הקל אב הרחמן
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 11 פאקעט גייד ז׳ 49 אידיש 44 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דורכגייענדיג ברוך שאמר ביז מזמור לתודה, ערקלערט דער משגיח אז דאנקען דעם רבונו של עולם אויף יעדע קלייניגקייט איז דער העכסטער שבח, דאס איינציגע קרבן וואס וועט בלייבן לימות המשיח.
דער משגיח טייטשט די ווערטער פון ברוך שאמר: "הקל" איז די שייכות פון השם יתברך מיט דער גאנצער בריאה, "האב" די שייכות מיט אידן, און "הרחמן" רחמים וואס גייען נישט לויט די מעשים פון מענטש. יעדער איד לויבט לויט זיין מדריגה, און ער דערציילט ווי דער בית אהרן האט פארגליכן דעם תענוג פון א פריץ מיטן תענוג פון א צדיק ביי נשמת. ס'איז א זכות צו זאגן די שירים פון דוד המלך, ווייל דוד זינגט מיט, און ער פראטעסטירט קעגן א פרישן בזיון פון דוד המלך. ער ווייזט ווי די ווערטער פון ברוך שאמר גייען אויף דעם גאנצן סדר התפילה, דערציילט פונעם שטארקן "יחיד חי העולמים" פון רבי אשר, און ערקלערט פארוואס דער נאמען אליין איז דער גרעסטער שבח. מזמור לתודה קומט ערשט, דאס חשובסטע טעם נאך דער ברכה, ווייל הודאה בלייבט אויף אייביג. אמת'ע הודאה מיינט וויסן אז מ'האט באקומען מער ווי זיין חלק, און צום סוף רופט דוד המלך די גאנצע וועלט צו לויבן.
ענינים: הודאה און שבח צום אייבערשטן · פסוקי דזמרה · השגחה פרטית
סדר השיעור
-
0:00 הקל, אב הרחמן, און שבח לויט יעדנס מדריגה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט "הקל" אויף דער שייכות מיט דער גאנצער בריאה און "אב הרחמן" אויף די רחמים צו אידן וואס גייען נישט לויט די מעשים, און רעדט וועגן דעם נוסח "המהולל בפי עמו". ער ערקלערט אז חסידים און עבדים לויבן יעדער לויט זיין מדריגה, און דערציילט ווי דער בית אהרן האט פארגליכן דעם תענוג פון א פריץ וואס איז געפארן איבער צוקער מיטן תענוג פון א צדיק ביי נשמת.
-
5:36 זינגען צוזאמען מיט דוד המלך
ביי "ובשירי דוד עבדך" ערקלערט דער משגיח אז דוד המלך'ס נשמה איז די גרעסטע, און ווייל א צדיק'ס ליפן רעדן אין קבר ווען מ'זאגט איבער זיינע ווערטער, זינגט דוד המלך מיט מיט אונז. ער פראטעסטירט קעגן א פרישן בזיון פון דוד המלך אין ארץ ישראל, און זאגט אז א איד דארף דערפאר נאך מער זינגען דוד'ס שירים מיט שטאלץ און מיט פרייד.
-
9:59 פון שבחות ביז יחיד חי העולמים
דער משגיח ווייזט ווי די ווערטער פון ברוך שאמר גייען אויף דעם גאנצן סדר התפילה, פון מזמור לתודה ביז שמונה עשרה, און טייטשט "יחיד חי העולמים". ער דערציילט ווי מ'האט געהערט רבי אשר'ס "יחיד חי העולמים" א מייל אוועק, און ערקלערט פארוואס ביים רבונו של עולם, נישט ווי ביי א מלך, איז דער נאמען אליין דער גרעסטער שבח.
