מדות חסד וגבורה על דרך קדושה - וההיפוך
קאטאלאג: פרשת השבוע חיי שרה נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 5 תשל"ד (1973–74) אידיש 1 שעה 15 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט די מדות חסד און דין ווי זיי זענען על פי קדושה, וואו דער חסד איז מגביר איבער דעם דין און ביידע זענען אלעמאל משותף, און ווי זיי זענען פארקערט אין די קליפות פון ישמעאל און עשו, מיט די אבות און די פרשה פון חיי שרה.
דער משגיח עפנט מיט דעם וואס אברהם אבינו זוכט א זיווג פאר יצחק פאר זיך אליין, און פארבינדט עס מיט דעם זוהר אז אברהם איז פון דעם שורש פון הלל, מדת החסד, און יצחק פון דעם שורש פון שמאי, מדת הדין. ער ערקלערט אז חסד איז התפשטות, אן אור ישר וואס גייט ארויס, און דין איז צמצום, און פארוואס די וועלט וואס איז באשאפן געווארן מיט מדת הדין פירט זיך היינט מיט דין משותף מיט רחמים, וואו דער חסד איז מגביר. ישמעאל איז די קליפה פון חסד און עשו די קליפה פון דין, און נאר ביי אידן זענען ביידע משותף. דערפון ערקלערט ער פארוואס ישמעאל האט געהאלטן ארץ ישראל, דעם נאפט וואס די אראבער האבן באקומען, פארוואס אידן שרייבן פון רעכטס צו לינקס, פארוואס דער מאן גייט פריער, און די זיבן אומות פון כנען. דערנאך פרעגט ער פארוואס דער מלאך פון סדום איז געקומען צו אברהם, לערנט פון דעם חידושי הרי"ם אז א שליח איז מצליח דורך ביטול, ערקלערט די פטירה פון שרה און אירע קכ"ז יאר, און ענדיגט מיט א מעורר זיין אויסצונוצן די יוגנט יארן און ארויסצורייסן דעם ישמעאל פון זיך אליין.
ענינים: די ספירות · קדושה און קליפה · חיי שרה און מערת המכפלה · די גלותן און די מלכיות
סדר השיעור
-
0:00 אברהם זוכט פריער א זיווג פאר יצחק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס אברהם אבינו האט פריער געזוכט א זיווג פאר יצחק איידער פאר זיך אליין, און ברענגט דעם תירוץ פון רבי יונתן לויט רש"י אויף "בכל", אז אברהם האט שוין געהאט א זון און א טאכטער. דערנאך ברענגט ער דעם זוהר אז אברהם איז פון דעם שורש פון הלל, חסד, און יצחק פון דעם שורש פון שמאי, דין.
-
3:14 יעדע נשמה איז מקבל תורה לויט איר שורש שטייט אינעם קאטאלאג
מיט א משל פון וואסער וואס מ'גיסט אריין אין א ווייסע אדער א רויטע גלאז ערקלערט דער משגיח אז די תורה נעמט אן די פארב פון דער נשמה וואס איז זי מקבל, און ער ווענדט עס אן אויף דער מחלוקת פון בית שמאי און בית הלל אין פריה ורביה און אויף אברהם און יצחק. ער לייגט צו אז די וועלט איז במחשבה באשאפן געווארן מיט מדת הדין און משותף געווארן מיט רחמים, און לעתיד לבוא וועט די הלכה זיין ווי בית שמאי.
-
7:14 וואס חסד און דין זענען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די שיטה פון בית שמאי פון צוויי זכרים לויט דער ערשטער מחשבה פון מדת הדין, און ער איז מגדיר חסד אלס התפשטות, אן אור ישר, די רעכטע זייט, און דין אלס צמצום אריין, די לינקע זייט. ער ווייזט אז די עבודה איז מגביר צו זיין דעם ימין, פון דעם סדר פון אנטון די שיך און פון דער לענגערער רעכטער רצועה, און פון דער מחלוקת צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן אדער אין תשרי.
