז די תפילין, וואס מ'טוט אן אויפן גוף און זענען נישט קיין חלק דערפון, ווייל אלקות איז העכער אפילו פונעם מוח, און מ'דערגרייכט עס נאר מיט אמונה און קבלת עול מלכות שמים. די שווארצע תפילין און די פארדעקטע אויגן ביי קריאת שמע ווייזן דאס; שבת שיינט אריין די בהירות און שבת אליין איז די תפילין, און פורים פארבינדט מילה מיט תפילין.
-
38:05 יקר אין תרגום: דער כבוד פון אמונה אין גלות
דער משגיח פרעגט פארוואס "יקר" איז א ווארט פון תרגום, און ערקלערט אז תרגום איז גלות און חושך, ווי דער חתם סופר זאגט וועגן שנים מקרא ואחד תרגום. די תפילין פון פורים זענען שווארצע תרגום'דיגע תפילין, און דער כבוד פון אידן וואס גלייבן און זאגן שמע אין דעם חושך פונעם גלות איז א נחת רוח פארן אייבערשטן גרעסער ווי בזמן המקדש, ווי די תפילין פונעם רבונו של עולם לויבן כלל ישראל.
-
44:29 דעם אפיקורס'ס טענה און די ערלה
דער משגיח שילדערט דעם אפיקורס וואס וויל נישט אננעמען קיין זאך וואס זיין מוח פארשטייט נישט, און זאגט אז דער אמת'ער טעם איז ווייל ער איז נישט אפגעהיט אין מילה. פונעם אבן עזרא און רמב"ם וועגן דער ערלה, אן איבעריגער חלק אויפן גוף וואס מ'דארף אפשניידן, ענטפערט ער אז אזוי ווי דער גוף האט א זאך וואס געהערט נישט צו אים, קען ער אויך טראגן א זאך וואס איז העכער פון אים; דאס איז דער קשר צווישן ששון און יקר, און פורים גיט מען אוועק דעם דעת צום רבונו של עולם.
-
50:23 הספד: א צדיק פון מדת היסוד מעשה
דער משגיח רעדט וועגן א צדיק וואס איז נפטר געווארן די וואך, דער גערער רבי, וועמענס עבודה איז געווען קדושה לפנים משורת הדין, און דערציילט ווי ער איז אלס צען יאריג יונגל ארויסגעשפרונגען פון א פענסטער כדי נישט צו בלייבן מיט א פארשטעלטע פרוי. קעגן די וואס מאכן חוזק פון אזא אפגעהיטנקייט ברענגט ער רש"י אז אברהם אבינו האט נישט געוואוסט ווי שרה זעט אויס, ווייל אלס דער יסוד פון מילה האט ער געדארפט איבערגעבן די שמירה צו זיינע קינדער.
-
56:05 דעם צדיק'ס חיות בלייבט פאר די לעבעדיגע
דער משגיח זאגט אז פריערדיגע צדיקים האבן געשפירט דעם חושך ווען א גרויסער צדיק איז נפטר געווארן, און היינט שפירט מען עס נישט. ער ברענגט דעם בריוו אין תניא אויף דער פטירה פון רבי מענדל וויטעבסקער, אז א צדיק "שבק חיים לכל חי", און דעם מדרש אז יוסף איז געשטארבן אבער זיין אלקות איז געבליבן, און פארבינדט עס מיט ז' אדר, ווען משה איז געשטארבן און געבוירן געווארן.
-
59:37 דער מצרים פון זמן: עקבתא דמשיחא
דער משגיח פרעגט פארוואס די מעשה פון אברהם אבינו מיט שרה איז פארגעקומען דווקא אין מצרים, און ערקלערט אז מצרים איז "ערות הארץ", וואו די קליפה פון עמלק איז די שטארקסטע. וויבאלד עולם, שנה און נפש זענען קעגן איינאנדער, איז דא אויך אן "ערות הזמן", עקבתא דמשיחא פון מינות און פריצות, וואו מיר לעבן; דער לעצטער פסוק פון קריאת שמע און פורים, דער לעצטער חודש פון יאר, גיבן כח דערצו, און די מגילה שפרייט מען אויס כדי צו פארשפרייטן אמונה.
