יש סודות עמוקים בזיווגים' אליעזר שדכן ראשון שבתורה...
קאטאלאג: פרשת השבוע חיי שרה נומ׳ 6 פאקעט גייד ז׳ 5 תשנ"ב (1991–92) אידיש 40 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט פארוואס אליעזר, דער ערשטער שדכן אין דער תורה, ווערט קיינמאל נישט דערמאנט ביים נאמען אין דער פרשה: דעם שידוך פון יצחק און רבקה האט דער רבונו של עולם אליין געמאכט, אן דעם ליגן וואס יעדער אנדערער שידוך דארף, און ער ווייזט ווי אזוי רבקה און לבן האבן יעדער געזען אליעזרס עבודת השם לויט זייערע אייגענע אויגן.
דער משגיח פרעגט פארוואס אליעזרס נאמען שטייט נישט אין דער גאנצער פרשה, הגם א נאמען איז די שליחות פון א מענטש, און אליעזרס שליחות איז געווען דער שידוך. נאך דעם מדרש פון דער מטרונה וואס האט געוואלט צוזאמענפירן טויזנט פארלעך, ערקלערט ער אז שידוכים קומען גלייך פונעם רבונו של עולם, און ער ברענגט א ספר אז מ'קען נישט שליסן קיין שידוך אן א ליגן; דערפאר באצאלט מען דעם שדכן, און אזוי לערנט אויך רבי יעקב עמדין דאס ווארט "שדכן". דער שידוך פון יצחק און רבקה האט נישט געדארפט קיין ליגן, "בדרך אמת", דערפאר ווערט דער נאמען פונעם העלפער נישט דערמאנט. דערנאך מאלט ער אליעזרס תפילות ווי א בילד פון אן עובד השם, און ווייזט ווי רבקה, וואס האט צום ערשטן מאל געזען א צדיק, האט איבערגעזאגט יעדעס ווארט און יעדע תנועה, בשעת לבן האט נאר געזען געלט. צום סוף רעדט ער פון אברהמס הספד אויף שרה, פונעם מדרש פון אסתרס 127 מדינות, און ווי שרה האט אויפגעמאכט אירע ערשטע דריי יאר ביינאכט.
ענינים: חיי שרה און מערת המכפלה · שידוכים און חתונה
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס אליעזרס נאמען ווערט נישט דערמאנט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז אליעזר, דער שדכן פאר יצחק, ווערט אין דער גאנצער פרשה נאר אנגערופן "האיש" און "העבד". ער ערקלערט אז אין א נאמען ליגט די שליחות פון א מענטש, ברענגט רש"י אויף דעם מלאכס ווערטער צו יעקב און דעם שינוי השם ביי א קראנקן, און פרעגט פארוואס אליעזרס נאמען, וואס פאסט צו זיין שליחות צו ברענגען דעם "עזר", ווערט נישט דערמאנט.
-
3:59 די מטרונה מיט אירע טויזנט שידוכים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט דעם מדרש פון דער מטרונה וואס האט געטענהט אז זי קען אויך מאכן שידוכים, האט צוזאמענגעפירט טויזנט קנעכט אין איין נאכט און אינדערפרי זענען זיי געווען צעשלאגן. ער שטעלט אוועק מענטשן וואס גייען דורכן לעבן אן זען דעם רבונו של עולם קעגן די וואס זען יעדן טאג זיין השגחה, און זאגט אז יעדעס פארל קען דערציילן ווי דער רבונו של עולם האט געמאכט זייער שידוך.
-
7:46 דעם שדכנס ליגן און זיין געלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פון א ספר אז מ'קען נישט שליסן קיין שידוך אן א ליגן, ווייל אזא הייליגע זאך קען נאר אראפקומען אויף דער וועלט דורך עפעס א נידעריגערע זאך. דערמיט פארענטפערט ער פארוואס מ'מוז באצאלן דעם שדכן, אזוי ווי רבי יעקב עמדין טייטשט דאס ווארט "שדכן". דער שידוך פון יצחק און רבקה האט נישט געדארפט קיין ליגן, "בדרך אמת", דערפאר ווערט דער נאמען אליעזר, דער העלפער, אויסגעלאזט.