-
11:37 ישמעאל און עשו: די קליפות פון חסד און דין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אויך אין דער קליפה זענען פאראן חסד און דין: ישמעאל איז די קליפה פון חסד, אהבה נפולה, און עשו די קליפה פון דין, רציחה. יעדע אומה פירט זיך לויט איר שר אין הימל, וואס ער ווייזט פון זייערע רואיגע טעג און פון זייערע לוחות: ישמעאל נאר לויט דער לבנה, עשו לויט דער חמה, און אידן לויט דער לבנה מיט א חשבון פון דער חמה אויך, ווייל נאר זיי זענען משתף ביידע.
-
17:36 פארוואס ישמעאל האט געהאלטן ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם זוהר אז די בני ישמעאל האבן באקומען די ממשלה איבער ארץ ישראל פאר זייער מילה, און פרעגט וואס פאר א שייכות זיי האבן דערמיט. מיט דעם טעם פון רמב"ם אז מילה שוואכט אפ די תאוה, און מיט דער גמרא אז ערביא האט גענומען ניין קבין פון זנות, קומט ער ארויס אז זייער מילה איז גארנישט קיין מילה, ממילא איז די קדושה פון א איד בעצם, און ארץ ישראל, וואס איז געגעבן געווארן צוליב דעם ברית, איז אוועקגעגעבן געווארן צו זיי כדי קיינער זאל נישט טועה זיין אז עס געהערט צו זיי.
-
26:12 אש, דער ברית און ארץ ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די פיר יסודות, און אז אש, ענערגיע, איז דער רוחניותדיגער יסוד פון אלעס, אקעגן די תורה און די מילה וואס ביידע הייסן ברית אש, און ארץ ישראל, דער יסוד פון דער בריאה, אזוי ווי רש"י זאגט אויפן ערשטן פסוק. וויבאלד דאס לאנד פון אש איז צוגענומען געווארן פון די אראבער, האבן זיי באקומען נאפט אלס א ביליגן ערזאץ. ער קערט זיך אום צו דעם שותפות פון חסד מיט דין ביי אידן, וואס מ'זעט ביי א תרועה וואס קען נישט זיין אן א תקיעה און ביי יצחק וואס איז קיינמאל נישט אליין.
-
31:57 רעכטס איבער לינקס אין שרייבן און אין שטוב שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז קיין סדרה האט נישט יצחק'ן אן אברהם אדער יעקב, און אז א איד שרייבט פון רעכטס צו לינקס כדי פריער צו שטעלן דעם חסד, כאטש יעדער אות ווערט געשריבן פון לינקס כדי צו משתף זיין דעם דין. דאס זעלבע ווענדט ער אן אויף דעם וואס דער מאן גייט פאר דער פרוי, מיט דעם סדר פון די הויזגעזינד פון יעקב און עשו אין פרשת וישלח און מיטן מנהג פון די גוים, און ער שטרייכט אונטער אז די תורה פירט אפילו אזעלכע קליינע זאכן.
-
36:30 נישט פון די בנות כנען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט דעם ציווי פון אברהם נישט צו נעמען קיין ווייב פון די כנענים, לויט דעם בני יששכר אין נאמען פון דעם לובלינער רבי'ן אז די זיבן אומות זענען די זיבן שלעכטע מדות, און לויט דעם אור החיים אז אין דער קליפה איז די נקבה שטארקער, ממילא איז כנען די אומה וואס איז מכניע דעם חסד צום דין. לויט דעם יטב לב טייטשט ער דעם חשש פון אליעזר און דעם ענטפער פון רבקה "אלך" אלס די שאלה ווער עס פירט אין שטוב.
-
43:09 פארוואס דער מלאך פון סדום איז געקומען צו אברהם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס דער מלאך וואס איז געשיקט געווארן איבערצוקערן סדום איז פריער געקומען צו אברהם, און גיט דריי תירוצים: א מלאך פון דין טאר נישט גיין אן מלאכים פון רחמים; דער מלאך האט געדארפט א פסק פון אברהם צי א מואביה מעג קומען אין קהל, ווייל פון לוט דארף ארויסקומען דוד המלך; און דאס באגלייטן פון אברהם האט אריינגעגעבן אין דעם מלאך זיין כח פון חסד. דאס לעצטע שטיצט ער פון פרעה וואס האט באגלייט די אידן און פון רבקה וואס איז געווען אן עקרה טראץ די ברכה פון איר משפחה.