-
16:33 פארוואס מזמור לתודה קומט ערשט
דער משגיח ערקלערט אז מזמור לתודה איז מתוקן געווארן אויף דעם קרבן תודה, דערפאר זאגט מען עס נישט ערב פסח און ערב יום כיפור. עס קומט ערשט נאך דער ברכה אזוי ווי די חשובסטע פרוכט נאך א ברכה, אדער ווי מ'איז טועם פון די שבת'דיגע מאכלים ערב שבת, און עס געהערט צו ימות המשיח ווען נאר דער קרבן תודה וועט בלייבן.
-
20:58 א דאנק וואס איז קיינמאל נישט גענוג
דער משגיח רופט א דאנק די וויכטיגסטע שייכות פון א נברא צום בורא, און ברענגט נשמת אז קיין שבח איז נישט גענוג אפילו פאר איין טובה. ער ברענגט די משנה ברורה אז ביי מודים דארף מען מכוון זיין אזוי ווי ביי אבות, און זאגט אז מ'דארף זיך איינוואוינען צו לויבן אויף יעדע קלייניגקייט, אויף יעדן אטעם.
-
24:38 השגחה פרטית אין יעדן פרט פונעם גוף
דער משגיח ברענגט דעם יסוד ושורש העבודה וואס האט געדאנקט אפילו ווען ער האט געפונען זיין טאבאק פושקע, און זאגט אז ווען א מענטש פאלט דארף זיין ערשטער געדאנק זיין צו דאנקען, ווייל דער רבונו של עולם היט יעדן ווי א קליין קינד. ער שילדערט די אומצאליגע חלקים פונעם גוף וואס קענען יעדע רגע קאליע ווערן, ברענגט "אין בעל הנס מכיר בנסו", און דעם תומר דבורה אז דער אייבערשטער גיט כח אפילו ווען מ'איז עובר עבירה.
-
31:15 הודאה, יהודה און אחרית הימים
פון "ואיש לפי מהללו" ערקלערט דער משגיח אז א מענטש ווערט געמאסטן לויט ווי ער לויבט דעם רבונו של עולם, דערפאר איז מלכות געקומען פון יהודה וואס לאה האט אים אזוי גערופן פון הודאה. לויט רש"י מיינט הודאה וויסן אז מ'האט גענומען מער ווי זיין חלק, ווי יעקב אבינו האט געזאגט "קטנתי". דערנאך ברענגט ער חז"ל אז נאר די תודה וועט בלייבן, רבי שמשון רפאל הירש אז מזמור לתודה ענדיגט די עלף מזמורים פון משה רבינו, און אז עס איז דער הונדערטסטער קאפיטל תהלים.
-
37:07 הריעו: דאס ווארט פון א צדיק רירט די וועלט
ביי "הריעו לה' כל הארץ" ערקלערט דער משגיח מיטן נפש החיים אז דער מענטש איז די נשמה פון דער וועלט, ממילא קען א צדיק ווי דוד המלך אויפוועקן די גאנצע מענטשהייט צו לויבן. ער ברענגט רש"י און דעם רמב"ן אויפן סימן "פקד פקדתי" און א תירוץ אז ווערטער וואס גייען אריין אין הארצן זענען דער סימן פונעם גואל, און ער איז מסביר אז דעם רמב"ם'ס משיח, וואס דארף נישט ווייזן קיין אותות, איז גרעסער, ווייל איין ווארט זיינס וועט אויפרירן גאנץ כלל ישראל.
דער שיעור, אויסגעשריבן
הקל, אב הרחמן, און שבח לויט יעדנס מדריגה
אין ברוך שאמר, ערקלערט דער משגיח, גייט "הקל" אויף דער שייכות פון השם יתברך מיט דער גאנצער בריאה, און "האב" אויף זיין שייכות מיט אידן. "הרחמן" זענען רחמים וואס גייען נישט לויט די מעשים, ווייל דער רבונו של עולם האט זיך איבערגעלאזט דעם רעכט זיך צו פירן מיט חסד. ער מערקט אן אז אין אסאך סידורים שטייט "המהולל בפי עמו", אבער די ספרים ברענגען פונעם אריז"ל אז דער נוסח איז געגעבן געווארן מיט פונקט זיבן און אכציג ווערטער. א
חסידים דינען מיט אהבה און עבדים מיט יראה, און יעדער לויבט לויט זיין מדריגה. ער דערציילט פון א פריץ נעבן בית אהרן וואס איז אינמיטן אויגוסט געפארן מיט א שליטן איבער א פעלד באשפרייט מיט צוקער; האט דער בית אהרן געפרעגט: וואס איז יענער תענוג אקעגן דעם תענוג פון א צדיק ביי נשמת?
