The Power of Man to Build or Destroy the World
קאטאלאג: PARSHA (English) נח נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 54 תשס"ב (2001–02) ענגליש 48 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דער מענטש פירט די גאנצע וועלט, צום גוטן אדער צום שלעכטן, און אז נח, וואס איז געשעדיגט געווארן דורך דעם חטא פון חם אין דער תיבה, איז ניצול געווארן נאר מיט רחמים און אין זכות פון אברהם אבינו.
דער משגיח עפנט מיט דעם מדרש אז נח האט געפונען חן, א מתנת חנם, און איז ניצול געווארן ווייל אברהם אבינו וועט פון אים ארויסקומען, און ער פרעגט פארוואס מ'לויבט אין די זכרונות פון ראש השנה אז השם האט געדענקט נח, אז דאס איז דאך פון אנפאנג אן געווען דער פלאן. דורך רש"י אז דער לייב האט נח פארוואונדעט, דעם מחלוקת וואס דער לייב האט געגעסן, און רש"י'ס ברית אז די שפייז זאל נישט פוילן, בויט ער דעם תירוץ. דער מענטש פירט די וועלט: פאר דעם חטא פון אדם הראשון איז די וועלט געווען שלום און ברכה, און דורך די עבירות פון די מענטשן זענען אפילו די בהמות קאליע געווארן. דער מבול האט געדארפט אנהייבן די וועלט פון ניי מיט א חבורה פון צדיקים, נאר חם האט געזינדיגט אין דער תיבה און געשעדיגט נח, ממילא האט דער לייב געדארפט פלייש און אים אטאקירט. נח איז ניצול געווארן נאר אין זכות פון אברהם. צום סוף זאגט דער משגיח אז היינט טראגן די אידן וואס לערנען און היטן די תורה דעם גורל פון דער וועלט, און די אמת'דיגע פראנט פון דער מלחמה איז אינעם בית המדרש.
ענינים: נח און דער מבול · דער כח און די מעלה פון תורה
סדר השיעור
-
0:00 נח'ס חן און די זכרונות
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז חן מיינט א מתנת חנם, און אז נח איז ניצול געווארן ווייל אברהם אבינו וועט פון אים ארויסקומען. דערנאך פרעגט ער פארוואס די זכרונות פון ראש השנה לויבן דווקא אז השם האט געדענקט נח מיט חסד, אז זיין הצלה איז דאך פון אנפאנג אן געווען באשטימט.
-
5:59 דער לייב וואס האט פארוואונדעט נח
דער משגיח ברענגט רש"י אז דער לייב האט פארוואונדעט נח ווען ער האט זיך פארשפעטיגט מיטן עסן, און פרעגט פארוואס השם, וואס האט געטון אזויפיל ניסים אין דער תיבה, האט אים נישט געהאלפן צו דערלאנגען דאס עסן אין צייט. ער ברענגט דעם אבן עזרא אז דער לייב האט געגעסן שטרוי, קעגן חז"ל אז יעדע בהמה האט באקומען איר אייגענע שפייז, און רש"י אז א ברית האט געהיטן אז די שפייז זאל נישט פוילן.
-
12:14 דער מענטש פירט די וועלט ווי מיט א רימאוט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט די וועלט פארן מבול ווי א גן עדן, און ערקלערט אז דער חטא פון אדם הראשון האט זי פארטומאה'ט, ווייל דער מענטש פירט די וועלט צום גוטן אדער צום שלעכטן. דער קילקול איז געוואקסן ביז אפילו די בהמות האבן געזינדיגט, און ער ברענגט ישעיה און דעם רמב"ן אויף בחוקותי אז לימות המשיח וועלן די חיות ווידער נישט צערייסן איינע די אנדערע.
-
20:54 אנהייבן פון ניי מיט א חבורה פון צדיקים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז השם האט באשלאסן אויסצומעקן די וועלט און אנהייבן פון ניי מיט א קערן פון צדיקים. יעדער מענטש האט א חלק אין דער בריאה וואס זיינע מעשים ווירקן אויף אים; נח'ס חלק, ארץ ישראל, איז נישט פארפלייצט געווארן, און די בהמות פון זיין חלק זענען געבליבן ריין און געקומען צו דער תיבה, וואו די לייבן האבן, ווי פארן חטא, נישט געדארפט קיין פלייש.
-
25:51 דער חטא פון חם און נח'ס וויין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אין סנהדרין אז חם, דער הונט און דער עורב האבן נישט געהאלטן די כללים פון דער תיבה, און ערקלערט אז דער חטא פון חם האט געשעדיגט זיין טאטן נח, ווייל אן עבירה ווירקט אויף די דורות פאריגע און שפעטערדיגע. דערפאר האט נח נישט באמערקט אז ער קען נישט טרינקען וויין ווי מ'וועט טרינקען לימות המשיח, און ער איז שיכור געווארן.