-
54:41 דער שליח און די ערדענע טעפ שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חידושי הרי"ם אז די מרגלים פון משה רבינו זענען נישט מצליח געווען ווייל זיי האבן געהאט אביסל עצמיות און זענען נישט אינגאנצן בטל געווען צום משלח, און אז יעדער איד איז א שליח פון השם יתברך וואס איז מצליח דורך אזא ביטול. די מרגלים פון יהושע האבן מיטגענומען ערדענע טעפ כדי צו געדענקען אז, אזוי ווי א כלי חרס וואס איז חשוב נאר מצד זיין שימוש, האבן זיי נישט קיין חשיבות מצד זיך נאר מצד זייער שליחות.
-
1:01:08 די פטירה פון שרה מיט מסירת נפש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון ספרים און פון דעם חתם סופר אז שרה איז נישט געשטארבן פון א שרעק, נאר פון א חשק פון מסירת נפש ווען זי האט געהערט פון דער עקידה, און אז נאר די יסודות פון איר גוף זענען נפטר געווארן, אבער זי אליין איז געבליבן באהעפט מיט דעם שורש פון ארץ ישראל. אברהם האט איר מקנא געווען און האט זיך גערופן א גר, און די בני חת האבן געענטפערט אז ער איז א נשיא אלקים וואס דארף בלייבן כדי צו לערנען די וועלט.
-
1:05:53 די קכ"ז יאר פון שרה און די יוגנט יארן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז רבי עקיבא האט אויפגעוועקט דעם שלאפנדיגן עולם מיט דער פראגע פארוואס אסתר האט געקעניגט איבער קכ"ז מדינות, און ערקלערט לויט דעם חתם סופר אז שרה איז אויפגעשטאנען ביינאכט כדי מתקן צו זיין די קינדער יארן וואס זי האט נישט געקענט דינען דעם אייבערשטן. דערפון רעדט ער פון דעם גרויסן כח פון די יוגנט יארן און פון דער סכנה זיי צו פארשלאפן, אזוי ווי די זיבעציג יאר פון חוני המעגל.
-
1:11:17 ארויסרייסן ישמעאל, אנהייבנדיג פון זיך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די יוגנט יארן געהערן צו חסד און אהבה, אזוי ווי שלמה המלך האט אין זיין יוגנט געשריבן שיר השירים, און מ'דארף זיי איינשפאנען פאר קדושה און נישט פאר דעם חסד דקליפה. וויבאלד די פרשה רעכנט אויס די תולדות פון ישמעאל, ליגט אין איר דער כח זיי מתקן צו זיין; יעדער איינער דארף געפינען און ארויסרייסן דעם ישמעאל פון זיך אליין, און דורך דעם וועט די וועלט באפרייט ווערן פון ישמעאל.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אברהם זוכט פריער א זיווג פאר יצחק
יעדע נשמה איז מקבל תורה לויט איר שורש
אז מ'גיסט וואסער אין א ווייסע גלאז זעט עס אויס ווייס, און אין א רויטע גלאז רויט, כאטש דאס וואסער אליין האט נישט קיין פארב. אזוי, ערקלערט דער משגיח, נעמט די תורה אן די פארב פון דער נשמה וואס איז זי מקבל. דערפאר זענען בית שמאי און בית הלל, ווי די גמרא אין יבמות ברענגט, חולק אין פריה ורביה, און אברהם האט געהאלטן ווי הלל, בשעת יצחק, ווי שמאי, האט נישט גערעכנט ישמעאל. ה
וואס חסד און דין זענען
בית שמאי פארלאנגען צוויי זכרים, ערקלערט דער משגיח, ווייל לויט דער ערשטער מחשבה פון מדת הדין איז דער זכר דין, און בית הלל פירן זיך לויט דער היינטיגער הנהגה וואו דער זכר איז חסד. חסד איז אן אור ישר, וואס גייט ארויס פון א מענטש צו א צווייטן; דין איז צמצום אריין, צי אלס משפט, צי אלס גבורה, צי אלס יראה.