זינגען צוזאמען מיט דוד המלך
ביי "ובשירי דוד עבדך" זאגט דער משגיח אז דוד המלך איז די נשמה פון אדם הראשון, די גרעסטע נשמה וואס איז שייך. ווייל א צדיק'ס ליפן רעדן אין קבר ווען מ'זאגט איבער זיין תורה, זינגט דוד המלך אליין מיט ווען אידן זאגן זיינע שירים. ב
ער קלאגט אז לעצטנס האט מען אין ארץ ישראל עפנטליך גערעדט דברי בזיון אויף דוד המלך, א סימן ווי טיף מ'איז אין גלות, און מ'דארף דאס מוחה זיין. מכל שכן דארף א איד זינגען דוד'ס שירים מיט שטאלץ און מיט פרייד.
פון שבחות ביז יחיד חי העולמים
דער משגיח ווייזט אז די לעצטע ווערטער פון ברוך שאמר גייען אויפן גאנצן דאווענען: "בשבחות" איז מזמור לתודה, וואס דער בית יוסף זאגט מ'זאל זאגן מיט א ניגון; "ובזמירות" איז פסוקי דזמרה; דערנאך אז ישיר, ישתבח, קריאת שמע און אהבה רבה, און "חי העולמים" גייט אויף די אכצן ברכות פון שמונה עשרה. "יחיד חי העולמים" מיינט אז ער איז דער חיות פון אלע עולמות. ג
ביי צדיקים האט דער שבח פארנומען א גרויסן ארט. רבי אשר, דער טאטע פונעם בית אהרן, האט אויסגעשריגן "יחיד חי העולמים" אזוי הויך אז פאסטעכער א מייל אוועק האבן דערפון געוואוסט ווען צו געבן טרינקען די שעפסן. שפעטער האט מען געזאגט אז אזא "יחיד חי העולמים" וועט מען שוין נישט הערן ביז משיח.
צום סוף פרעגט ער פארוואס דער שבח גייט ארויף פון "מלך" ביז "שמו הגדול". ביי א מלך איז א בזיון אים רופן ביים נאמען, ווייל דער טיטל איז גרעסער ווי דער נאמען; ביים רבונו של עולם איז פארקערט, אין זיין נאמען אליין שטייט זיין גרויסקייט.