-
30:26 ניצול געווארן נאר אין זכות פון אברהם
דער משגיח ערקלערט אז נאכן חטא פון חם איז דער לייב שוין נישט געווען זאט פון שטרוי, האט אטאקירט נח און אים פארוואונדעט, און השם האט נישט געטון קיין נס פאר א חבורה וואס האט געזינדיגט. לויטן תנאי פון דער תיבה האט נח געדארפט אומקומען, נאר ער איז ניצול געווארן מיט רחמים ווייל אברהם אבינו וועט פון אים ארויסקומען; דאס פארענטפערט די ערשטע קשיא און די זכרונות, און די סדרה, וואס הייבט אן מיט נח און ענדיגט מיט אברהם, איז ווי א קעפל.
-
35:07 די מלחמה ווערט געפירט אינעם בית המדרש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז השם האט אוועקגעגעבן די גאנצע בריאה אין די הענט פונעם מענטש, און נאכדעם וואס ער האט געגעבן די אומות עטליכע געלעגנהייטן האט ער אויסגעקליבן אברהם'ן, אזוי אז היינט זענען נאר אידן וואס ווייסן וואס השם וויל פאראנטווארטליך פאר דער וועלט. די מלחמה פון היינט, זאגט ער, ווערט געפירט אין די בתי מדרשים וואו אידן לערנען און דאווענען, און ער ברענגט רש"י אז דער רעגן פונעם מבול האט אנגעהויבן אלס גשמי ברכה, צו ווייזן אז אפילו נאך יום כיפור קען מען נאך טוישן דעם גזר דין.
-
40:57 א גורל'דיג יאר: הושענא רבה, די לבנה און די סאלדאטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז דער גורל פון כלל ישראל ליגט אויף די פלייצעס פון די וואס לערנען, בפרט אין דעם יאר. ער ברענגט די קבלה אז די לעצטע מלחמה וועט אנהייבן הושענא רבה, מערקט אן אז די מלחמה אין אפגאניסטאן האט דאן אנגעהויבן אין א נאכט מיט א ליכטיגע לבנה, ברענגט דעם רמ"א און דעם רמב"ן וועגן דער לבנה און דעם שאטן הושענא רבה, און די שטערן וואס האבן מלחמה געהאלטן מיט סיסרא, און רופט ישמעאל א פרא אדם וואס מ'קען נאר באקעמפן מיט תורה און מצוות.
דער שיעור, אויסגעשריבן
נח'ס חן און די זכרונות
דער לייב וואס האט פארוואונדעט נח
רש"י לערנט דאס "אך" אין "וישאר אך נח" ווי א געשריי פון ווייטאג: נח האט זיך פארשפעטיגט מיטן לייב'ס עסן, און דער לייב האט אים פארוואונדעט. דער משגיח פרעגט פארוואס השם, וואס האט מיט א נס אריינגעשטעלט אלע מינים אין דער תיבה, ווי דער רמב"ן ערקלערט, האט אים נישט געהאלפן צו געבן דעם לייב עסן אין צייט. ד,ה
דער מענטש פירט די וועלט
לויטן רמב"ן און די מדרשים באשרייבט דער משגיח די וועלט פארן מבול ווי א גן עדן: א גאנץ יאר פרילינג, שפע און שלום. דער חטא פון אדם הראשון האט זי פארטומאה'ט, ווייל ווי דער נפש החיים טייטשט דעם פסוק "ויהי האדם לנפש חיה", איז דער מענטש די נשמה פון דער וועלט און פירט זי פון דער ווייטנס. ט,י,כ
זיינע מצוות ברענגען שפע און שלום, זיינע עבירות מלחמה און הונגער. ווען אידן האבן געלערנט תורה אין מדבר, זענען די פירות געוואקסן אזוי גרויס אז אכט מענטשן האבן געטראגן איין הענגל טרויבן. דער קילקול האט זיך פארשפרייט ביז אפילו די בהמות, וואס האבן נישט קיין בחירה, האבן זיך געמישט מיט אנדערע מינים, און רש"י זאגט אז דער מבול האט אפגעמעקט אפילו די אויבערשטע שיכט ערד. מ
אנהייבן פון ניי מיט צדיקים
דערפאר האט השם באשלאסן אויסצומעקן די וועלט און אנהייבן פון ניי מיט א קערן פון צדיקים. יעדער מענטש האט א חלק אין דער בריאה וואס זיינע מעשים ווירקן אויף אים; נח'ס חלק איז געבליבן ריין, און די בהמות פון דעם חלק, וואס האבן נישט געזינדיגט, זענען געקומען צו דער תיבה.
