המוחין מולידות המדות' מחלוקת אם מהמוחין באים למדות או להיפך. החכמה והבינה עוסקים באהבה ויראה והדעת מקשרם למדות.
קאטאלאג: ספר התניא א' ג נומ׳ 12 פאקעט גייד ז׳ 42 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויפן תניא פרק ג ערקלערט דער משגיח ווי אזוי חכמה און בינה, דער "אבא ואמא" פונעם שכל, זענען מוליד אהבה און יראה דורך א לאנגע און שטארקע התבוננות אין גדולת הבורא, און פארוואס דאס איז געווען דער באזונדערער דרך פונעם בעל התניא.
דער משגיח לערנט תניא פרק ג: דער ערשטער בליץ פון א שכל איז חכמה, ווען עס באקומט אורך און רוחב איז עס בינה, און זיי הייסן אבא ואמא ווייל זייערע קינדער זענען די מידות, אהבה און יראה. דאס, זאגט ער, איז געווען די שיטה פונעם בעל התניא, אנטקעגן רוב פון די אנדערע תלמידי המגיד וואס האבן געארבעט מיטן המון עם פון די מידות; אלו ואלו דברי אלקים חיים, נאר די שאלה איז געווען וועלכן דרך מען לערנט מיטן עולם. מיט א משל פון א סטאליער ערקלערט ער אז דער מענטש האט באקומען א נפש המשכלת כדי ער זאל זי נוצן, און ער שילדערט די בריאה וואס האט נישט קיין סוף, עולמות איבער עולמות און מלאכים איבער מלאכים, וואס די התבוננות דערין ברענגט צו יראה און דערנאך צו אהבה. ער ווייזט דעם סדר אין די ברכות פון קריאת שמע, איז מחלק צווישן יראת הרוממות און יראת העונש, ערקלערט די לשונות פון חשק דורך דעם ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון וואס איז געווען באהאלטן אין שכם, און ענדיגט אז נאר א התבוננות מיט דעת ברענגט אן אהבה און יראה וואס האט א קיום.
ענינים: אהבת השם און דביקות · יראת שמים · די ספירות
סדר השיעור
-
0:00 חכמה און בינה אלס אבא ואמא שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לערנט תניא פרק ג: דער ערשטער בליץ איז חכמה, די אנטוויקלונג איז בינה, און זיי זענען אבא ואמא וואס זייערע קינדער זענען אהבה און יראה. ער ערקלערט אז דער בעל התניא האט געהאלטן אז די עבודה דארף קומען דורך התבוננות אין אלקות מיט חב"ד, און דאס איז מוליד די מידות.
-
4:02 דער חילוק דעות צווישן די תלמידי המגיד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט דעם חילוק דעות צווישן דעם בעל התניא און רוב תלמידי המגיד וואס האבן אנגעהויבן מיט די מידות: ביידע זענען אמת, נאר די שאלה איז ווי אזוי מען לערנט מיטן המון עם. ער גלייכט עס צו יוסף מיט די שבטים, און צום חילוק מיט רבי מאטעלע טשערנאבילער צי דער רבי הייבט אויף די חסידים אדער זיי מוזן זיך אליין אויפהייבן.
-
8:43 דער נפש המשכלת און די בריאה אן א סוף
מיט א משל פון א סטאליער וואס מאכט א טיש ווייל ער איז א סטאליער, ערקלערט דער משגיח אז דער מענטש איז באשאפן געווארן מיט א שכל כדי ער זאל אים נוצן. דערנאך שילדערט ער וואס די התבוננות דערגרייכט: א בריאה אן א סוף, די העכערע באהאלטענע עולמות, און דעם אייבערשטן וואס איז ממלא און סובב כל עלמין נאך איבער דעם.
-
15:50 פלאנעטן און מלאכים: צוערשט יראה, דערנאך אהבה
דער משגיח שילדערט דעם גלגל פון דער ערד וואס איז ווי גארנישט אקעגן גרעסערע גלגלים, און איבער זיי די נשמות און מלאכים, יעדער ווי גארנישט אקעגן דעם וואס איבער אים, ביזן כסא הכבוד. אזא התבוננות ברענגט צו יראת השם און דערנאך צו אהבה; ער איז מדגיש אז מען דארף אנהייבן מיט יראה, אזוי ווי ראש השנה קומט פאר סוכות.