-
12:55 אליעזרס תפילות: א בילד פון עבודה
דער משגיח שילדערט אליעזרס תפילה ביים ברונעם און זיין דאנקען דעם רבונו של עולם ווי א בילד פון אן עובד השם, וואס דארף ברענגען דעם לערנער צו טרערן. ער ברענגט רש"י אז די שמועס פון די עבדי אבות איז שענער ווי די תורה פון די קינדער, ווייל די עבודה פון די אבות איז געווען באהאלטן און דעם עבדס עבודה איז בגילוי, און פרעגט וואס מיינט רבקהס "כדברים האלה" און לבנס "כה דבר אלי האיש".
-
17:04 געפינען חן אין א צדיקס עבודה
דער משגיח ערקלערט אז א איד מיט א ריין הארץ האט הנאה פון מצוות און געפינט חן אין א צדיקס עבודה, בשעת דער וואס איז דערפון אפגעשניטן איז שבת פארלאנגווייליגט און האט נאר טענות. ער ברענגט דוד המלכס ווערטער אין תהלים וועגן די וואס זענען געזעסן ביים טרונק און אים אויסגעלאכט, און ער האט ווייטער געדאווענט צום רבונו של עולם.
-
20:37 רבקה זעט צום ערשטן מאל א צדיק
רבקה איז אויפגעוואקסן אין הויז פון בתואל און לבן און האט קיינמאל נישט געזען קיין צדיק אמת; אליעזר, א תלמיד חכם וואס האט געזאגט שיעורים פון זיין רבינס תורה, האט זיך געבוקט און געדאווענט פאר איר, און זי איז געלאפן און האט איבערגעזאגט יעדעס ווארט און יעדע תנועה. דערנאך רעדט דער משגיח פון דעם ענין פון תכשיטים פון א פרוי אום שבת, פונעם פרק אין מסכת שבת, כדי צו ברענגען זיין קומענדיגע קשיא.
-
25:08 די בראסלעטן נאך אויף אירע הענט
דער משגיח פרעגט פארוואס לבן האט געזען די בראסלעטן נאך אויף רבקהס הענט, ווען א מיידל מיט נייע תכשיטים נעמט זיי אראפ כדי צו ווייזן. ער ענטפערט אז זי איז געווען אזוי באגייסטערט פון אליעזרס עבודה אז זי האט נאר דערפון גערעדט, בשעת לבן האט געטראכט אז פון אזא פרומען מענטש וואס ווייסט נישט וואס געלט איז קען מען פראפיטירן, און איז צו אים ארויסגעלאפן; צום סוף האט לבן נאר באקומען מגדנות.
-
29:19 אברהמס הספד און אליעזרס מתנות
דער משגיח פרעגט פארוואס אברהם האט מספיד געווען שרה פאר ער האט געקויפט א קבר, פארקערט פונעם געוויינליכן סדר, און ערקלערט אז זיינע דברי מוסר האבן צעבראכן די תאוה פון די בני חת, כדי זיי זאלן פארקויפן די מערת המכפלה פאר א יושר'דיגן פרייז. ער שטעלט אוועק צדיקים, ביי וועמען די וועלט איז א פארבייגייענדיגע זאך, קעגן די אנדערע, און ווייזט פון רש"י און פונעם בני יששכר אז אליעזרס מתנות האבן געהאט א תוכן, די לוחות און די עשרת הדברות, וואס לבן האט נישט געזען.