ישמעאל און עשו: די קליפות פון חסד און דין
אויך די קליפה האט א חסד און א דין. ישמעאל איז די קליפה פון חסד, אהבה נפולה, וואס דער בעל שם טוב זעט אין דעם פסוק וואס רופט אן איסור ערוה "חסד"; די גמרא אין קידושין זאגט אז ערביא האט גענומען ניין פון די צען קבין זנות. עשו איז די קליפה פון דין, רציחה. י,כ
יעדע אומה פירט זיך לויט איר שר למעלה, אן צו וויסן פארוואס. ישמעאל רוט פרייטאג, רעכטס פון שבת, און עשו זונטאג, לינקס. ישמעאל ציילט נאר לויט דער ווייסער לבנה און עשו לויט דער רויטער חמה; אידן ציילן לויט דער לבנה אבער רעכענען אויך די חמה, ווייל נאר זיי זענען משתף דין מיט חסד, אזוי ווי די צוויי שמות אין "ביום עשות ה' אלקים". ש
פארוואס ישמעאל האט געהאלטן ארץ ישראל
דער משגיח ברענגט דעם זוהר אז פאר זייער מילה האבן די בני ישמעאל באקומען די ממשלה איבער ארץ ישראל ווען אידן זענען נישט דארט, און אזוי זעט מען אין דער היסטאריע. ער פרעגט וואס פאר א שייכות זיי האבן בכלל מיט מילה, ווען דער ברית געהערט נאר צו דעם זרע פון אברהם. מ
דער רמב"ם אין מורה נבוכים גיט דעם טעם פון מילה אז זי שוואכט אפ די תאוה. פונדעסטוועגן זענען די בני ישמעאל, כאטש זיי זענען נימול, לויט דער גמרא די גרעסטע בעלי תאוה. דאס ווייזט, אזוי ווי ספר יצירה זאגט אז דאס שלעכטע איז מברר דאס גוטע, אז די קדושה פון א איד איז נישט קיין רפואה: ער האט א הייליגע נשמה און א הייליגן גוף. א גוי איז אינגאנצן ערלה, ממילא נעמט דאס שניידן גארנישט אוועק, ווי די משנה אין נדרים און דער פסוק "כי כל הגוים ערלים" לערנען. ס,כ,נ,ע,פ
אש, דער ברית און ארץ ישראל
פון די פיר יסודות, וואס דער משגיח פארגלייכט מיט הארטע זאכן, פליסיגקייטן, גאזן און ענערגיע, איז אש דער רוחניות'דיגער שורש. די תורה און די מילה הייסן ביידע ברית אש, און ארץ ישראל, דער יסוד פון דער בריאה, געהערט צו אידן, אזוי ווי רש"י זאגט אויפן ערשטן פסוק. וויבאלד די אראבער האבן פארלוירן דאס לאנד פון אש, האבן זיי באקומען נאפט אלס א ביליגן ערזאץ. ר
רעכטס איבער לינקס אין שרייבן און אין שטוב
וויבאלד א סדרה פירט די גאנצע וואך, האט קיין סדרה נישט יצחק'ן אליין. א איד שרייבט פון רעכטס צו לינקס, ער שטעלט פריער דעם חסד, און א גוי פון לינקס צו רעכטס; די אראבער שרייבן פון רעכטס ווייל זיי זענען די קליפה פון חסד. אבער יעדער אות ביי א איד, ווי א ב', ווערט געצויגן פון לינקס, כדי צו משתף זיין דין מיט חסד.
פון דעם זעלבן טעם שטעלט א איד דעם מאן פאר דער פרוי. אין פרשת וישלח ווערן ביי יעקב די זכרים פריער דערמאנט און ביי עשו די נשים, און די גוים לאזן די פרוי פריער גיין. דער משגיח שטרייכט אונטער אז גארנישט איז קליין: די תורה פירט יעדע זאך, און ווי די גמרא לערנט גייט א מאן פאר א פרוי, אפילו פאר זיין אייגענער ווייב. אח
נישט פון די בנות כנען
אברהם האט געהייסן אליעזר נישט צו נעמען קיין ווייב פון די בנות כנען, נאר אז די שטוב זאל זיך פירן ווי ביי אים. דער בני יששכר ברענגט פון דעם לובלינער רבי'ן אז די זיבן אומות פון כנען זענען די זיבן שלעכטע מדות; דער חתי, פון לשון חת, פחד, איז גבורה. אד,אא
פארוואס דער מלאך פון סדום איז געקומען צו אברהם
פון די דריי מלאכים וואס זענען געקומען צו אברהם, פרעגט דער משגיח, פארוואס האט דער וואס איז געשיקט געווארן איבערצוקערן סדום געדארפט קומען? דער ערשטער תירוץ: די אנדערע צוויי זענען מלאכי רחמים, און א מלאך פון דין טאר נישט ארויסגיין אליין, פונקט ווי א סדרה קען נישט האבן יצחק'ן אן אברהם.