פארוואס מזמור לתודה קומט ערשט
א דאנק וואס איז קיינמאל נישט גענוג
א דאנק, זאגט דער משגיח, איז די עיקר שייכות פון א נברא צום בורא. אין נשמת שטייט אז אפילו א מויל פול מיט שירה ווי דער ים וואלט נישט געקלעקט צו דאנקען פאר איין טובה, און די משנה ברורה ברענגט אז ביי מודים דארף מען מכוון זיין ווי ביי אבות. מ'דארף זיך איינוואוינען צו לויבן אויף יעדע קלייניגקייט, ווי חז"ל זאגן אויף יעדן אטעם. ה,ו,ז
השגחה פרטית אין יעדן פרט פונעם גוף
דער בעל יסוד ושורש העבודה, דערציילט דער משגיח, האט געדאנקט אפילו ווען ער האט געפונען זיין טאבאק פושקע. אזוי אויך ווען א מענטש פאלט, דארף זיין ערשטער געדאנק זיין צו דאנקען, ווייל דער רבונו של עולם היט יעדן ווי א קליין קינד, און אפילו יסורים קומען אלס כפרה. ח
דער גוף האט אומצאליגע חלקים וואס קענען קאליע ווערן; אפילו אן אייזערנע מאשין דארף פאררעכטן, און דאך קלאפט די הארץ צענדליגער יארן און יעדע צעל פונעם מוח ארבעט. ווייל "אין בעל הנס מכיר בנסו", איז א מענטש שולדיג אן עק שבחים. און ווי דער תומר דבורה שרייבט, גיט דער אייבערשטער כח אפילו אינמיטן אן עבירה. י,כ
הודאה, יהודה און אחרית הימים
פון "ואיש לפי מהללו" לערנט דער משגיח אז א מענטש ווערט געמאסטן לויט זיין לויבן. יהודה האט באקומען מלכות ווייל לאה האט אים גערופן פון הודאה, און רש"י טייטשט אז זי האט גענומען מער ווי איר חלק. הודאה איז נישט א דאנק פון גוטע מאניר, נאר וויסן אז מ'האט באקומען מער ווי זיין חלק, ווי יעקב אבינו האט געזאגט "קטנתי", און דערפאר בייגט מען זיך ביי מודים. ל,מ,נ,ס
הריעו: דאס ווארט פון א צדיק רירט די וועלט
"הריעו לה' כל הארץ" איז נישט סתם א פאעטישער אויסדרוק, זאגט דער משגיח. דער נפש החיים טייטשט "ויהי האדם לנפש חיה" אז דער מענטש איז די נשמה פון דער וועלט, דערפאר ווען דור המבול האט געזינדיגט איז די גאנצע בריאה מיטגעקאליעט געווארן. אזוי קען א צדיק ווי דוד המלך אויפוועקן די גאנצע מענטשהייט צו לויבן. ד,פ,צ
דאס וועט זיין דער כח פון משיח. רש"י ברענגט אז "פקד פקדתי" איז געווען דער סימן פון דער גאולה; דער רמב"ן פרעגט וואס פאר א סימן דאס איז, און דער תירוץ איז אז דעם גואל'ס ווערטער גייען אריין אין הארצן. ממילא איז דעם רמב"ם'ס משיח, וואס דארף נישט ווייזן קיין אותות ווי דער ראב"ד האלט, דער גרעסערער: אויף איין ווארט זיינס וועלן אידן נאכלויפן און איבערלאזן די דימענטן, ווי עס שטייט "ברוח שפתיו". ק,ר,ש,ת,אא
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
- נ Rashi on Bereishis 29:35 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 31:45
- ק לכאורה Rashi on Shemos 3:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:16
- ר לכאורה Ramban on Shemos 3:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:16
- ש לכאורה Rambam, Hilchos Melachim 11:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:16
- ת לכאורה Raavad on Hilchos Melachim 11:3 מפתח אינעם אויסשרייב: 40:16
אחרונים און חסידות
- ג Beis Yosef (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 10:17
- ו Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:26
- ח Yesod VeShoresh HaAvodah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 24:38
- כ לכאורה Tomer Devorah ch. 1 מפתח אינעם אויסשרייב: 27:45
- צ Nefesh HaChaim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 37:51
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:01 "הקל" גייט אויף דער שייכות מיט דער גאנצער בריאה, "האב" אויף דער שייכות מיט אידן, און "הרחמן" אויף רחמים וואס ווערן נישט געמאסטן לויט די מעשים פון מענטש.
- 6:41 ס'איז א גרויסער זכות צו זאגן די שירים פון דוד המלך, ווייל א צדיק וועמענס ווערטער מ'זאגט איבער רעדט מיט, און דוד המלך זינגט מיט מיט די וואס דאווענען.
- 17:36 מזמור לתודה קומט גלייך נאך דער ברכה פון ברוך שאמר, ווייל אזוי ווי מ'איז טועם דאס חשובסטע נאך א ברכה, איז עס דער חשובסטער פון די מזמורים.