-
19:44 דער סדר אין די ברכות פון קריאת שמע
דער משגיח ווייזט דעם סדר פונעם תניא אין די ברכות פון קריאת שמע: יוצר רעדט פון די מאורות און די מלאכים און ברענגט יראה, אהבה רבה ברענגט אהבה, און דערנאך קומט שמע און והיה אם שמוע, קבלת עול מלכות שמים און קבלת עול מצוות. ער פרעגט פאר וועמען חז"ל האבן מתקן געווען ברכת יוצר אויב מ'זאגט עס אין פינף און פערציג סעקונדעס אן א מחשבה.
-
23:25 יראת הרוממות, נישט יראת העונש
צוריק צו די ווערטער פונעם תניא ערקלערט דער משגיח אז די התבוננות איז מוליד יראת הרוממות, נישט יראת העונש וואס איז ווי א משמש על מנת לקבל פרס. ער גלייכט עס צום פחד וואס כאפט ווען מ'קומט אריין צו א גרויסן צדיק, און ערקלערט דאס ווארט בושה דורך דער גמרא וואס טייטשט "יראתו על פניכם" אויף בושה.
-
26:27 דער חשק פון שכם און דער ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון
נאך דער יראה קומט א ברענענדיגע אהבה, און דער משגיח ווייזט אן אז די לשונות פון חשק אינעם תניא זענען די לשונות פון די פסוקים ביי שכם און דינה. לויטן מדרש און דעם אור החיים ערקלערט ער אז א באהאלטענער ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון אין שכם האט געגלוסט צו זיין מין, און אזוי דארף א איד, א חלק אלקה ממעל, האבן א חשק צום רבונו של עולם; ער לייגט צו אז רבי חנינא איז געווען א גבאי צדקה, א שורש פון חסד.
-
33:17 אהבה פון אבא, יראה פון אמא, און דעת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שליסט אז פון חכמה, אבא, קומט אהבה, און פון בינה, אמא, קומט יראה, די צוויי זייטן פון רעכטס און לינקס. ער ערקלערט כלות הנפש און דעם דורשט פון דער נשמה צום אייבערשטן פון יסוד האש, און אז דעת מיינט התקשרות: דער בעל התניא פאדערט א התבוננות וואס איז שטארק און האלט אן לאנגע שעות, נישט א רגע.
-
38:13 לאנג דאווענען און אן אהבה וואס האט א קיום
דער משגיח דערמאנט זיך אין א תלמיד חכם אין דער סטאלינער שול אין וויליאמסבורג וואס האט געדאווענט לאנג מיט התבוננות און מיט טרערן. אן דעת, ערקלערט ער, זענען אהבה און יראה "שוא", נישט קיין דמיון נאר אן א קיום; אפילו חיי שעה איז עפעס, אבער דער בעל התניא פאדערט חיי עולם וואס האט א קיום.
דער שיעור, אויסגעשריבן
חכמה און בינה אלס אבא ואמא
דער משגיח לערנט תניא פרק ג: דער ערשטער בליץ פון א שכל איז חכמה, און ווען עס באקומט אורך און רוחב הייסט עס בינה. זיי ווערן אנגערופן אבא ואמא ווייל זייערע קינדער זענען די מידות, אהבת השם און יראת השם. דאס, ערקלערט ער, איז געווען די שיטה פונעם בעל התניא: מ'דארף זיך עוסק זיין אין שכליות פון אלקות, זיך מתבונן זיין און זיך מקשר זיין דערמיט מיט דעת, און דאס איז מוליד די מידות. א
דער חילוק דעות צווישן די תלמידי המגיד
רוב פון די אנדערע תלמידי המגיד, זאגט דער משגיח, האבן געהאלטן אז מ'דארף זיך נישט אזויפיל פארלאזן אויף חב"ד און מ'זאל אנהייבן מיט די מידות. ביידע זענען אמת, אלו ואלו דברי אלקים חיים; די שאלה איז נאר געווען וויאזוי מען לערנט מיטן המון עם. א ספר אויף פרשת וישב וואס ער ברענגט גלייכט עס צו יוסף מיט די שבטים: ווייניג שטארקע מענטשן קאנצענטרירט, אדער א גרויסער עולם וואו יעדער באקומט א ביסל. דער זעלבער חילוק איז געווען צווישן דעם בעל התניא און רבי מאטעלע טשערנאבילער, צי דער רבי הייבט אויף די חסידים אדער זיי מוזן זיך אליין אויפהייבן. ב
דער נפש המשכלת און די בריאה אן א סוף
כדי צו ערקלערן פארוואס א מענטש דארף זיך עוסק זיין אין אזא טראכטן, ברענגט דער משגיח א משל: א סטאליער מאכט א טיש ווייל ער איז א סטאליער. אזוי אויך האט דער אייבערשטער באשאפן דעם מענטש מיט א נפש המשכלת, און ווען ער לאזט ארבעטן דעם שכל און איז זיך מתבונן, קומט ארויס א פראדוקט.