-
1:05:53 פורים ווי תפילין און הכנה צו שבת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שליסט אז פורים איז דער טאג פון שווארצע תפילין, אמונה למעלה מן הדעת אין דער שכרות פונעם גלות, ביז דעם שבת פון משיח ווען די השגה וועט זיין ווייס. אזוי ווי יום השישי גרייט צו צו שבת, גרייט פורים צו דערצו, און שבת נעמט די קדושת כתר דעם ארט פון תפילין; פרשת זכור הייבט אן די הכנה מיט תשובה און נישט פארגעסן דעם רבונו של עולם.
דער שיעור, אויסגעשריבן
א מצוה וואס מ'קען כביכול נישט מקיים זיין
דער משגיח עפנט מיט פרשת זכור און דער מצוה צו מוחה זיין עמלק אינגאנצן. ער פרעגט פארוואס זי איז בכלל געגעבן געווארן: שאול האט זי נישט מקיים געווען, און זינט סנחריב האט צומישט די אומות ווייסט קיינער נישט ווער עמלק איז, ממילא איז די מצוה קיינמאל נישט מקוים געווארן און היינט קען מען זי נישט מקיים זיין. א,ב
דער אלשיך: דער שר פון עמלק איז דער יצר הרע
דער משגיח ברענגט דעם אלשיך אויפן סוף פרשת כי תצא. אויפן פסוק אז דער אייבערשטער וועט פוקד זיין צבא המרום און דערנאך די מלכי האדמה, ערקלערט דער אלשיך אז יעדע אומה האט א שר אין הימל, און ווען דער שר פאלט, פאלט די אומה דא אונטן, אזוי ווי ווען די אידן האבן געזען דעם שר פון מצרים האבן זיי געוואוסט אז די מצריים וועלן נאכפאלגן. ה,ו,ז
דער שר פון עמלק איז אנדערש: ער איז דער שטן, דער יצר הרע, וואס גייט אריין אין אידישע הערצער. וויבאלד די תורה האט געגעבן בחירה צווישן חיים און מות, איז דער אייבערשטער אים נישט מבטל; אידן אליין מוזן אים באקעמפן מיט יראת שמים, דערפאר האט עמלק אנגעגריפן די וואס זענען געווען "ולא ירא אלקים". ווען זיי באזיגן אים, ווערט דער שר פון עמלק בטל. ג,ח
דערמיט פארשטייט מען פארוואס אין בשלח שטייט "מחה אמחה" און אין כי תצא "תמחה". אידן מעקן אפ עמלק פון הארצן דורך תשובה, און דאן מאכט דער אייבערשטער אז דער גשמיות'דיגער עמלק פאלט, פונקט פארקערט ווי ביי אנדערע אומות. אזוי מקיים מען די מצוה אן וויסן ווער עמלק איז, און זיין קשיא פון אנהייב איז מתורץ. ט
עמלק: פגם הברית און ספק אין אמונה
פון דער פרשה ווייזט דער משגיח אז עמלק לייגט זיך אויף צוויי זאכן: אריינברענגען מחשבות פון טומאה און זיך נעמען צו מילה, און אריינווארפן ספקות אין אמונה. עמלק איז געקומען גלייך נאכדעם ווי די אידן האבן געפרעגט "היש ה' בקרבנו", און די ספרים זאגן אז עמלק איז בגימטריא ספק. די הענט פון משה רבינו וואס האבן געקעמפט קעגן אים זענען געווען "אמונה". י,כ
ביידע זענען איין זאך. אברהם אבינו, דער ראש המאמינים, האט איבערגעלאזט די אמונה אלס ירושה דורך זיין ברית; ווער עס היט די קדושת הברית, דעם'ס אמונה בלייבט קלאר, און יעדער ליידט פון ספקות לויט ווי ווייט ער איז אפגעהיט.
פורים: אמונה אין הסתר
די גרעסטע מלחמה קעגן עמלק איז געווען אין אדר, ממילא איז אדר דער חודש צו פארשטארקן די אמונה. אין דער מגילה זעט מען נישט קיין נסים און נישט קיין שם הוי"ה, און פונדעסטוועגן מאכט מען "שעשה נסים"; צו גלייבן אז אלעס איז נסים אפילו ווען עס קומט בדרך הטבע איז א גרעסערע אמונה ווי די אמונה פון יציאת מצרים.