דער צווייטער: לוט האט געמוזט געראטעוועט ווערן, ווייל פון אים קומט מואב, רות און דוד המלך. די גמרא אין יבמות ברענגט די מחלוקת צי א מואביה מעג קומען אין קהל; דואג האט געהאלטן אז נישט, ווייל דער פסוק טענה'ט אויף מואב אז זיי זענען נישט ארויסגעקומען מיט ברויט און וואסער, און די הלכה איז "כל כבודה בת מלך פנימה". אט,אי,אכ
די דינים אין הימל גייען לויט דעם צדיק הדור, דערפאר איז דער מלאך געקומען צו אברהם נאך דעם פסק. ווען זיי האבן געפרעגט "איה שרה", האט אברהם געענטפערט "הנה באהל", און די גמרא לערנט דערפון די צניעות וואס מאכט א מואביה מותר. ממילא קען דוד ארויסקומען פון לוט, און סדום האט נישט געקענט איבערגעקערט ווערן ביז לוט איז אנטלאפן. אל
דער דריטער: דער וואס באגלייט א מענטש גיט אים אריין זיין כח, ווי די גמרא לערנט וועגן לויה. אברהם האט באגלייט די מלאכים, ממילא האט דער מלאך פון דין געהאט א ניצוץ פון חסד און לוט איז געראטעוועט געווארן. אזוי האט אויך פרעה באגלייט די אידן, ווי דער תרגום טייטשט "בשלח", דערפאר האט זיי השם יתברך צוריקגעשיקט צו פי החירות כדי פרעה זאל נישט נעמען דעם קרעדיט; אזוי ווי רבקה איז געווען אן עקרה כדי די ברכה פון איר משפחה זאל זיך נישט קענען באריימען. אמ,אנ,אס,אע,אפ
דער שליח און די ערדענע טעפ
דער חידושי הרי"ם זאגט אז אויב די מרגלים פון משה רבינו וואלטן אינגאנצן בטל געווען צו משה, וואלטן זיי נישט געזינדיגט; דער חסרון איז געווען אביסל עצמיות. יעדער איד איז א שליח פון רבונו של עולם אין א וועלט פול מיט נסיונות, און אז ער איז זיך אינגאנצן מבטל, גייט דער כח פון דעם משלח מיט אים. אצ
דערפאר האט יהושע געשיקט זיינע מרגלים "חרש", פארשטעלט ווי פארקויפער פון ערדענע טעפ. אנדערע כלים האבן א חשיבות אין זייער אייזן אדער האלץ, ממילא ווערן זיי טמא פון אלע זייטן; א כלי חרס איז חשוב נאר מצד זיין שימוש, דערפאר נאר פון אינעווייניג. די מרגלים האבן זיי מיטגענומען צו געדענקען אז זיי זענען חשוב נאר אלס שלוחים פון השם יתברך, אזוי ווי צדיקים האבן נישט קיין עצמיות אויסער זיין עבודה. אק
די פטירה פון שרה מיט מסירת נפש
שרה איז נישט געשטארבן פון א שרעק, ערקלערט דער משגיח פון ספרים, נאר ווען זי האט געהערט אז יצחק איז מקריב געווארן פאר השם, האט זיך ביי איר אויפגעוועקט א חשק פון מסירת נפש און איר נשמה איז ארויס. דער חתם סופר טייטשט "בקרית ארבע" אז נאר די פיר יסודות פון איר גוף זענען נפטר געווארן; זי אליין איז געבליבן באהעפט מיט חברון, דעם שורש פון ארץ ישראל און דער זיסקייט פון עבודת השם. אר,אש
די קכ"ז יאר פון שרה און די יוגנט יארן
דער מדרש דערציילט אז רבי עקיבא האט אויפגעוועקט זיין שלאפנדיגן עולם מיט דער פראגע פארוואס אסתר האט געקעניגט איבער קכ"ז מדינות, און געענטפערט: אין זכות פון די קכ"ז יאר פון שרה. דער משגיח פרעגט ווי אזוי שרה, וואס אלע אירע יארן זענען געווען גוט ווי רש"י זאגט, האט געדינט דעם אייבערשטן ווען זי איז געווען א קליין קינד. דער חתם סופר טייטשט "ותקם בעוד לילה" פון דעם הספד פון אברהם: זי איז אויפגעשטאנען ביינאכט כדי צו דערגאנצן אירע קינדער יארן. בב,בג,בד,בה,אש
מראי מקומות
תורה
- א Bereishis 24:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:38
- י לכאורה Vayikra 20:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:43
- ק Bereishis 17:7-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:22
- ש Bereishis 2:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 12:36
- אד Bereishis 24:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:41
