בשבת זו יכולים לעקור חיות של עמלק. פורים - גדלות היום והדרכה
קאטאלאג: זמנים זכור נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 23 תשס"ט (2008–09) אידיש 35 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דורך קריאת פרשת זכור קען מען אויסרייסן די חיות פון עמלק, און ער שילדערט די גרויסקייט פון פורים און ווי אזוי מ'דארף זיך צוגרייטן און עס פירן מיט קדושה און ערנסטקייט.
דער משגיח עפנט מיט פרשת זכור, די איינציגע קריאת התורה וואס איז א מצוה מן התורה. יעדע זאך האט א באהאלטענע חיות, און אזוי אויך עמלק, וואס זיין נשמה קילט אפ די אמונה פון אידן און מאכט מענטשן זינדיגן. מיט ביקסן קען מען נישט מלחמה האלטן מיט עמלק, און אפילו יהושע האט אים נאר אפגעשוואכט; אינגאנצן אויסמעקן וועט מען אים ערשט ביי משיח. אבער דורך הערן פרשת זכור קען יעדער אפשוואכן דעם עמלק, דעם יצר הרע, אין זיך. ער מאנט תשובה אלס הכנה, א גוטע פרייטאג צו נאכט, זאגן הודו מיט א ברען, און קומען זינגען זמירות ביים טיש. דערנאך גייט ער איבער צו פורים: די דריי טעג פאר פורים זענען ווי די שלשת ימי הגבלה, פורים ווערט פארגליכן צו יום כיפור, און מ'קען זיך דעמאלט איבערבעטן מיטן רבונו של עולם און אויסבעטן אלעס. די קדושה איז אזוי גרויס אז מ'עפנט אויף די גאנצע מגילה, און זי איז העכער פונעם שם הוי', וואס איז באהאלטן אין די פסוקים. ער ווארנט שטארק נישט צו טרינקען און נישט צו רויכערן פורים, און שליסט מיט אסתר וואס איז די לבנה פון אדר און א רוף צו קומען אין צייט צום דאווענען.
ענינים: די ארבע פרשיות · ספיקות אין אמונה און עמלק · פורים
סדר השיעור
-
0:00 אויסרייסן די חיות פון עמלק דורך פרשת זכור שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז יעדע זאך האט א באהאלטענע חיות, און אזוי אויך עמלק, וואס קילט אפ די אמונה און מאכט זינדיגן. מיט געווער קען מען נישט מלחמה האלטן מיט עמלק, און ערשט משיח וועט אים אינגאנצן אויסמעקן, ווי אפילו יהושע האט אים נאר אפגעשוואכט; אבער דורך הערן פרשת זכור קען יעדער אפשוואכן דעם עמלק אין זיך.
-
8:11 זיך צוגרייטן צו שבת: הודו און דער טיש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מאנט תשובה פאר פרשת זכור און א גוטע פרייטאג צו נאכט: זאגן הודו מיט א ברען און נישט שטיין ביים בולעטין בארד, ווייל דערמיט פארבינדט מען זיך מיטן בעל שם טוב און מיט דוד המלך. ער דערציילט פון א רבי וואס האט געזאגט פאר א בחור אז קומען צום טיש זינגען זמירות מיט שמחה איז וויכטיגער ווי זאגן גאנץ תהלים פארן דאווענען.
-
13:00 פורים ווי יום כיפור: א טאג פון איבערבעטן און געבן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם ווארקער רבי'ן אז די דריי טעג פאר פורים זענען ווי די שלשת ימי הגבלה, און אז פורים ווערט פארגליכן צו יום כיפור. פורים קען מען זיך איבערבעטן מיטן רבונו של עולם, וואס ווייזט ארויס זיין ליבשאפט צום נידעריגסטן איד, און אזוי ווי מ'גיט פאר יעדן וואס שטרעקט אויס א האנט, גיט דער אייבערשטער פאר יעדן וואס בעט.
-
18:31 די קדושת כתר פון פורים און די אפענע מגילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די קדושת כתר וואס באווייזט זיך שבת און יום כיפור רוט אויף פורים א גאנצן טאג, ממילא איז פורים נישט קיין טאג פון ציגארן און וויצן נאר פון שמחה מיט ציטער. הייליגע זאכן דעקט מען געווענליך צו, ווי דער שופר, די חלות און די ספר תורה, אבער די גאנצע מגילה עפנט מען אויף, ווייל די קדושה פון פורים צעשפרייט זיך איבער דער גאנצער וועלט.