מ'האט נישט מקבל געווען פורים אלס א יום טוב מיט איסור מלאכה; ער בלייבט א וואכעדיגער טאג, כדי די בהירות פון אמונה זאל אריינשיינען אינעם הסתר. אין די תיקונים שטייט אז יום כיפורים איז "כ-פורים". יום כיפור איז א תיקון פאר מילה, ווייל אברהם אבינו האט זיך מל געווען בעצם היום הזה, און פורים ציט מען אראפ די קדושה פון אברהם אבינו דורך מרדכי און אסתר. דערנאך ברענגט ער די גמרא: אורה זו תורה, שמחה זו יום טוב, ששון זו מילה, יקר אלו תפילין. ל,מ,נ,ס
פארוואס מילה און תפילין, און פון וואו קומט כפירה
אורה און שמחה פארשטייט מען, ווייל פורים האט מען מקבל געווען די תורה ברצון. אבער פארוואס איז די פרייד פון פורים מילה און דער כבוד תפילין? און די וועלט ווייזט אזוי קלאר דעם רבונו של עולם, ווי דער רמב"ם זאגט אז דורך זיך מתבונן זיין אין דער בריאה דערקענט מען אים; ווי אזוי קענען מענטשן מיט א הויכן שכל לייקענען? פ
חז"ל זאגן אז "אחרי לבבכם" איז מינות. מינות קומט פון הארצן, ווייל א מענטש וויל אלעמאל זיין גערעכט; ער ווארפט זיין שוואכקייט אויפן האמער אדער אויף דער ישיבה. אזוי אויך האבן אידן געדינט עבודה זרה נאר כדי מתיר צו זיין עריות: ווער עס פאלט אריין, בויט א שיטה וואס בארעכטיגט אים, און אזוי ברענגט פגם הברית צו כפירה. צ,ק
תפילין ווי דער כתר העכער פונעם גוף
דער משגיח ברענגט פתח אליהו, וואס מ'זאגט פארן דאווענען: דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט מיט צען מאמרות, און זיי זענען כנגד די אברים, חסד די רעכטע האנט, גבורה די לינקע, חכמה און בינה דער מוח. כתר איז די תפילין, וואס זענען אויפן גוף אבער נישט קיין חלק דערפון. ר
דער טעם איז, אז די מידות און אפילו דער מוח געהערן צום גוף, אבער אלקות איז העכער פונעם מוח; מ'דערגרייכט עס נאר מיט אמונה, קריאת שמע און קבלת עול מלכות שמים. דערפאר פארדעקט מען די אויגן און מ'טוט אן שווארצע תפילין, שווארץ ווייל מ'האט נישט קיין השגה, און מ'איז מקבל עול מלכות שמים.
שבת שיינט אריין די בהירות, און שבת אליין איז די תפילין. מילה און תפילין זענען פארבונדן: ווער עס היט דעם ברית און איז ריין פונעם ספק פון עמלק, איז זוכה צו א לויטערע אמונה, און פורים איז די צייט דערפון.
יקר אין תרגום: דער כבוד פון אמונה אין גלות
דער משגיח פרעגט פארוואס דער פסוק נוצט "יקר", א ווארט פון תרגום, צווישן לשון קודש ווערטער. תרגום איז גלות, לשון העמים, וואו מ'זעט נישט קלאר. דער חתם סופר ערקלערט אז מ'זאגט שנים מקרא ואחד תרגום פאר שבת כדי צו שפירן די ליכטיקייט פון דער תורה אפילו דורכן חושך פונעם גלות. ע,ש
די וואכעדיגע תפילין זענען פשוט'ע אמונה אן השגה, דערפאר זענען זיי שווארץ, און דער יקר פון פורים זענען די תרגום'דיגע תפילין. אידן וואס שרייען שמע ישראל אינמיטן חושך גיבן דעם אייבערשטן א נחת רוח וואס ער האט נישט געהאט אפילו בזמן המקדש, ווי זיינע אייגענע תפילין לויבן כלל ישראל. דערמיט זענען די היינטיגע דורות גרעסער ווי די פריערדיגע, טראץ דעם התגברות פון עמלק אין זייער צייט. ת
דעם אפיקורס'ס טענה און די ערלה
דער משגיח שילדערט די אפיקורסים וואס פאדערן א שכל'דיגע ראיה און ווילן נישט אננעמען וואס זייער מוח פארשטייט נישט. דער אמת'ער טעם, זאגט ער, איז ווייל זיי זענען נישט אפגעהיט אין מילה. זייער טענה איז באמת קעגן תפילין, וואס זענען למעלה מן המוח און נישט קיין חלק פונעם גוף.