- אה Bereishis 24:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49
- או Bereishis 24:50-51 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49
- אז Bereishis 24:58 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49
- אי Devarim 23:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:31
- אנ Bereishis 18:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:08
- אס Shemos 13:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:08
- אפ Shemos 14:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:08
- אר Bereishis 23:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:22
- את Bereishis 23:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:41
- בא Bereishis 23:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:41
- בח Bereishis 25:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:12:34
נביאים
כתובים
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
- ג לכאורה Kiddushin 29a 1:16 מפתח
- ה Yevamos 61b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:42
- ו לכאורה Megillah 14b 4:08 מפתח
- ט לכאורה Rosh Hashanah 10b מפתח אינעם אויסשרייב: 9:22
- כ Kiddushin 49b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:43, 19:20
- אח לכאורה Berachos 61a מפתח אינעם אויסשרייב: 34:03
- אט Yevamos 76b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 45:31
- אל Bava Metzia 87a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:25
- אמ לכאורה Sotah 46b מפתח אינעם אויסשרייב: 51:08
- בו Taanis 23a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:19
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ב Rashi on Bereishis 24:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:38
- ז Rashi on Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:24
- ל Rambam, Hilchos Avodah Zarah (מקום נישט באשטימט) 13:17 מפתח
- ס לכאורה Moreh Nevuchim 3:49 מפתח אינעם אויסשרייב: 19:20
- ר Rashi on Bereishis 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:14
- בג Rashi on Bereishis 23:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:11
אחרונים און חסידות
- ח Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) 9:48 מפתח
- אא Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 36:41
- אב לכאורה Ohr HaChaim, Parshas Vayechi מפתח אינעם אויסשרייב: 38:44
- אג Yitav Lev (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 40:49
- אצ Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 54:42
- אש Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:22, 1:06:11
עיקרי הדברים
- 2:31 אברהם אבינו שעפט, אזוי ווי הלל, פון דעם שורש פון חסד, און יצחק, אזוי ווי שמאי, פון דעם שורש פון דין; יעדער איינער איז מקבל די תורה לויט זיין שורש.
- 8:24 חסד איז התפשטות, אן אור ישר וואס גייט ארויס פון א מענטש צו א צווייטן; דין איז צמצום פון אינדרויסן אריין, און עס ווייזט זיך ארויס אלס דין, אלס גבורה אדער אלס יראה.
- 6:31 וויבאלד די וועלט האט נישט געקענט באשטיין מיט מדת הדין אליין, מוז דער דין אלעמאל זיין משותף מיט חסד, און די עבודה פון א איד איז מגביר צו זיין דעם חסד איבער דעם דין, ימין איבער שמאל.
- 14:14 ישמעאל איז די קליפה פון חסד און עשו די קליפה פון דין; יעדער האט נאר איין זייט אליין, און אידן האבן ביידע על פי קדושה, משותף אזוי ווי די צוויי שמות פון השם יתברך.