-
23:36 העכער פונעם שם הוי': דער אייבערשטער באהאלטן אין דער מגילה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז פורים, ווי יום כיפור, קומט פון א מדריגה העכער פונעם שם הוי', דערפאר איז אין דער גאנצער מגילה נישטא קיין שם, נאר באהאלטן אין ראשי תיבות און סופי תיבות. ער ווייזט עס אין "יבוא המלך והמן היום" און אין "זה איננו שוה לי", און ערקלערט אז פורים פרעגט דער אייבערשטער ביי כלל ישראל וואס זיי פארלאנגען.
-
26:51 א ווארענונג נישט צו טרינקען און רויכערן פורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווארנט נישט שיכור צו ווערן פורים: הגם דער סאטמארער רב פלעגט טרינקען אסאך, האט ער אליין געזאגט אז די תלמידי הבעל שם טוב פלעגן נישט טרינקען פורים, און פשוטע מענטשן איז בעסער נישט צו טרינקען. ער שילדערט מענטשן וואס זענען געווארן שיכורים און רויכערער דורך פורים, ערקלערט אז מ'קען דערנאך נישט אויפהערן, און לאזט נאר א כוס וויין.
-
31:19 אסתר די לבנה פון אדר; קומען אין צייט צום דאווענען
דער משגיח פארבינדט קידוש לבנה פון אדר מיט אסתר, וואס די גמרא פארבינדט מיט דער לבנה, דערמאנט די הילולא פונעם קאליווער רבי'ן מיט זיינע הייליגע אונגארישע ניגונים, און שליסט מיט א רוף צו קומען אין צייט צום דאווענען שבת זכור און פורים, מיט א ברען און מיט כוונה. די לעצטע מינוט פונעם שיעור איז נישט צו פארשטיין.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אויסרייסן די חיות פון עמלק דורך פרשת זכור
דער משגיח עפנט מיט פרשת זכור, די איינציגע קריאת התורה וואס איז א מצוה מן התורה. יעדע זאך האט א גוף און א באהאלטענע חיות: א טויטע חיה האט די זעלבע פיס און אויגן ווי א לעבעדיגע, נאר עס פעלט איר דאס לעבן. אזוי האט אויך עמלק א נשמה, און זי קילט אפ די אמונה פון אידן און מאכט זיי זינדיגן; עמלק, מערקט ער אן, איז בגימטריא ספק. ער לייגט צו אז די פריערדיגע צדיקים האבן געהאט א קבלה, וואס איז משמע פון דער גמרא מגילה, אז די דייטשן זענען עמלק, און דאס האט מען געזען ווען זיי האבן אומגעברענגט זעקס מיליאן אידן. ד
מיט ביקסן קען מען נישט מלחמה האלטן מיט עמלק, אבער דורך פרשת זכור קען מען הרג'ענען זיין אינערליכן כח, און יעדער האט א שטיקל עמלק, דעם יצר הרע, אין זיך. אפילו יהושע האט עמלק נאר אפגעשוואכט, ווי דער פסוק זאגט, און די תורה שרייבט "תמחה" אין פרשת כי תצא און "אמחה" אין פרשת בשלח: מיר שוואכן אים אפ, און דאס אינגאנצן אויסמעקן וועט זיין ביי משיח. ג,א,ב
זיך צוגרייטן צו שבת: הודו און דער טיש
די הכנה צו פרשת זכור, זאגט דער משגיח, איז תשובה און א גוטע פרייטאג צו נאכט. ער טענה'ט אויף די וואס שטייען ביים בולעטין בארד ביי הודו: דער בעל שם טוב האט עס מתקן געווען, און דער וואס זאגט עס פארבינדט זיך מיט זיין נשמה און מיט דוד המלך. ער דערציילט פון א רבי וואס האט געזאגט אז קומען צום טיש זינגען זמירות מיט שמחה איז וויכטיגער ווי זאגן גאנץ תהלים פארן דאווענען.