הספד: א צדיק פון מדת היסוד
אן זאגן קיין הספד, מערקט דער משגיח אן אז די וואך איז נפטר געווארן א איד, דער גערער רבי, דער "יוסף הצדיק" פון זיין דור, וועמענס עבודה איז געווען קדושה לפנים משורת הדין; ביי זיין געבורט האט דער שפת אמת געזאגט אז מדת היסוד איז געבוירן געווארן. אלס צען יאריג יונגל, ווען זיין פארשטעלטע שוועסטער איז פורים אריינגעקומען צו אים, איז ער ארויסגעשפרונגען פון פענסטער צוויי שטאק אראפ.
דעם צדיק'ס חיות בלייבט פאר די לעבעדיגע
פריערדיגע צדיקים האבן געשפירט א חושך ווען א גרויסער צדיק איז נפטר געווארן; היינט שפירט מען עס נישט. דער משגיח ברענגט דעם בריוו פונעם בעל התניא אויף רבי מענדל וויטעבסקער: א צדיק "שבק חיים לכל חי", און זיינע תלמידים קענען זיך נאך מדבק זיין אין אים. דער מדרש זאגט אז יוסף איז געשטארבן, אבער דאס אלקות וואס ער האט איינגעפלאנצט איז געבליבן. ז' אדר איז משה געשטארבן און געבוירן געווארן, וואס המן האט נישט געוואוסט, און די קדושה פונעם צדיק בלייבט אין דער לופט פאר ווער עס שטרענגט זיך אן. או,אז,אח
דער מצרים פון זמן: עקבתא דמשיחא
פארוואס איז די מעשה פון אברהם אבינו פארגעקומען אין מצרים? די וועלט האט אברים אזוי ווי דער מענטש, און מצרים איז "ערות הארץ", ווי יוסף האט געזאגט צו די ברידער, וואו די קליפה פון עמלק איז די שטארקסטע. וויבאלד עולם, שנה און נפש זענען קעגן איינאנדער, איז דא אויך אן "ערות הזמן", עקבתא דמשיחא, ווען מינות און פריצות פארשפרייטן זיך צוזאמען; מיר לעבן אין דעם מצרים פון זמן. אי,אכ
מראי מקומות
תורה
- א Devarim 25:17-19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05
- ג Devarim 25:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:41, 5:22
- ד Shemos 17:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:41
- ח לכאורה Devarim 30:15 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:22
- ט Shemos 17:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:41
- י Shemos 17:7-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:09
- כ Shemos 17:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:09
- נ Bereishis 17:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:41
- אי Bereishis 42:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:41
- אל Bamidbar 15:41 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:48
- אס Shemos 16:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:35
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
- ב לכאורה Berachos 28a מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05
- ל לכאורה Megillah 5b מפתח אינעם אויסשרייב: 19:41
- ס Megillah 16b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:41
- צ לכאורה Berachos 12b מפתח אינעם אויסשרייב: 25:54
- ק לכאורה Sanhedrin 63b מפתח אינעם אויסשרייב: 25:54
- ת Berachos 6a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:34
- אג לכאורה Megillah 7b מפתח אינעם אויסשרייב: 48:26
- אח לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 56:23
- אט לכאורה Chullin 7b 58:59 מפתח
- אכ לכאורה Sotah 49b מפתח אינעם אויסשרייב: 59:41
מדרש
- אז Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 56:23
זוהר און קבלה
ראשונים
- ז לכאורה Rashi on Shemos 14:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:07
- פ לכאורה Rambam, Hilchos Yesodei HaTorah 2:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:56
- אא Ibn Ezra (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 46:35
- אב לכאורה Moreh Nevuchim 3:49 מפתח אינעם אויסשרייב: 46:35
- אד Rashi on Bereishis 12:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 53:18
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 5:22 דער שר פון עמלק איז דער יצר הרע אין אידישן הארץ, דערפאר מוזן אידן אליין פירן די מלחמה קעגן עמלק, מיט יראת שמים און תשובה.