- 24:00 מ'דארף דאנקען דעם רבונו של עולם אויף יעדע קלייניגקייט, נישט נאר אויף גרויסע זאכן, ווייל יעדער רגע פון לעבן שטייט אויף זיין השגחה פרטית און אויף אומצאליגע באהאלטענע נסים.
- 33:05 אמת'ע הודאה מיינט צו דערקענען אז מ'האט באקומען מער ווי זיין חלק, נישט זאגן א דאנק פון גוטע מאניר.
- 19:49 מזמור לתודה געהערט צו ימות המשיח, ווען אלע קרבנות און תפילות וועלן בטל ווערן חוץ דעם קרבן תודה און לויבן דעם רבונו של עולם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 16:49 פארוואס זאגט מען נישט מזמור לתודה ערב פסח און ערב יום כיפור?
תירוץ: 16:57 עס איז מתוקן געווארן אויף דעם קרבן תודה, וואס מ'עסט ביז ביינאכט און עס קומט מיט חמץ ברויט, ממילא קען מען עס נישט ברענגען אין יענע טעג.
-
קשיא: 17:36 פארוואס איז מזמור לתודה דער ערשטער מזמור נאך דער ברכה פון ברוך שאמר?
תירוץ: 18:00 נאך א ברכה איז מען ערשט טועם די חשובסטע זאך, און לויבן דעם רבונו של עולם מיט א דאנק איז דאס חשובסטע פון די מזמורים.
-
קשיא: 15:00 פארוואס גייט ברוך שאמר ארויף פון "מלך" ביז "שמו הגדול", אז ביי א מלך איז א בזיון אים רופן ביים נאמען?
תירוץ: 15:29 ביים רבונו של עולם איז פארקערט: אין זיין נאמען אליין שטייט זיין גרויסקייט, ממילא איז דער נאמען דער גרעסטער שבח.
-
קשיא: 33:05 וואס איז אמת'ע הודאה?
תירוץ: 33:21 לויט רש"י אויף לאה'ס ווערטער, מיינט עס וויסן אז מ'האט באקומען מער ווי זיין חלק, נישט דאנקען פון גוטע מאניר.
-
קשיא: 40:45 דער רמב"ן פרעגט: וואס פאר א סימן איז "פקד פקדתי", אז משה רבינו האט געקענט וויסן די מסורה אזוי ווי די אידן אין מצרים?
תירוץ: 41:13 זאגן די ווערטער אליין איז גארנישט; דער סימן איז אז ווען דער גואל זאגט זיי, גייען זיי אריין אין די הערצער פון די אידן.
-
קשיא: 42:11 וועמענס משיח איז גרעסער: דעם רמב"ם'ס, וואס ווייזט נישט קיין אותות, אדער דעם ראב"ד'ס, וואס וועט טאן מופתים?
תירוץ: 42:36 דעם רמב"ם'ס, ווייל מיט איין ווארט וועט ער ברענגען אלע אידן נאכצולויפן, און זיי וועלן איבערלאזן אפילו זייערע דימענטן.
מעשיות
-
4:02 דער פריץ'ס שליטן פאר איבער צוקער
נעבן בית אהרן האט געוואוינט א פריץ, און איינער פון די חסידים האט ביי אים געארבעט. אינמיטן זומער האט דער פריץ געוואלט פארן מיט א שליטן, האבן זיינע מענטשן אויסגעשפרייט טויזנטער זעק צוקער איבער א פעלד ביז עס איז געווארן ווייס ווי שניי, און ער איז געפארן דערויף, הגם צוקער איז געווען זייער טייער אין רוסלאנד. ווען דער חסיד האט עס דערציילט פארן בית אהרן, האט ער געזאגט: וואס איז דער תענוג פונעם פריץ אקעגן דעם תענוג פון א צדיק ווען ער זאגט נשמת שבת?