-
34:32 אסתרס 127 מדינות און שרהס נעכט
מיטן חתם סופר ערקלערט דער משגיח דעם מדרש וואו רבי עקיבא האט אויפגעוועקט זיין שלאפנדיגן עולם מיט זאגן אז אסתר האט געקעניגט איבער 127 מדינות ווייל זי שטאמט פון שרה, וואס האט געלעבט 127 יאר. ער פרעגט פארוואס אסתר האט באקומען אלע 127, ווען שרה האט די ערשטע דריי יאר נישט געדינט דעם רבונו של עולם, און ענטפערט אז זי האט זיי אויפגעמאכט מיט אויפשטיין ביינאכט, וואס אברהם האט געלויבט אין זיין הספד פון אשת חיל; דאס האט רבי עקיבא אנגעוויזן די שלאפנדיגע.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס אליעזרס נאמען ווערט נישט דערמאנט
דער משגיח מערקט אן אז אליעזר, יצחקס שדכן, ווערט אין דער גאנצער פרשה נאר אנגערופן "האיש" און "העבד". אין א נאמען, ערקלערט ער, ליגט די שליחות פון א מענטש: רש"י ברענגט דעם מלאכס ווערטער צו יעקב אז די נעמען פון מלאכים טוישן זיך לויט דער שליחות, און א קראנקן גיט מען א נייעם נאמען כדי ער זאל באקומען א נייע שליחות. אליעזרס נאמען פאסט צו זיין שליחות צו ברענגען דעם "עזר" פאר יצחק; פארוואס ווערט ער דען נישט דערמאנט? א,ב
די מטרונה מיט אירע טויזנט שידוכים
ער ברענגט דעם מדרש פון א מטרונה וואס האט געטענהט אז זי קען מאכן שידוכים פונקט ווי דער רבונו של עולם, האט צוזאמענגעפירט טויזנט קנעכט אין איין נאכט, און אינדערפרי זענען אלע געווען צעשלאגן. עס זענען דא מענטשן וואס זען קיינמאל נישט דעם רבונו של עולם, און אנדערע זען יעדן טאג זיין השגחה; אבער ביי שידוכים האט יעדעס פארל א מעשה ווי אזוי דער אייבערשטער האט זיי צוזאמענגעפירט. ג
דעם שדכנס ליגן און זיין געלט
דער משגיח ברענגט פון א ספר אז מ'קען נישט שליסן קיין שידוך אן א ליגן, ווייל אזא הייליגע זאך קען נאר אראפקומען אויף דער וועלט דורך עפעס א נידעריגערע זאך. דערמיט איז מתורץ פארוואס מ'מוז באצאלן דעם שדכן, הגם דער רבונו של עולם מאכט דעם שידוך; און רבי יעקב עמדינס טייטש אז "שדכן" איז "שקר דובר כסף נוטל" איז נישט קיין וויץ, נאר דער זעלבער אמת.
אליעזרס תפילות: א בילד פון עבודה
אליעזרס תפילה "ועשה חסד עם אדוני אברהם" און זיין בוקן זיך צו דאנקען זענען א בילד פון אן עובד השם, וואס דארף א לערנער ברענגען צו טרערן. דער משגיח ברענגט רש"י אז די שמועס פון די עבדי אבות איז שענער ווי די תורה פון די קינדער: די אבות האבן געדינט באהאלטן, און די עבודה פון אן עבד קומט ארויס בגילוי. ח,י
געפינען חן אין א צדיקס עבודה
רבקה זעט צום ערשטן מאל א צדיק
די בראסלעטן נאך אויף אירע הענט
פארוואס זשע האט לבן געזען די בראסלעטן נאך אויף רבקהס הענט? זי איז געווען אזוי באגייסטערט פון אליעזרס עבודה, אז זי האט זיי נישט אראפגענומען און נאר גערעדט פון זיינע תפילות. לבן האט עס אנדערש פארשטאנען: א פרומער מענטש וואס שטייט "על הגמלים", העכער די אוצרות, ווייסט נישט וואס געלט איז, איז ער צו אים געלאפן. צום סוף האט לבן נאר באקומען מגדנות. מ,צ
אברהמס הספד און אליעזרס מתנות
דער משגיח פרעגט פארוואס אברהם האט מספיד געווען שרה פאר ער האט געקויפט א קבר. ער האט געוואוסט אז די בני חת וועלן פארלאנגען געלט אן א סוף, האט ער קודם צעבראכן זייער הארץ מיט א הספד אז א מענטש לאזט איבער זיין געלט; און ווייל דברי יראת שמים ווערן געהערט, וועלן זיי יעצט פארקויפן מיט יושר. ביי צדיקים איז די וועלט א פארבייגייענדיגע זאך. ק,ר
אסתרס 127 מדינות און שרהס נעכט
מיטן חתם סופר ערקלערט דער משגיח דעם מדרש ווי רבי עקיבא האט געזען אז דער עולם שלאפט, און זיי אויפגעוועקט מיט זאגן אז אסתר האט געקעניגט איבער 127 מדינות ווייל זי שטאמט פון שרה, וועמענס 127 יאר זענען אלע געווען גלייך גוט. אח,אא
שרה האט אבער זיכער נישט געדינט די ערשטע דריי יאר; פארוואס דען נישט 124? הגם חז"ל זאגן אז די נאכט איז באשאפן געווארן צום שלאפן, איז שרה אויפגעשטאנען ביינאכט כדי אויפצומאכן וואס זי האט פארפעלט, אזוי ווי אברהם האט געזאגט אין זיין הספד פון אשת חיל. דאס, זאגט דער משגיח, האט רבי עקיבא געמיינט צו די שלאפנדיגע. אד,או,אז
מראי מקומות
תורה
- ב לכאורה Bereishis 2:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
- ז Bereishis 24:48 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:24
- ח Bereishis 24:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:00
- כ Bereishis 24:22 15:44 טעקסט מפתח
- ל Bereishis 24:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:09
- מ Bereishis 24:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:09, 25:30
- ע Bereishis 24:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:45
- צ Bereishis 24:53 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:30
- ק Bereishis 23:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:09
- אב Bereishis 23:1 36:42 טעקסט מפתח
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:55 דער נאמען פון א מענטש האלט אין זיך זיין שליחות אויף דער וועלט, און א שינוי השם קען ברענגען א נייע שליחות; אליעזרס נאמען, "אלי עזר", פאסט צו זיין שליחות צו ברענגען פאר יצחק זיין "עזר כנגדו".