פורים ווי יום כיפור
דער משגיח ברענגט פונעם ווארקער רבי'ן אז די דריי טעג פאר פורים זענען ווי די שלשת ימי הגבלה; היי יאר הייבן זיי זיך אן שבת. ער ברענגט פונעם זוהר אז יום כיפור איז א טאג ווי פורים. פורים קען מען זיך איבערבעטן מיטן רבונו של עולם, וואס ווייזט ארויס זיין ליבשאפט אפילו צום נידעריגסטן איד. אזוי ווי פורים גיט מען פאר יעדן וואס שטרעקט אויס א האנט, אן דעם געווענליכן סדר פון צדקה, אזוי גיט דער אייבערשטער יעדן וואס בעט, און צדיקים האבן דעמאלט אויסגעבעטן ישועות פאר אידן. ו
די קדושת כתר און די אפענע מגילה
די קדושת כתר וואס באווייזט זיך שבת און יום כיפור רוט פורים א גאנצן טאג, ערקלערט דער משגיח, ממילא איז פורים נישט פאר ציגארן און חוזק מאכן פון יענעם, נאר פאר שמחה מיט ציטער, ווי דער פסוק זאגט. א גרויסע קדושה דעקט מען געווענליך צו כדי די מזיקים זאלן נישט מקנא זיין: דעם שופר, די חלות, די מצות אין סקווירא, און די ספר תורה אחוץ דעם ארט וואס מ'ליינט. די גאנצע מגילה אבער עפנט מען אויף, ווייל די קדושה פון פורים צעשפרייט זיך איבער דער גאנצער וועלט. ז
העכער פונעם שם הוי'
פורים, ווי יום כיפור, קומט פון העכער פונעם שם הוי', ווי מ'טייטשט דעם פסוק "לפני ה'", דערפאר שטייט אין דער מגילה קיין שם נישט, נאר באהאלטן אין ראשי תיבות, ווי ביי "יבוא המלך והמן היום", אדער פון הינטן אין סופי תיבות, ווי ביי "זה איננו שוה לי". די צדיקים טייטשן "מה שאלתך" אז דער אייבערשטער פרעגט ביי כלל ישראל וואס זיי פארלאנגען. ח,ט,י,כ
א ווארענונג נישט צו טרינקען און רויכערן
דער משגיח ווארנט נישט שיכור צו ווערן פורים. דער סאטמארער רב פלעגט טרינקען אסאך, פונדעסטוועגן האט ער אליין געזאגט אז די תלמידי הבעל שם טוב פלעגן נישט טרינקען פורים, און פשוטע מענטשן איז בעסער נישט צו טרינקען. ער קען מענטשן וואס זענען געווארן שיכורים און רויכערער דורך פורים: זיי האבן הנאה געהאט פונעם געפיל, עס געוואלט נאכאמאל, און שוין נישט געקענט אויפהערן, אזוי ווי מ'קען נישט אויפהערן אטעמען. א כוס וויין לאזט ער, אבער נישט שיכור ווערן.
אסתר די לבנה פון אדר
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:55 יעדע זאך האט א באהאלטענע חיות, און די חיות פון עמלק איז וואס קילט אפ די אמונה פון אידן און מאכט זיי זינדיגן.
- 4:12 פאר משיח קען מען עמלק נישט אינגאנצן אויסמעקן, אבער דורך קריאת פרשת זכור קען מען אפשוואכן דעם עמלק, דעם יצר הרע, וואס יעדער טראגט אין זיך.
- 8:11 דער משגיח מאנט זיך צוצוגרייטן צו שבת זכור מיט תשובה, זאגן הודו מיט א ברען, און קומען צום טיש פרייטאג צו נאכט זינגען זמירות מיט שמחה.
- 13:53 פורים ווערט פארגליכן צו יום כיפור; מ'קען זיך דעמאלט איבערבעטן מיטן רבונו של עולם און אויסבעטן אלעס, און אפילו דער נידעריגסטער איד איז חשוב.
- 22:57 די קדושה פון פורים צעשפרייט זיך איבער אלעס, דערפאר עפנט מען אויף די גאנצע מגילה, און זי קומט פון א מדריגה העכער פונעם שם הוי', וואס איז באהאלטן אין די פסוקים פון דער מגילה.
- 26:48 דער משגיח ווארנט אז פורים דארף מען פירן מיט ערנסטקייט, נישט שיכור ווערן און נישט רויכערן, ווייל אסאך זענען פארכאפט געווארן דורך פורים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:18 פארוואס שטייט ביי עמלק סיי "תמחה" און סיי "אמחה"?
תירוץ: 6:34 מיר קענען עמלק נאר אפשוואכן; אינגאנצן אויסמעקן וועט אים דער אייבערשטער ווען משיח וועט קומען.
-
קשיא: 22:42 פארוואס עפנט מען אויף די גאנצע מגילה, ווען הייליגע זאכן ווי א ספר תורה האלט מען צוגעדעקט?
תירוץ: 23:15 ווייל די קדושה פון פורים צעשפרייט זיך איבער דער גאנצער וועלט.