דער חטא פון חם און נח'ס וויין
ניצול געווארן נאר אין זכות פון אברהם
די מלחמה ווערט געפירט אינעם בית המדרש
השם האט אוועקגעגעבן די גאנצע בריאה אונטער דעם מענטש, ווי עס שטייט אין תהלים. נאכדעם וואס ער האט געגעבן די אומות עטליכע געלעגנהייטן, האט ער אויסגעקליבן אברהם'ן, און ווען עשו האט אפגעזאגט די תורה, זענען נאר אידן געבליבן די וואס פירן די וועלט. אג
די אחריות, זאגט דער משגיח, ליגט אויף די וואס לערנען און ווייסן וואס השם וויל. די היינטיגע מלחמה ווערט געפירט אין די בתי מדרשים: לערנען ברענגט שלום און שפע אומעטום, און עבירות ברענגען חורבן, מלחמה און באמבעס.
הושענא רבה, די לבנה און די סאלדאטן
דער גורל פון כלל ישראל, זאגט דער משגיח, ליגט אויף די שמאלע פלייצעס פון די וואס לערנען, בפרט אין דעם גורל'דיגן יאר. ער ברענגט די קבלה, וואס דער גר"א און דער אמרי נועם ברענגען, אז די מלחמה פאר משיח הייבט זיך אן הושענא רבה, און די מלחמה אין אפגאניסטאן האט טאקע דאן אנגעהויבן, אין א נאכט מיט א ליכטיגע לבנה. או
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
- ב Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 0:06
ראשונים
- ד Rashi on Bereishis 7:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:07
- ה לכאורה Ramban on Bereishis 6:19 מפתח אינעם אויסשרייב: 6:07
- ו לכאורה Ibn Ezra on Bereishis 6:21 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:48
- ח Rashi on Bereishis 6:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:48
- ט Ramban (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 12:20
- מ לכאורה Rashi on Bereishis 6:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:17
- ע Ramban on Vayikra 26:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:41
- ר לכאורה Rashi on Bereishis 49:6 27:52 מפתח
- ש Rashi on Bereishis 9:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:38
- אא לכאורה Rashi on Vayikra 26:5 31:12 מפתח
- אד Rashi on Bereishis 7:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:25
- אח Ramban on Bamidbar 14:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:14
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 1:04 חן איז א מתנת חנם: לויטן מדרש איז נח ניצול געווארן נישט אין זיין אייגענעם זכות, נאר ווייל אברהם אבינו וועט פון אים ארויסקומען.
- 13:39 דער מענטש פירט די גאנצע וועלט ווי מיט א רימאוט: זיינע מצוות ברענגען שלום און שפע, און זיינע עבירות ברענגען מלחמה, הונגער און קילקול, אפילו ביי די בהמות.
- 21:19 דער מבול האט געדארפט אנהייבן די וועלט פון ניי מיט א חבורה פון צדיקים, מענטשן און בהמות, אזוי ווי די וועלט איז געווען פאר דעם חטא פון אדם הראשון.
- 26:51 דער חטא פון חם אין דער תיבה האט געשעדיגט נח און קאליע געמאכט דעם פלאן, ממילא האט דער לייב געדארפט פלייש, אטאקירט נח, און קיין נס האט אים נישט באשיצט.
- 36:23 זינט אברהם אבינו פירן נאר אידן די וועלט, און די אידן וואס לערנען תורה און טוען מצוות באשטימען צי עס וועט זיין שלום אדער מלחמה.
- 40:38 תשובה קען נאך טוישן דעם גזר דין אפילו נאך יום כיפור, אזוי ווי דער רעגן ביים אנהייב פונעם מבול האט געקענט ווערן גשמי ברכה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:08 אז נח'ס הצלה איז געווען באשטימט פון אנפאנג אן, פארוואס לויבט מען אין די זכרונות אז השם האט געדענקט נח מיט א באזונדערן חסד?
תירוץ: 32:55 ווייל נאכן חטא פון חם איז דער תנאי פון דער תיבה געבראכן געווארן און נח האט געדארפט אומקומען; ער איז ניצול געווארן נאר מיט רחמים, צוליב אברהם אבינו וואס וועט פון אים ארויסקומען.
-
קשיא: 8:20 אז ס'זענען געווען אזויפיל ניסים אין דער תיבה, פארוואס האט השם נישט געהאלפן נח צו געבן דעם לייב עסן אין צייט?