אין דער מעשה: the Bais Aharon (Rabbi Aharon of Karlin)
-
12:47 רבי אשר'ס יחיד חי העולמים
רבי אשר, דער טאטע פונעם בית אהרן, האט געדאווענט מיט זיין מנין, און ער האט אויסגעשריגן "יחיד חי העולמים" אין ברוך שאמר אזוי הויך אז מ'האט עס געהערט א מייל אוועק. די פאסטעכער האבן עס גענוצט ווי א זייגער, צו וויסן ווען מ'דארף געבן טרינקען די שעפסן. שפעטער האט אן איידעם געזאגט אז די ווערטער "יחיד חי העולמים" זענען געבליבן די זעלבע, אבער אזא "יחיד חי העולמים" ווי דער שווער האט געזאגט וועט שוין נישט זיין ביז משיח וועט קומען.
אין דער מעשה: רבי אשר סטאלינער, the Bais Aharon (Rabbi Aharon of Karlin)
געדאנקען
- 10:51 די ווערטער פון ברוך שאמר, פון "בשבחות ובזמירות" ביז "חי העולמים", גייען אויף דעם גאנצן סדר התפילה וואס קומט נאכדעם: מזמור לתודה, פסוקי דזמרה, אז ישיר, ישתבח, קריאת שמע, אהבה רבה און שמונה עשרה.
- 17:50 מזמור לתודה עפנט פסוקי דזמרה גלייך נאך דער ברכה, אזוי ווי מ'איז נאך א ברכה טועם ערשט די חשובסטע פרוכט, און ווי דער מנהג צו טועם זיין פון די שבת'דיגע מאכלים ערב שבת.
- 15:10 ביי א מלך איז א בזיון אים רופן ביים נאמען, ווייל זיין טיטל איז גרעסער ווי זיין נאמען; ביים רבונו של עולם איז פארקערט, דער נאמען אליין איז דער גרעסטער שבח, דערפאר גייט ברוך שאמר ארויף ביז "שמו הגדול".
- 33:26 א דאנק פון גוטע מאניר, ווען מ'מיינט אז עס קומט זיך, הייסט נישט הודאה; הודאה מיינט וויסן אז מ'האט באקומען מער ווי זיין חלק, און דערפאר בייגט מען זיך ביי מודים.
- 35:57 מזמור לתודה איז דער הונדערטסטער קאפיטל תהלים, אקעגן דער לעצטער פון די הונדערט ברכות א טאג, און אלס דער סוף פון די עלף מזמורים פון משה רבינו האט עס א שייכות מיט אחרית הימים.
- 42:36 דעם רמב"ם'ס משיח, וואס ווייזט נישט קיין אותות, איז דער גרעסערער: איין ווארט זיינס וועט אריינגיין אין יעדן הארצן, אזוי אז אידן וועלן איבערלאזן אלעס און גיין מיט אים קיין ארץ ישראל.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 24:00 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך איינוואוינען צו לויבן דעם רבונו של עולם אויף יעדע קלייניגקייט, נישט נאר אויף גרויסע זאכן.
- 25:29 דער משגיח זאגט אז ווען א מענטש שטאמפערט זיך און פאלט, דארף זיין ערשטער געדאנק זיין צו לויבן און דאנקען דעם רבונו של עולם.
- 23:10 מיט דער משנה ברורה לייגט דער משגיח אראפ אז מ'זאל מכוון זיין ביי מודים אזוי ווי ביי אבות.
- 8:49 דער משגיח זאגט אז א איד זאל זינגען די שירים פון דוד המלך מיט שטאלץ און מיט פרייד איבער דעם זכות.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, דוד המלך, דער בית אהרן, דער לובלינער חוזה, דער ראב"ד, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יהודה, יעקב אבינו, לאה אמנו, משה רבינו, רבי אשר סטאלינער, רבי חיים וואלאזשינער, רבי משה קורדובירו, רבי שמשון רפאל הירש, רש"י, שמעון בן שטח
ערכים הודאה, השגחה פרטית, נס, פקידה, קרבן תודה, רבונו של עולם