- 20:57 די מילה פון ישמעאל שוואכט נישט אפ זיין תאוה, וואס ווייזט אז די קדושה פון א איד איז בעצם, און ארץ ישראל איז געגעבן געווארן צו ישמעאל צו האלטן דווקא ווייל ער האט נישט קיין שייכות מיט קדושת הברית.
- 56:15 א שליח וואס איז אינגאנצן מבטל זיין רצון צו דעם משלח טראגט מיט זיך דעם כח פון דעם משלח, און יעדער איד איז א שליח פון רבונו של עולם.
- 1:09:19 די יוגנט יארן זענען די צייט פון חסד און אהבה, און מ'דארף זיי אויסנוצן פאר עבודת השם און נישט פארשלאפן און נישט אוועקגעבן צו דעם חסד דקליפה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:38 פארוואס האט אברהם געזוכט א זיווג פאר יצחק פאר ער האט חתונה געהאט אליין, ווען דער חיוב פון זיך אליין גייט פריער?
תירוץ: 1:52 וויבאלד "בכל" מיינט אז אברהם האט שוין געהאט א זון און א טאכטער, האט ער שוין מקיים געווען פריה ורביה, און דאן גייט דער זון פריער.
-
קשיא: 18:34 פארוואס האט דער אייבערשטער געגעבן די ממשלה איבער ארץ ישראל דווקא צו די בני ישמעאל ביז אידן וועלן זיך צוריק באזעצן?
תירוץ: 24:06 ווייל זיי האבן גארנישט קיין שייכות מיט קדושת הברית, ממילא קען קיינער קיינמאל נישט טועה זיין אז דאס לאנד געהערט באמת צו זיי.
-
קשיא: 20:35 אויב מילה שוואכט אפ די תאוה, אזוי ווי דער רמב"ם שרייבט, פארוואס זענען די בני ישמעאל, וואס זענען נימול, די גרעסטע בעלי תאוה?
תירוץ: 22:02 ווייל א גוי איז אינגאנצן ערלה, ממילא נעמט דאס שניידן גארנישט אוועק; דאס ווייזט אז אידן זענען הייליג בעצם און נישט צוליב דער גשמיות'דיגער פעולה פון דער מילה.
-
קשיא: 43:41 פארוואס האט דער מלאך וואס איז געשיקט געווארן איבערצוקערן סדום בכלל געדארפט קומען צו אברהם?
תירוץ: 44:11 א מלאך פון דין קען נישט ארויסגיין אן מלאכים פון רחמים; ער האט געדארפט דעם פסק פון אברהם וועגן א מואביה צוליב לוט; און דאס באגלייטן פון אברהם האט אים געגעבן א ניצוץ פון חסד.
-
קשיא: 57:54 פארוואס זענען די מרגלים פון יהושע געגאנגען פארשטעלט דווקא ווי פארקויפער פון ערדענע טעפ?
תירוץ: 58:46 א כלי חרס האט א חשיבות נאר מצד זיין שימוש, נישט מצד זיין חומר; די מרגלים האבן זיי מיטגענומען כדי צו געדענקען אז זיי האבן נישט קיין חשיבות פון זיך, נאר אלס שלוחים פון השם יתברך.
-
קשיא: 1:07:09 ווי אזוי האט שרה געקענט דינען דעם אייבערשטן אלע קכ"ז יאר, ווען זי איז דאך אמאל געווען א קליין קינד?
תירוץ: 1:07:29 זי איז אויפגעשטאנען ביינאכט כדי מתקן צו זיין די קינדער יארן, אזוי ווי דער חתם סופר טייטשט "ותקם בעוד לילה", ממילא האט נישט געפעלט קיין איינס פון די קכ"ז יאר.
געדאנקען
- 3:37 דער משגיח ערקלערט אז די תורה, אזוי ווי וואסער וואס מ'גיסט אריין אין א קאלירטע גלאז, נעמט אן די פארב פון דער נשמה וואס איז זי מקבל; די מחלוקות פון בית שמאי און בית הלל קומען פון זייער שורש אין דין און חסד, און אזוי איז אויך דער חילוק צווישן אברהם און יצחק.