תירוץ: 31:48 השם טוט ניסים פאר צדיקים, נישט פאר א חבורה וואס האט געזינדיגט, און נאכן חטא פון חם איז די תיבה שוין נישט געווען קיין חבורה פון צדיקים.
-
קשיא: 9:02 וויאזוי האט פלייש פאר די לייבן געקענט בלייבן פריש א גאנץ יאר אין דער תיבה?
תירוץ: 11:17 רש"י זאגט אז נח האט געדארפט א ברית אז די שפייז וואס ער האט אריינגעברענגט זאל נישט פוילן; דער ברית איז געווען אויף די פירות און אויך אויפן פלייש.
-
קשיא: 17:36 בהמות האבן נישט קיין בחירה; וויאזוי האבן זיי געקענט זינדיגן פארן מבול?
תירוץ: 17:45 דער קילקול פון די מענטשן האט זיך פארשפרייט אויף די בהמות, ווי א דירעקטע תוצאה פון וואס דער מענטש טוט, ווייל דער מענטש פירט די וועלט.
-
קשיא: 40:57 נאך יום כיפור, וויאזוי קען תשובה נאך טוישן דעם גזר דין?
תירוץ: 40:38 רש"י ווייזט אז דער רעגן פונעם מבול איז ערשט אראפגעקומען אלס גשמי ברכה, אויב די מענטשן וועלן תשובה טון, ממילא קען תשובה נאך העלפן.
געדאנקען
- 6:07 דאס ווארט "אך" אין "וישאר אך נח" זאגט צוויי זאכן: רש"י לערנט אז נח איז פארוואונדעט געווארן פונעם לייב, און דער משגיח לייגט צו אז דער פסוק רופט אים שוין נישט קיין צדיק, ווייל דער חטא פון חם האט אים געשעדיגט.
- 22:44 די בהמות וואס זענען געקומען צו דער תיבה זענען געווען די "צדיקים" פון די בהמות: זיי האבן געהערט צו נח'ס חלק אין דער בריאה, וואס זיין צדקות האט אפגעהיטן פון קילקול.
- 25:16 דער משגיח פארענטפערט דעם אבן עזרא מיט חז"ל וועגן דעם לייב'ס עסן: אין דער ריינער חבורה פון דער תיבה האט דער לייב געקענט לעבן פון שטרוי, ווי פארן חטא פון אדם הראשון און לימות המשיח, און ערשט נאכן חטא פון חם האט ער געדארפט פלייש.
- 30:45 וואס גראבער א באשעפעניש איז, אלץ מער געדיכטע שפייז דארף ער; איין מאלצייט פלייש פאר א לייב איז ווערט א גאנצע וואך גראז פון א קו, ממילא דארף א וועלט וואס איז געפאלן פון איר ריינקייט פלייש.
- 28:52 נח'ס טרינקען איז א טעות אין די צייטן: ער האט געמיינט אז ימות המשיח זענען שוין דא, ווען מ'קען טרינקען א גרויסן כוס וויין און נישט ווערן שיכור, אזוי ווי דער כוס של אליהו ביים סדר.
- 34:15 די סדרה איז געבויט ווי א קעפל: די ערשטע פסוקים זאגן שוין אז נח איז ניצול געווארן נאר מיט חן, און זי גייט פון נח צו אברהם אבינו, אין וועמענס זכות די וועלט איז געבליבן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 38:20 דער משגיח זאגט אז די פראנט פון דער מלחמה איז נישט אין אפגאניסטאן נאר אין יעדן בית המדרש, אין יעדן אידישן הויז און אין יעדן אידישן הארץ: לערנען תורה ברענגט שלום און שפע אויף דער גאנצער וועלט.
- 46:51 ער זאגט אז דער איינציגער וועג צו באקעמפן דעם פרא אדם איז מיט תורה און מצוות, נישט מיט פאנען און באמבארדירערס.
- 47:28 ער בעט די צוהערער זיי זאלן דאס נעמען ערנסט און זיין גוטע סאלדאטן, ווייל דער גורל פון כלל ישראל איז אין זייערע הענט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליהו הנביא, דער אבן עזרא, דער ווילנער גאון, דער חפץ חיים, דער רמ"א, דער רמב"ן, חם, יעקב אבינו, ישמעאל, ישעיהו הנביא, כלב בן יפנה, נח, סיסרא, קרח, רש"י, שם
ערכים אליהו הנביא, בחירה, בעל מום, גוג ומגוג, הושענא רבה, זכרונות, חן, טומאה, מבול, נס, סייעתא דשמיא, פרא אדם, רבונו של עולם, תיבה