אין וואס איז ער זיך מתבונן? אין גדולת השם, וואס איז ממלא כל עלמין און סובב כל עלמין. דער משגיח שילדערט א בריאה וואס האט נישט קיין סוף; אפילו ווען מ'זאל פליען מיט א שיף מיט דער שנעלקייט פון ליכט, וועט מען קיינמאל נישט אנקומען צום סוף, ווייל עס ענדיגט זיך נישט, און נאך ווייטער איז דער רבונו של עולם. "ממלא כל עלמין" מיינט אויך נישט נאר די פלאנעטן און שטערן: איבער זיי זענען די רוחניותדיגע עולמות, וואס הייסן עולמות ווייל זיי זענען נעלם, און דער אייבערשטער איז העכער פון זיי אלע.
פלאנעטן און מלאכים: צוערשט יראה, דערנאך אהבה
דער גלגל פון דער ערד איז ווי גארנישט אקעגן דעם גלגל פון א גרעסערן פלאנעט, און יענער איז ווי אן אויג פון א פליג אקעגן אנדערע. איבער זיי זענען נשמות און מלאכים, יעדער ווי גארנישט אקעגן דעם וואס איבער אים, ביזן כסא הכבוד. אזא טראכטן ברענגט צו יראת השם און דערנאך צו אהבה. דער משגיח איז מדגיש אז מ'דארף אנהייבן מיט יראה; אן אהבה וואס קומט צוערשט איז נישט גלייך, אזוי ווי סוכות קומט נאך ראש השנה.
דער סדר אין די ברכות פון קריאת שמע
דאס, זאגט דער משגיח, איז דער סדר פון די ברכות פון קריאת שמע. ברכת יוצר רעדט פון די מאורות און פון די מלאכים, מ'ווערט נתפעל פון גדולת הבורא און עס פאלט אן א פחד. ער פרעגט פאר וועמען חז"ל האבן עס מתקן געווען, אויב מ'זאגט עס אין פינף און פערציג סעקונדעס און מ'ווייסט נישט וואס מ'האט געזאגט. דערנאך קומט אהבה רבה, א ברכה פון אהבה, און דערנאך שמע און והיה אם שמוע, קבלת עול מלכות שמים און קבלת עול מצוות. ג,ד,ה
יראת הרוממות
דער חשק פון שכם און רבי חנינא בן תרדיון
נאך דער יראה ווערט דאס הארץ אנגעצונדן מיט אהבה און חשק צום אייבערשטן. דער משגיח ווייזט אן אז די לשונות פון חשק אינעם תניא זענען די לשונות וואס די פסוקים נוצן ביי שכם צו דינה, און דער מדרש מערקט אן אז פון שכם לערנט מען וויאזוי מ'דארף ליב האבן דעם רבונו של עולם. א,ז,ח
פארוואס דווקא שכם? לויטן אור החיים איז געווען אין אים א באהאלטענער ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון, און ווען ער האט געזען דינה האט זיך דער ניצוץ צעפלאמט, ווייל כל מין חושק במינו. אויב יענער ניצוץ האט אזוי געגלוסט, דארף א איד, א חלק אלקה ממעל, האבן א חשק צום רבונו של עולם. רבי חנינא איז געווען א גבאי צדקה, א ניצוץ פון חסד, און חסד איז אהבה. ט
אהבה פון אבא, יראה פון אמא, און דעת
אן אהבה וואס האט א קיום
דער משגיח דערמאנט זיך אין א גרויסן תלמיד חכם אין דער סטאלינער שול אין וויליאמסבורג וואס האט געדאווענט לאנג מיט התבוננות און מיט טרערן. אן אזא דעת, ערקלערט ער, זענען אהבה און יראה נישט קיין דמיון נאר "שוא": זיי זענען דא, אבער אן א קיום. אפילו חיי שעה איז עפעס, אבער דער בעל התניא פאדערט חיי עולם.
