יש יראה ואהבה ביחד רק בה'. אבות נתאחדו בה' יותר ממרכבה גשמית. לפי שהאבות היו בעצם אלקות לכן בניהם גם הם כן. אין מקיף אם אינו מחובר לפנימיות. ביאור קצרה בד' עולמות וי' ספירות.
קאטאלאג: ספר התניא ב' י"ח נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 46 אידיש 42 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
אויף תניא פרק י"ח ערקלערט דער משגיח פארוואס אהבה און יראה קענען זיין צוזאמען נאר ביים אייבערשטן, ווי אזוי די אבות זענען געווען אזוי פאראייניגט מיט אים אז דאס איז איבערגעגאנגען צו זייערע קינדער, און ער גיט א קורצן ביאור אין די פיר עולמות און די צען ספירות.
דער משגיח חזרט איבער אז יעדער איד ירשנט פון די אבות א באהאלטענע אהבה: אהבה איז די מדה פון אברהם אבינו און פון בית הלל, יראה די מדה פון יצחק און פון בית שמאי. מצוות עשה קומען פון אהבה און מצוות לא תעשה פון יראה, און דערפאר איז א עשה דוחה א לא תעשה, ווי ער ברענגט פונעם רמב"ן אויף זכור און שמור און פון דער גמרא אויף ציצית און שעטנז. דערנאך פרעגט ער ווי אזוי יראה, וואס איז דער היפך פון אהבה, איז אויך א טייל פון דער ירושה, און ער ענטפערט אז נאר ביים רבונו של עולם קען יחוד און יראה זיין צוזאמען. די אבות זענען געווען די מרכבה, אבער נאך מער פאראייניגט ווי א רכב מיט זיין רוכב; זייער התקשרות איז געווארן זייער מהות, און דערפאר איז עס איבערגעגאנגען צו די קינדער, צוזאמען מיט נפש רוח ונשמה, אפילו ווען זיי בלייבן באהאלטן ווי א מקיף. צום סוף ערקלערט ער די צען ספירות און די פיר עולמות דורכן משל פון וואסער וואס ווערט פארע, סטים, וואסער און אייז, און די כחות הנפש פונעם מענטש, ביז דעת.
ענינים: אהבה מסותרת (תניא פרקים יח-כה) · די ספירות · צמצום, עולמות און די מרכבה
סדר השיעור
-
0:00 אהבה און יראה, די מדות פון די אבות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח חזרט איבער אז יעדער איד האט א באהאלטענע אהבה בירושה פון די אבות, און פרעגט וואס איז איר שורש. ער פארבינדט אהבה מיט אברהם אבינו און בית הלל, יראה מיט יצחק און בית שמאי, און זאגט אז מצוות עשה קומען פון אהבה און לא תעשה פון יראה.
-
3:38 פארוואס עשה דוחה לא תעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ן אויף זכור און שמור, אז א עשה איז דוחה א לא תעשה ווייל אהבה איז גרעסער ווי יראה. ער ברענגט אנדערע מפרשים אז א מעשה בקום ועשה איז גרעסער, און דעם מקור פון דער גמרא פון ציצית פון וואל אויף א בגד פון פלאקס.
-
6:57 אהבה און יראה צוזאמען, און די אבות ווי א מרכבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט ווי אזוי יראה, דער היפך פון אהבה, איז אריינגערעכנט אין דער ירושה, און ענטפערט אז נאר צום רבונו של עולם קענען יחוד און יראה זיין צוזאמען. ער ערקלערט אז די אבות, וואס זענען די מרכבה, האבן נישט געהאט קיין רצון עצמי און האבן ממשיך געווען נפש רוח ונשמה צו די קינדער, אזוי ווי א פערד וואס טוט נאר וואס דער רוכב וויל.
-
11:29 א משל איז נאר אין איין פרט: מער ווי א מרכבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט פון דוד המלך, וואס האט זיך צוגעגליכן צו א פויגל אין מדבר, אז א משל איז נאר גלייך אין איין פרט. א מרכבה קען מען אפטיילן פונעם רוכב, אבער די אבות זענען געווען אינגאנצן נתאחד מיטן אייבערשטן און געווארן א בחינה פון אלקות, און דערפאר האבן זיי איבערגעגעבן נפש רוח ונשמה צו די קינדער.
-
15:00 וואס ווערט גע'ירש'נט: דער מהות, און דער באהאלטענער מקיף שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז נאר מדות וואס זענען א טייל פונעם מהות ווערן גע'ירש'נט, און די התקשרות פון די אבות מיטן אייבערשטן איז געווארן זייער מהות. ער שילדערט ווען מען באקומט נפש, רוח און נשמה, און ערקלערט מיט א משל פון די קאליר פון האר אז רוח ונשמה וואס זענען באהאלטן ווי א מקיף, פארבונדן מיט דער פנימיות, קענען זיך ארויסווייזן ביי די קינדער.