- 6:46 בית שמאי פארלאנגען צוויי זכרים ווייל די וועלט איז במחשבה באשאפן געווארן מיט מדת הדין, וואו דער זכר וואלט געווען דין, און בית הלל פירן זיך לויט דער היינטיגער הנהגה וואו דער זכר איז חסד; לעתיד לבוא, ווען די וועלט וועט קענען באשטיין מיט דין, וועט די הלכה זיין ווי בית שמאי.
- 20:46 די בני ישמעאל בלייבן די גרעסטע בעלי תאוה טראץ זייער מילה, קעגן דעם טעם פון רמב"ם אז מילה שוואכט אפ די תאוה; דער משגיח קומט ארויס אז א גוי איז אינגאנצן ערלה, ממילא נעמט זייער מילה גארנישט אוועק, און די קדושה פון אידן קומט פון א הייליגער נשמה און א הייליגן גוף, נישט פון א רפואה.
- 28:50 וויבאלד ארץ ישראל, דער יסוד פון דער בריאה, איז כנגד אש, דער ערשטער יסוד, האבן די אראבער, וואס האבן עס פארלוירן, באקומען נאפט, דעם אש און די ענערגיע פון דער וועלט, אלס א ביליגן ערזאץ.
- 38:38 כנען, די קליפה אקעגן חסד, הייסט אזוי פון לשון הכנעה: אין דער קליפה איז די נקבה, דער דין, שטארקער, ממילא איז כנען מכניע דעם חסד צום דין, און דערפאר האט אברהם נישט געוואלט נעמען פון זיי א ווייב פאר יצחק.
- 48:45 דער מלאך וואס איז געשיקט געווארן איבערצוקערן סדום האט געדארפט א פסק פון אברהם צי "מואבי ולא מואבית", ווייל פון לוט דארף ארויסקומען דוד המלך; די פראגע פון די מלאכים "איה שרה" און דער ענטפער "הנה באהל" האבן אים געגעבן דעם פסק, און ער האט נישט געטארט איבערקערן סדום ביז לוט איז געראטעוועט געווארן.
- 57:45 די מרגלים פון יהושע האבן זיך פארשטעלט ווי פארקויפער פון ערדענע טעפ, ווייל א כלי חרס האט נישט קיין חשיבות אין זיין חומר נאר אין זיין שימוש, און דערפאר ווערט עס טמא נאר פון אינעווייניג; די מרגלים האבן זיי מיטגענומען כדי צו געדענקען אז זיי זענען חשוב נאר אלס שלוחים פון השם יתברך.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 9:27 דער משגיח זאגט אז די עבודה פון יעדן איד איז מגביר צו זיין די מדת החסד איבער די מדת הדין, דעם ימין איבער דעם שמאל.
- 35:14 ער זאגט אז א איד דארף זיך פירן על פי התורה אפילו אין זאכן וואס זעען אויס קליין, ווי למשל ווער עס גייט פריער ארויס פון א טיר.
- 56:26 ער זאגט אז יעדער איד דארף זיך האלטן פאר א שליח פון רבונו של עולם און מבטל זיין זיין רצון צו אים; דורך דעם טראגט ער מיט זיך דעם כח פון השם יתברך און איז מצליח.
- 1:10:11 ער איז מעורר אויסצונוצן די יוגנט יארן, מיט זייער כח און אהבה, פאר תורה און עבודה און זיי נישט צו פארשלאפן.
- 1:13:51 ער זאגט אז יעדער איינער דארף אנהייבן פון זיך אליין, געפינען דעם ישמעאל אין זיך און אים ארויסרייסן, און איינשפאנען דעם חסד פאר קדושה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליעזר עבד אברהם, אסתר המלכה, דואג האדומי, דוד המלך, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער לובלינער חוזה, דער רמב"ם, הלל הזקן, חוני המעגל, יהושע בן נון, יעקב אבינו, יצחק אבינו, ישמעאל, לבן, לוט, משה רבינו, עשו, פרעה, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי יהושע בן חנניה, רבי יונתן, רבי עקיבא, רבקה אמנו, רש"י, שלמה המלך, שמאי הזקן, שרה אמנו
ערכים בית שמאי, לויה, מדת הדין, מדת החסד, מואבי ולא מואבית, מילה, מסירות נפש, ערלה, פרו ורבו, קליפה, רבונו של עולם, שר של מעלה, תאוה