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
- ח Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 26:30
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:01 חכמה איז די ערשטע נקודה פון א שכל און בינה איז ווען עס ווערט אנטוויקלט; זיי הייסן אבא ואמא ווייל זיי זענען מוליד די מידות, אהבת השם און יראת השם.
- 2:04 דער בעל התניא האט געהאלטן אז די עבודה דארף זיך אנהייבן מיט התבוננות אין אלקות דורך חכמה, בינה און דעת, בשעת רוב פון די אנדערע תלמידי המגיד האבן אנגעהויבן מיט די מידות.
- 12:14 ווען מען איז זיך מתבונן אין גדולת השם, א בריאה וואס האט נישט קיין סוף, און עולמות און מלאכים וואס יעדער איז ווי גארנישט אקעגן דעם וואס איבער אים, קומט מען צוערשט צו יראת השם און דערנאך צו אהבת השם.
- 24:11 די יראה וואס קומט פון התבוננות איז יראת הרוממות, א פחד פאר זיין גרויסקייט, נישט יראת העונש.
- 36:45 דעת מיינט התקשרות: נאר א שטארקע התבוננות וואס האלט אן לאנגע צייט גיט די אהבה און יראה א קיום; אנדערש זענען זיי "שוא", זיי זענען יא דא אבער זיי גייען אוועק.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:37 פארוואס הייסן חכמה און בינה אבא ואמא?
תירוץ: 1:42 ווייל זייערע קינדער זענען די מידות, אהבת השם און יראת השם, וואס זיי זענען מוליד.
-
קשיא: 14:09 פארוואס הייסן די העכערע מדריגות עולמות?
תירוץ: 14:09 ווייל זיי זענען נעלם, באהאלטן, העכער פון וואס דער מענטשליכער שכל קען כאפן.
-
קשיא: 18:51 פארוואס דארף די עבודה זיך אנהייבן מיט יראה און נישט מיט אהבה?
תירוץ: 18:54 אויב עס הייבט זיך אן מיט אהבה איז עפעס נישט גלייך; צוערשט קומט יראה און דערנאך אהבה, אזוי ווי ראש השנה און עשרת ימי תשובה קומען פאר סוכות.
-
קשיא: 21:06 פאר וועמען האבן חז"ל מתקן געווען ברכת יוצר, אויב מ'זאגט עס אין פינף און פערציג סעקונדעס און מ'ווייסט נישט וואס מ'האט געזאגט?
תירוץ: 20:57 עס איז א ברכה פון התבוננות אין גדולת הבורא, כדי מ'זאל קומען צו יראה אזוי ווי די מלאכים האבן מורא פארן רבונו של עולם.
-
קשיא: 29:42 פארוואס האט שכם געהאט אזא גרויסן חשק צו דינה?
תירוץ: 29:01 דער ניצוץ קדושה פון רבי חנינא בן תרדיון אין אים האט געגלוסט צו קדושה, ווייל כל מין חושק במינו.
-
קשיא: 40:09 וואס מיינט דער תניא ווען ער רופט אהבה און יראה אן דעת "שוא"?
תירוץ: 40:14 נישט אז זיי זענען א דמיון; עס איז יא אהבה און יראה, נאר זיי האבן נישט קיין קיום און גייען אוועק.