-
20:42 די צען ספירות און דער צמצום שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח הייבט אן ערקלערן די צען ספירות: די ערשטע כחות וואס דער אייבערשטער האט ארויסגעברענגט ביי דער בריאה, וואס ווערן אנגערופן נאכן ליכטיגן שטיין ספיר. דער מענטש, באשאפן בצלם אלקים, האט פון זיי זיינע מדות, און דאס גרויסע ליכט איז מצומצם געווארן און אנגעטון מיט לבושים כדי די נידעריגע עולמות זאלן עס קענען אויסהאלטן.
-
25:54 דער משל פון פארע, סטים, וואסער און אייז שטייט אינעם קאטאלאג
כדי צו ערקלערן השתלשלות און צמצום גיט דער משגיח א משל פון א קאכנדיגן טשייניק: נאענט צום שנאבל איז א פארע וואס מען זעט נישט, דערנאך סטים אן ממשות, דערנאך וואסער וואס נעמט נישט קיין פארעם, און צום סוף אייז וואס מען קען פורעמען און אנטאפן. ס'איז אלץ די זעלבע זאך, נאר אלץ מער גשמיות.
-
31:44 די פיר עולמות און די נעמען פון די ספירות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווענדט אן דעם משל: דאס ליכט איז מצומצם געווארן טריט ביי טריט אין אצילות, בריאה, יצירה און עשיה, יעדער עולם קען באשאפן וואס דער העכערער קען נישט, ביז ס'קען שוין זיין גשמיות. די פיר עולמות זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה, און ער רעכנט אויס די צען ספירות.
-
34:58 חכמה, בינה, דעת און די מדות ביים מענטש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט די כחות הנפש: חכמה איז דער בליץ פון א געדאנק, בינה איז דאס אויסבויען, די מדות פון חסד ביז מלכות, און דעת איז די בריק וואס ווייסט ווען צו נוצן יעדע מדה. א קינד קען זיין קלוג און דאך נישט זיין קיין בעל דעת ביז ער ווערט בר מצוה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אהבה און יראה, די מדות פון די אבות
דער משגיח דערמאנט אז יעדער איד האט א באהאלטענע אהבה בירושה פון די אבות, און פרעגט וואס איז איר שורש און ווי אזוי ירשנט מען עס. אהבה איז די מדה פון אברהם אבינו און פון בית הלל, וואס זענען געווענליך מקיל; יראה איז די מדה פון יצחק און פון בית שמאי, וואס זענען מחמיר. אלע מצוות עשה קומען פון אהבה, און אלע לא תעשה פון יראה.
פארוואס עשה דוחה לא תעשה
דערפאר, זאגט ער, איז א עשה דוחה א לא תעשה: אהבה איז גרעסער ווי יראה. ער ברענגט דעם רמב"ן אויף זכור און שמור, וואס זענען געזאגט געווארן צוזאמען צוליב דעם טעם. אנדערע מפרשים האלטן אז א מעשה בקום ועשה איז גרעסער ווי שב ואל תעשה. די גמרא לערנט דעם כלל ארויס פון די פסוקים וואס שטעלן ציצית פון וואל אויף א בגד פון פלאקס לעבן דעם איסור שעטנז. ב,ד,ה
אהבה און יראה צוזאמען
דערנאך פרעגט דער משגיח ווי אזוי יראה, דער היפך פון אהבה, איז אריינגערעכנט אין דער זעלבער ירושה. ער ענטפערט אז ס'איז נישט קיין סתירה, אבער נאר צום רבונו של עולם: אהבה צו אים מיינט יחוד, יראה מיינט ביטול פאר אים, און נאר ביים אייבערשטן קענען ביידע זיין צוזאמען.
מער ווי א מרכבה
אבער א משל איז נאר גלייך אין איין פרט. ווען דוד המלך, אנטלאפן פון שאול, גלייכט זיך אין תהילים צו די עלנטע פייגל פון מדבר, מיינט ער נאר די עלנטקייט, נישט קיין שנאבל און קיין פעדערן. אזוי אויך ביי דער מרכבה: א מרכבה קען מען אפטיילן פונעם רוכב, אבער די אבות זענען געווארן איינס מיטן אייבערשטן, א בחינה פון אלקות, און דערפאר האבן זיי איבערגעגעבן נפש רוח ונשמה צו די קינדער. ח
וואס ווערט גע'ירש'נט
דער משגיח ערקלערט אז א מדה וואס מען האט זיך צוגעלערנט, ווי למדנות, גייט נישט איבער, אבער וואס איז א טייל פונעם מהות, ווי א האנט מיט פינגער, גייט יא איבער. דער יחוד פון די אבות מיטן אייבערשטן איז געווארן א חלק פון זיי, ממילא האבן די קינדער א באהאלטענע אהבה בירושה.