- 9:59 ווען אידן מעקן אפ עמלק פון הארצן, מעקט דער אייבערשטער אפ דעם גשמיות'דיגן עמלק, און דערמיט איז מתורץ ווי אזוי מ'קען מקיים זיין די מצוה אן וויסן ווער עמלק איז.
- 14:22 עמלק גרייפט אן די קדושת הברית און די אמונה, און ביידע זענען איין זאך, ווייל די אמונה איז די ירושה פון אברהם אבינו וואס קומט דורכן ברית.
- 17:45 פורים, א וואכעדיגער יום טוב וואס זיינע נסים זענען באהאלטן, איז די צייט צו פארשטארקן א קלארע אמונה.
- 34:20 תפילין, דער "יקר" פון פורים, זענען אמונה למעלה מן השכל, שווארץ ווייל אין גלות האט מען נישט קיין השגה, און די אמונה אין חושך איז דער כבוד פון כלל ישראל.
- 1:01:56 אונזער דור לעבט אין דעם "ערות הזמן", דעם נידריגסטן חלק פון זמן, און פורים גיט כח זיך צו האלטן אין אמונה ביז דעם שבת פון משיח.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:37 ווי אזוי האט די תורה געקענט געבן א מצוה פון מחיית עמלק וואס שאול האט נישט מקיים געווען און מ'קען היינט נישט מקיים זיין, ווייל קיינער ווייסט נישט ווער עמלק איז?
תירוץ: 10:58 די מצוה איז אפצומעקן עמלק פונעם אייגענעם הארצן, דעם יצר הרע וואס איז דער שר פון עמלק; ווען אידן טוען תשובה, מאכט דער אייבערשטער אז דער גשמיות'דיגער עמלק פאלט, אן וויסן ווער ער איז.
-
קשיא: 24:21 פארוואס זאגן חז"ל אז די שמחה פון פורים איז געווען מילה און דער כבוד איז געווען תפילין?
תירוץ: 37:01 ביידע זענען פארבונדן מיט אמונה: שמירת המילה האלט די אמונה קלאר, און תפילין זענען אמונה למעלה מן השכל; פורים איז די צייט פון דער קלארער אמונה און פון מחיית עמלק.
-
קשיא: 25:30 ווי אזוי קענען קלוגע מענטשן לייקענען אין השם יתברך ווען די בריאה ווייזט אים אזוי קלאר?
תירוץ: 26:21 מינות קומט פון הארצן: א מענטש וואס וויל נישט מודה זיין אין א שוואכקייט אדער תאוה געפינט א שיטה וואס לאזט עס, ער מאכט זיך גערעכט אנשטאט מודה צו זיין.
-
קשיא: 32:41 פארוואס איז כתר, די תפילין, אויפן גוף אבער נישט קיין חלק פונעם גוף?
תירוץ: 33:40 ווייל אלקות קען נישט פארנומען ווערן מיטן גוף און אפילו נישט מיטן מוח; מ'דערגרייכט עס נאר דורך אמונה און קבלת עול מלכות שמים.
-
קשיא: 38:30 פארוואס איז "יקר", דאס ווארט פאר די תפילין פון פורים, געשריבן אין לשון תרגום?
תירוץ: 39:07 תרגום איז גלות און חושך; די תפילין פון פורים זענען שווארץ, אמונה אן השגה, און די אמונה אין גלות איז דער כבוד פון אידן.
-
קשיא: 59:41 פארוואס איז די מעשה פון אברהם אבינו מיט שרה פארגעקומען דווקא ווען ער איז אראפ קיין מצרים?
תירוץ: 59:50 מצרים איז דער "ערות הארץ", וואו די קליפה פון עמלק איז די שטארקסטע, און דער ארט האט עס גורם געווען.
מעשיות
-
52:45 דער צען יאריגער יונגל וואס איז ארויסגעשפרונגען פון פענסטער
דער משגיח דערציילט אז ווען דער צדיק וואס איז יעצט נפטר געווארן איז געווען צען יאר אלט, איז פורים זיין שוועסטער אריינגעקומען צו אים אין צימער פארשטעלט. ער האט זיך נישט געכאפט אז דאס איז זיין שוועסטער, און אנשטאט צו בלייבן מיט איר איז ער ארויסגעשפרונגען פון פענסטער צוויי שטאק אראפ. דער משגיח ברענגט עס אלס א ביישפיל פון זיין גרויסער אפגעהיטנקייט אין קדושה.