-
קשיא: 24:36 פארוואס ווערט דער שם פונעם אייבערשטן נישט דערמאנט אין דער מגילה?
תירוץ: 24:18 ווייל פורים, ווי יום כיפור, קומט פון א מדריגה העכער פונעם שם הוי', ממילא איז דער שם נאר באהאלטן אין די אותיות.
-
קשיא: 28:38 ווי אזוי זענען אזויפיל מענטשן געווארן שיכורים און רויכערער?
תירוץ: 28:44 דורך פורים: זיי האבן געטרונקען כוס נאך כוס, געהאט הנאה פון דעם גוטן געפיל, עס געוואלט האבן נאכדעם אויך, און דער הרגל האט זיך שוין נישט געלאזט אפשטעלן.
מעשיות
-
11:11 דער בחור וואס האט געזאגט גאנץ תהלים פארן דאווענען
מ'האט דערציילט פאר א רבי וועגן א בחור וואס איז אויפגעשטאנען פרי שבת און געזאגט גאנץ תהלים מיט א זיסקייט פארן דאווענען. דער רבי האט געפרעגט צי ער איז געווען ביים טיש פרייטאג צו נאכט, און ווען ער האט געהערט אז ניין, האט ער אפגעמאכט מיט דער האנט. קומען צום טיש און זינגען זמירות מיט שמחה און התלהבות, האט ער געזאגט, איז וויכטיגער ווי אויפשטיין פרי צו זאגן גאנץ תהלים.
געדאנקען
- 1:40 אזוי ווי א טויטע חיה האט אלע אברים פון א לעבעדיגע און עס פעלט איר נאר דאס לעבן, אזוי האט יעדע זאך, אויך עמלק, אן אינערליכע חיות, און פרשת זכור צילט אויף יענע חיות, נישט אויפן גוף פון עמלק.
- 3:42 דער משגיח מערקט אן אז עמלק איז בגימטריא ספק, און דאס איז ווי אזוי דער כח פון עמלק קילט אפ די אמונה פון אידן.
- 6:10 די צוויי פסוקים וועגן אויסמעקן עמלק, "תמחה" אין פרשת כי תצא און "אמחה" אין פרשת בשלח, ווייזן אז אונזער חלק איז אים אפשוואכן, און דאס אינגאנצן אויסמעקן געהערט צום אייבערשטן ביי משיח.
- 20:50 הייליגע זאכן האלט מען צוגעדעקט כדי די מזיקים זאלן נישט מקנא זיין, אבער די גאנצע מגילה עפנט מען אויף, ווייל די קדושה פון פורים צעשפרייט זיך איבער דער גאנצער וועלט.
- 24:18 וואס דער שם פעלט אין דער מגילה ווייזט אז פורים, ווי יום כיפור, דערגרייכט א מדריגה העכער פונעם שם הוי', ממילא באווייזט זיך דער שם נאר באהאלטן אין ראשי תיבות און סופי תיבות, און ביי "זה איננו שוה לי" אפילו פון הינטן.
- 16:11 אזוי ווי פורים גיט מען פאר יעדן וואס שטרעקט אויס די האנט אן קוקן אויפן סדר פון קדימה, אזוי גיט דער אייבערשטער פורים יעדן וואס בעט, נאך מער ווי שבת.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 7:32 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך צוגרייטן צו פרשת זכור מיט תשובה און בעטן דעם רבונו של עולם ער זאל העלפן אויסמעקן דעם עמלק אינעווייניג.
- 8:30 ער מאנט צו זאגן הודו ביי מנחה ערב שבת מיט א ברען, און נישט שטיין ביים בולעטין בארד אדער רעדן דערביי.
- 26:43 ער מאנט צו פירן פורים מיט קדושה און ערנסטקייט, נישט שיכור ווערן און נישט רויכערן; מאקסימום א כוס וויין.
- 32:33 ער בעט אז יעדער זאל קומען אין צייט צום דאווענען שבת זכור און פורים, און דאווענען מיט א ברען און מיט גרויס כוונה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אסתר המלכה, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, דער סאטמארער רב, דער קאליווער רבי, המן, יהושע בן נון, משה רבינו, סיחון, עוג מלך הבשן, ר' מאטעלע סלאנימער, רבי יצחק ווארקער
ערכים חזרת הש"ץ, יום הכפורים, יצר הרע, מחיית עמלק, מתנות לאביונים, סופי תיבות, ספק, עמלק, פרשת זכור, קדושת כתר, קידוש לבנה, ראשי תיבות, שלשת ימי הגבלה, שם הוי"ה