נפש באקומט מען ביי דער געבורט, רוח ביי בר מצוה מיט מצוות, נשמה ארום צוואנציג מיט תורה; טייל אידן בלייבן נאר מיט נפש. פונדעסטוועגן זענען רוח ונשמה ארום אזא איד ווי א מקיף פארבונדן מיט זיין פנימיות, און ער קען האבן קינדער תלמידי חכמים. אזוי ווי שווארץ-האריגע קינדער פון א געלער מאמע קענען האבן א געל-האריג קינד, ווייזט זיך ארויס אין איין דור וואס איז געווען באהאלטן אין דעם פריערדיגן.
די צען ספירות און דער צמצום
איבערגייענדיג צו די פיר עולמות און צען ספירות, זאגט דער משגיח אז ביי דער בריאה האט דער אייבערשטער צוערשט ארויסגעברענגט צען מורא'דיגע כחות פון קדושה. דאס ווארט ספירות, מערקט ער אן, קומט פון ספיר, א שטיין פונעם חושן וואס בלענדט מיט זיין ליכט. דאס זענען די עשרה מאמרות פון דער משנה, און ווייל דער מענטש איז באשאפן בצלם אלקים, האט ער פון זיי א בחינה, וואס ביי אים הייסט מדות. ל,מ
דאס ליכט פון דער בריאה איז געווען אזוי גרויס אז אפילו מלאכים וואלטן פארברענט געווארן, האט דער אייבערשטער עס מצמצם געווען נאך און נאך און אנגעטון אין לבושים; וואס טיפער עס קומט אראפ, אלץ מער גשמיות ווערט עס.
פארע, סטים, וואסער און אייז
דער משל, א גוטער כאטש נישט קיין גענויער, איז א קאכנדיגער טשייניק. נאענט צום שנאבל איז פארע, אזוי דין אז מען זעט עס נישט. ווייטער אוועק קילט עס זיך אפ און ווערט סטים, וואס האט נישט קיין ממשות: פירט מען שנעל אדורך די האנט, שפירט מען גארנישט. אז מען כאפט עס אויף ווערט וואסער, וואס נעמט נישט קיין פארעם; נאך קעלטער ווערט אייז, וואס מען קען שניידן, פורעמען און אנטאפן.
פארע און אייז זענען די זעלבע זאך, און דאך א גרויסער חילוק צווישן זיי; עס איז נאר געווארן מער גשמיות.
די פיר עולמות
אזוי איז דער העכסטער עולם, אצילות, נאענט צום אייבערשטן, צו הויך צו באשאפן; מצומצם ווערט ער בריאה, וואס קען שוין באשאפן יש מאין; דערנאך יצירה, וואו מלאכים ווערן באשאפן; און דערנאך עשיה, אונזער עולם, וואו ס'קען שוין זיין גשמיות. די פיר עולמות זענען קעגן די פיר אותיות פונעם שם הוי"ה, און דער משגיח רעכנט אויס די צען ספירות פון כתר ביז מלכות.
חכמה, בינה, דעת און די מדות
די קבלה לאזט דער משגיח אוועק, און ערקלערט די כחות פונעם מענטש. חכמה, דער טאטע, איז דער בליץ פון א געדאנק אויף א שווערן תוספות; בינה, די מאמע, פון לשון בנין, ארבעט עס אויס אין א גאנצן בנין. דערנאך קומען די מדות: חסד, יראה אדער גבורה, תפארת וואס איז זייער הארמאניע, נצח וואס איז אויסהאלטן, הוד וואס איז זיך אונטערגעבן, און מלכות, דער כלי וואס, בטל צום אייבערשטן, איז מקבל אלע אורות.
דעת איז די בריק צווישן מוחין און מדות: עס ווייסט ווען ליב צו האבן און ווען צו פיינט האבן, לויטן רצון פונעם אייבערשטן, נישט ווי א בהמה וואס גייט נאך איר נאטור. א קינד קען זיין קליגער ווי א דערוואקסענער און דאך נישט זיין קיין בעל דעת ביז דרייצן יאר, ווען ער ווערט מחויב אין מצוות.
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:43 אהבה איז די מדה פון אברהם אבינו און בית הלל, יראה די מדה פון יצחק און בית שמאי; מצוות עשה קומען פון אהבה און לא תעשה פון יראה.
- 3:04 א מצות עשה איז דוחה א לא תעשה ווייל אהבה איז גרעסער ווי יראה.
- 7:45 אהבה און יראה קענען זיין צוזאמען אן א סתירה נאר צום רבונו של עולם: דער יחוד מיט אים און דער ביטול פאר אים גייען צוזאמען.