- 5:05 שידוכים זענען דעם רבונו של עולמס אייגענע ענין, און יעדעס פארל האט א מעשה ווי אזוי דער רבונו של עולם האט זיי צוזאמענגעפירט.
- 8:13 ווייל א שידוך איז אזוי הייליג, קען ער נאר אראפקומען אויף דער וועלט איינגעוויקלט אין א ליגן, און דערפאר מוז מען באצאלן דעם שדכן; דער שידוך פון יצחק און רבקה האט נישט געדארפט קיין ליגן, דערפאר ווערט אליעזר נישט דערמאנט.
- 17:08 א מענטש מיט א ריין הארץ האט הנאה צו זען די עבודה פון א צדיק, און דער וואס איז דערפון אפגעשניטן געפינט דערין קיין חן נישט און האט נאר טענות, אזוי ווי דוד המלך שילדערט די וואס האבן אים אויסגעלאכט.
- 25:30 רבקה איז געווען אזוי באגייסטערט פון אליעזרס עבודת השם, אז זי האט אפילו נישט געוויזן איר מאמע די נייע בראסלעטן, בשעת לבן האט נאר געזען דעם רייכטום.
- 37:37 אסתר האט זוכה געווען צו 127 מדינות פאר שרהס 127 גלייך גוטע יאר, ווייל שרה האט אויפגעמאכט אירע ערשטע דריי יאר מיט עבודת השם ביינאכט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:00 פארוואס ווערט אליעזרס נאמען נישט דערמאנט אין דער פרשה פונעם שידוך?
תירוץ: 11:24 ווייל דער שידוך האט נישט געדארפט קיין ליגן און קיין העלפער; דער רבונו של עולם אליין האט אים געמאכט "בדרך אמת", און אליעזר האט נאר זוכה געווען צו זיין דער כלי.
-
קשיא: 9:00 אויב דער רבונו של עולם מאכט יעדן שידוך, פארוואס מוז מען באצאלן דעם שדכן?
תירוץ: 10:21 ווייל דער שידוך קען נישט אראפקומען אויף דער וועלט אן זיין ליגן, און דערפאר באצאלט מען אים.
-
קשיא: 25:30 פארוואס זענען די בראסלעטן נאך געווען אויף רבקהס הענט ווען לבן האט זיי געזען?
תירוץ: 26:07 זי איז געווען אזוי באגייסטערט פון אליעזרס תפילות און השתחוואות, אז זי האט זיי נישט אראפגענומען צו ווייזן און נאר גערעדט פון זיין עבודה.
-
קשיא: 29:41 פארוואס האט אברהם מספיד געווען שרה פאר ער האט געקויפט א קבר, פארקערט פונעם סדר?
תירוץ: 30:21 ער האט געוואוסט אז די בני חת וועלן פארלאנגען געלט אן א סוף, האט ער קודם צעבראכן זייער הארץ מיט מוסר אז געלט בלייבט דא.
-
קשיא: 38:17 פארוואס האט אסתר זוכה געווען צו אלע 127 מדינות, אויב שרה האט די ערשטע דריי יאר נישט געדינט דעם רבונו של עולם?
תירוץ: 38:44 שרה האט די יארן אויפגעמאכט מיט אויפשטיין ביינאכט צו דינען דעם רבונו של עולם, ממילא זענען אלע אירע יארן געווען גלייך גוט.