אין דער מעשה: דער גערער רבי
געדאנקען
- 5:01 נישט אזוי ווי יעדע אנדערע אומה, וואס פאלט ווען דער אייבערשטער ווארפט אראפ איר שר אין הימל, איז דער שר פון עמלק דער יצר הרע אין אידישן הארץ; די מלחמה לאזט דער אייבערשטער איבער פאר אידן, און ערשט ווען זיי געווינען, פאלט דער גשמיות'דיגער עמלק, פונקט פארקערט.
- 14:32 די צוויי פנימער פון עמלק, דער אנגריף אויף מילה און דער ספק אין אמונה, זענען איין זאך: די קלארע אמונה פון אידן איז א ירושה פון אברהם אבינו דורכן ברית, ממילא פארטונקלט א פגם הברית די אמונה.
- 26:21 מינות קומט פון הארצן, נישט פונעם קאפ: א מענטש וואס וויל נישט מודה זיין אין א שוואכקייט טראכט אויס א שיטה וואס בארעכטיגט עס, ממילא איז די פאדערונג פון א שכל'דיגן ראיה באמת א צודעק אויף א חסרון אין שמירת הברית.
- 32:11 תפילין זענען דער כתר, מ'טוט זיי אן אויפן גוף און זיי זענען נישט קיין חלק דערפון, ווייל אלקות איז העכער אפילו פונעם מוח; זיי זענען שווארץ ווייל אמונה אין גלות האט נישט קיין השגה, און דאס איז דער "יקר" וואס איז געשריבן אין דער תרגום'דיגער שפראך פון גלות.
- 46:47 די ערלה, א איבעריגער חלק אויפן גוף וואס קיין אנדער בעל חי האט נישט, ענטפערט דעם אפיקורס: אויב דער גוף קען האבן א זאך וואס געהערט נישט צו אים, קען ער אויך טראגן תפילין, א זאך וואס איז העכער פון אים.
- 1:00:34 אזוי ווי מצרים איז דער "ערות הארץ" אין מקום, איז עקבתא דמשיחא דער "ערות הזמן" אין זמן, ווען מינות און פריצות פארשפרייטן זיך צוזאמען; פורים, דער לעצטער חודש פון יאר, איז געגעבן אלס כח דערצו.
- 42:15 די אמונה פון היינטיגע אידן אין דעם טיפסטן חושך פונעם גלות גיט דעם אייבערשטן א נחת רוח וואס ער האט נישט געהאט אפילו בזמן המקדש, און דערמיט זענען די היינטיגע דורות גרעסער ווי די פריערדיגע.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 10:08 דער משגיח זאגט אז אידן אליין מוזן פירן די מלחמה קעגן עמלק, דורכן אפמעקן דעם יצר הרע פון הארצן מיט תשובה.
- 49:49 דער משגיח זאגט אז פורים גיט מען אוועק דעם דעת צום רבונו של עולם, מ'האלט נישט אז מ'מוז אלץ פארשטיין, ווייל פורים איז למעלה מן הדעת.
- 53:07 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיין אפגעהיט אין קדושה אפילו ווען אנדערע מאכן חוזק אז ס'איז צופיל.
- 1:04:36 דער משגיח זאגט אז אין אונזער שווערער צייט דארף מען זיך שטארקן און זיך מקשר זיין מיט פורים, און שעפן דערפון אמונה פאר דער גאנצער צייט פון חושך.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אסתר המלכה, דער אבן עזרא, דער אלשיך הקדוש, דער בעל התניא, דער גערער רבי, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער רמב"ם, דער שפת אמת, דער תפארת שלמה, המן, יוסף הצדיק, מרדכי הצדיק, משה רבינו, סנחריב, רבי מנחם מענדל וויטעבסקער, רש"י, שאול המלך, שרה אמנו
ערכים אמונה, יום הכפורים, יצר הרע, למעלה מן הדעת, מחיית עמלק, מילה, ספק, עמלק, עקבתא דמשיחא, ערות הארץ, ערלה, פגם הברית, פורים, תפילין, תרגום