- 8:41 די אבות זענען געווען אינגאנצן בטל צום אייבערשטן, מער פאראייניגט ווי א מרכבה מיט איר רוכב, און דערפאר האבן זיי ממשיך געווען נפש רוח ונשמה צו זייערע קינדער.
- 15:08 נאר א מדה וואס איז א טייל פון דעם מענטשנס מהות ווערט גע'ירש'נט; די התקשרות פון די אבות מיטן אייבערשטן איז געווארן זייער מהות, ממילא ירשענען די קינדער א באהאלטענע אהבה.
- 25:25 די צען ספירות קומען אראפ דורך די פיר עולמות אצילות, בריאה, יצירה און עשיה מיט אלץ מער צמצום, אזוי ווי פארע וואס ווערט סטים, וואסער און אייז, און ביים מענטש ווערן זיי די צען כחות הנפש.
- 39:53 דעת איז די בריק צווישן דעם שכל און די מדות: עס ווייסט ווען צו נוצן יעדע מדה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 3:02 פארוואס איז א מצות עשה דוחה א לא תעשה?
תירוץ: 3:11 לויטן רמב"ן, ווייל אהבה, דער שורש פון מצוות עשה, איז גרעסער ווי יראה; אנדערע מפרשים זאגן ווייל א מעשה בקום ועשה איז גרעסער ווי שב ואל תעשה.
-
קשיא: 7:06 אויב די באהאלטענע אהבה איז א ירושה, ווי אזוי איז יראה, איר היפך, אויך אריינגערעכנט דערין?
תירוץ: 7:45 ס'איז נישט קיין סתירה, אבער נאר צום רבונו של עולם: דער יחוד מיט אים און די יראה פאר אים גייען צוזאמען.
-
קשיא: 11:29 אויב די אבות ווערן צוגעגליכן צו א מרכבה, וואס איז אפגעטיילט פונעם רוכב, ווי אזוי איז זייער התקשרות איבערגעגאנגען צו די קינדער?
תירוץ: 14:26 דער משל איז נאר גלייך אינעם פרט פון ביטול; די אבות זענען באמת נתאחד געווען מיטן אייבערשטן און געווארן א בחינה פון אלקות, ממילא איז עס געווארן א טייל פון זייער מהות.
-
קשיא: 18:06 ווי אזוי קען א מענטש וואס איז זוכה נאר צו נפש האבן קינדער מיט רוח ונשמה?
תירוץ: 17:45 ער האט אויך רוח ונשמה, באהאלטן ווי א מקיף וואס איז פארבונדן מיט זיין פנימיות, און וואס ווערט גע'ירש'נט קען זיך ארויסווייזן אינעם קומענדיגן דור, אזוי ווי א באהאלטענע קאליר פון האר.
געדאנקען
- 7:45 צו א מענטש שטייען אהבה און יראה קעגן אנאנדער; נאר צום אייבערשטן קענען זיי זיין צוזאמען, ווייל אהבה צו אים מיינט יחוד און יראה מיינט ביטול, און ביידע גייען צוזאמען.
- 14:02 דאס וואס די אבות ווערן אנגערופן א מרכבה איז א משל וואס איז גלייך נאר אין איין פרט: א מרכבה בלייבט א באזונדערע זאך פונעם רוכב, אבער די אבות זענען געווארן איינס מיטן אייבערשטן, א בחינה פון אלקות אליין.
- 15:08 וויסן וואס מען האט זיך צוגעלערנט ווערט נישט גע'ירש'נט, נאר וואס איז א טייל פונעם מהות; די התקשרות פון די אבות איז געווארן זייער מהות, און דערפאר ירשענען אידן א באהאלטענע אהבה.
- 17:45 רוח ונשמה וואס א מענטש האט קיינמאל נישט נתגלה געמאכט זענען דאך ארום אים ווי א מקיף פארבונדן מיט זיין פנימיות, און ממילא, אזוי ווי א קאליר פון האר וואס שפרינגט איבער א דור, קענען זיי זיך ארויסווייזן ביי זיינע קינדער.
- 31:30 פארע און אייז זענען די זעלבע זאך, און דאך א גרויסער חילוק צווישן זיי; אזוי אויך די עולמות זענען איין ליכט, אלץ מער מצומצם און גשמיות'דיג.
- 40:48 א קינד קען זיין קליגער ווי א דערוואקסענער און דאך נישט האבן קיין דעת, ווייל דעת איז נישט קלוגשאפט נאר דער כח צו פירן די מדות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, בית הלל, בית שמאי, דוד המלך, דער בעל התניא, דער רמב"ן, יצחק אבינו, שאול המלך
ערכים אהבה מסותרת, אצילות, בית שמאי, דעת, השתלשלות, מקיף, מרכבה, נפש רוח נשמה, ספירה, צמצום, רבונו של עולם, שעטנז