מעשיות
-
4:05 די מטרונה וואס האט געפרובירט מאכן שידוכים
א מטרונה האט געפרעגט איינעם פון די חכמים וואס דער רבונו של עולם טוט דעם גאנצן טאג, און ער האט געענטפערט אז ער מאכט שידוכים. זי האט געזאגט אז דאס קען זי אויך, האט גענומען טויזנט פון אירע קנעכט און זיי אלע צוזאמענגעפירט אין איין נאכט, און יעדן געזאגט וועמען ער נעמט. אינדערפרי זענען זיי אלע געווען צעשלאגן, מיט בלויע אויגן און בלוטיגע נעז. האט זי מודה געווען אז נאר דער רבונו של עולם קען מאכן שידוכים.
-
35:27 רבי עקיבא וועקט אויף זיין שלאפנדיגן עולם
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז רבי עקיבא האט געזאגט א דרשה און געזען אז דער עולם שלאפט איין. כדי זיי אויפצווועקן האט ער געזאגט עפעס א חידוש: פארוואס האט אסתר זוכה געווען צו קעניגן איבער 127 מדינות? ווייל זי איז געווען פון די אייניקלעך פון שרה, וואס האט געלעבט 127 יאר. לויטן חתם סופר ערקלערט דער משגיח אז דאס איז נישט געזאגט געווארן סתם אויפצווועקן, נאר עס האט געהאט א מוסר פאר זיי.
אין דער מעשה: רבי עקיבא, אסתר המלכה, שרה אמנו
געדאנקען
- 3:33 אליעזרס נאמען, "אלי עזר", ווייזט אויף דעם "עזר כנגדו" וואס ער איז געגאנגען זוכן פאר יצחק; און מ'לאזט אים אויס פונקט ווייל דער שידוך האט נישט געדארפט קיין מענטשליכן העלפער.
- 9:59 רבי יעקב עמדינס טייטש אז "שדכן" איז ראשי תיבות "שקר דובר כסף נוטל" איז נישט קיין וויץ: מ'באצאלט דעם שדכן פונקט ווייל זיין ליגן איז וואס לאזט אזא הייליגע זאך אראפקומען אויף דער וועלט.
- 15:02 די תורה דערציילט באריכות אליעזרס תפילות ווייל די אבות האבן געדינט דעם רבונו של עולם אויף א באהאלטענעם אופן, און די עבודה פון אן עבד, אויף א נידעריגערער מדריגה, קומט ארויס בגילוי, אזוי אז דורך אים זעט מען וואס עבודת השם איז.
- 25:30 די בראסלעטן וואס לבן האט געזען נאך אויף רבקהס הענט ווייזן אז זי האט זיי קיינמאל נישט אראפגענומען צו ווייזן, אזוי איז זי געווען פארטיפט אין אליעזרס עבודה; לבן האט די זעלבע זאך געזען ווי א פרומער מענטש וואס שטייט "על הגמלים", העכער די אוצרות, פון וועמען מ'קען פראפיטירן.
- 33:56 לויטן בני יששכר ווערט דאס ווארט "צמידים" געשריבן מיט א יו"ד ווען אליעזר גיט זיי, און אן א יו"ד ווען לבן זעט זיי, ווייל לבן האט נישט געזען די עשרת הדברות וואס זיי זענען כנגד.
- 30:21 אברהם האט מספיד געווען שרה פאר ער האט געהאנדלט פאר דעם קבר, כדי זיינע דברי מוסר זאלן צעברעכן די בני חתס תאוה צו געלט, און זיי זאלן נישט פארלאנגען אלעס וואס ער פארמאגט.
- 38:31 שרהס ערשטע דריי יאר, פאר זי האט געדינט דעם רבונו של עולם, האט זי אויפגעמאכט מיט אויפשטיין ביינאכט, אזוי ווי "ותקם בעוד לילה" אין אשת חיל; דערפאר זענען אלע 127 יאר געווען גלייך גוט, און אסתר האט זוכה געווען צו אלע 127 מדינות.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 13:04 דער משגיח זאגט אז ווער עס לערנט די פרשה גוט און פארשטייט וואס אליעזר זאגט אין זיינע תפילות, דארף עס אים פשוט ברענגען צו טרערן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אליעזר עבד אברהם, אסתר המלכה, בתואל, דוד המלך, דער בני יששכר, דער חתם סופר, יעקב אבינו, יצחק אבינו, לבן, רבי יעקב עמדין, רבי עקיבא, רבקה אמנו, רש"י, שרה אמנו
ערכים אשת חיל, השגחה פרטית, מערת המכפלה, עבודת השם, רבונו של עולם, רשות הרבים, שידוך, שליחות