מעשיות
-
38:20 א לאנג דאווענען אין דער סטאלינער שול
דער משגיח דערמאנט זיך אין א איד, א גרויסער תלמיד חכם, וואס האט געדאווענט אין דער סטאלינער שול אין וויליאמסבורג וואו דער משגיח האט אליין געדאווענט. ער פלעגט זיך אוועקזעצן דאווענען מיט התבוננות און מיט א געשמאק, ביז עס האבן געלאפן טרערן פון ביידע אויגן. אנדערע פלעגן אהיימגיין, עסן, זיך אפרוען און לערנען, און צוריקקומען אין שול, און ער האט נאך געדאווענט. דער משגיח ברענגט אים אלס א דוגמא פון התבוננות מיט התמדה און מיט אלע כוחות.
געדאנקען
- 5:15 דער משגיח שטעלט אוועק דעם חילוק צווישן דעם בעל התניא און די אנדערע תלמידי המגיד נישט אלס א שאלה פון אמת, ווייל אלו ואלו דברי אלקים חיים, נאר וועלכן דרך מען לערנט מיטן המון עם: דער בעל התניא האט געפאדערט אז דער המון עם זאל לערנען חכמה, און די אנדערע האבן אפשר אליין אזוי געטון, אבער מיטן עולם האבן זיי געארבעט אויף אן אנדער אופן.
- 5:51 ער גלייכט עס צום חילוק דעות צווישן יוסף און די שבטים: צי מ'ארבעט מיט ווייניג אבער שטארקע גרויסע מענטשן, קאנצענטרירט, אדער מיט א גרויסן עולם צושפרייט, וואו יעדער באקומט נאר א ביסל.
- 7:27 דער זעלבער חילוק, זאגט ער, איז געווען צווישן דעם בעל התניא און רבי מאטעלע טשערנאבילער: צי דער רבי הייבט אויף די חסידים וואס זענען זיך מקשר צו אים, אדער די חסידים מוזן זיך אליין אויפהייבן.
- 20:27 דער משגיח געפינט דעם דרך פונעם תניא אינעם סדר פון די ברכות פון קריאת שמע: ברכת יוצר איז זיך מתבונן אין די מאורות און די מלאכים און ברענגט יראה, אהבה רבה ברענגט אהבה, און ערשט דערנאך קומט שמע און והיה אם שמוע, קבלת עול מלכות שמים און קבלת עול מצוות.
- 27:55 די שטארקע לשונות פון חשק פון שכם צו דינה זענען געקומען פון א באהאלטענעם ניצוץ פון רבי חנינא בן תרדיון אין אים, וואס האט געגלוסט צו זיין מין; דערפון לערנט דער משגיח אז א איד, א חלק אלקה ממעל, דארף אזוי האבן א חשק צום רבונו של עולם.
- 32:14 ער לייגט צו אז די לשונות פון אהבה זענען ארויס דווקא פון שכם ווייל רבי חנינא בן תרדיון איז געווען א געטריישער גבאי צדקה, א ניצוץ פון חסד, און חסד איז אהבה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 37:03 דער משגיח זאגט אז די התבוננות אין גדולת השם זאל נישט זיין פאר א רגע אדער צוויי, נאר זיך אוועקזעצן לאנגע שעות און טראכטן דערפון מיט אלע כוחות המחשבה.
- 20:57 ער זאגט אז ברכת יוצר איז געמיינט א ברכה פון התבוננות אין גדולת הבורא, נישט עפעס וואס מ'זאגט אין פינף און פערציג סעקונדעס אן וויסן וואס מ'האט געזאגט.
- 18:36 לויט דעם משגיח דארף די עבודה זיך אנהייבן מיט יראת השם, און ערשט דערנאך קומט אהבת השם.
- 30:56 ער זאגט אז א איד, וואס איז א חלק אלקה ממעל, דארף אין זיך אויפוועקן א חשק צום רבונו של עולם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דוד המלך, דינה, דער בעל התניא, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער מעזריטשער מגיד, יוסף הצדיק, ר' מאטעלע טשערנאבילער, רבי חנינא בן תרדיון, שכם בן חמור
ערכים אימא עילאה, ארבע יסודות, בושה, בינה, גלגול, דעת, התבוננות, התקשרות, חכמה, יראת הרוממות, כסא הכבוד, ממלא כל עלמין, ניצוצות, רבונו של עולם