המשך מזמור לתודה - עניני שמחה ואמונה
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 13 פאקעט גייד ז׳ 49 אידיש 47 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
ווייטער אין מזמור לתודה ערקלערט דער משגיח אז אדר איז דער באהאלטענער, נידריגסטער חודש וואו דער שם השם איז נישט גאנץ, ווי אזוי אמן און אמן יהא שמיה רבא מאכן אים גאנץ, און אז דער נסיון פון די לעצטע דורות איז אמונה אליין.
דער משגיח קומט צוריק צו מזמור לתודה און ערקלערט אז אזוי ווי ביי נשמות און ביי מקומות איז דא א ראש און א עקב, אזוי איז אדר דער עקב פון די חדשים: א חודש פון העלם, אזוי ווי פרס (עילם) און ווי די מגילה וואו דער נאמען פון השם שטייט נישט. ער ברענגט די גמרא אז ווער עס ענטפערט אמן יהא שמיה רבא בכל כחו רייסט מען אים איבער א גזר דין פון זיבעציג יאר, און דעם תוספות אז מ'בעט דא אז דער שם וואס עמלק און המן האבן פארשטעלט זאל ווערן גאנץ. אמן ענטפערן, וואס קומט פון אמונה, עפנט די הונדערט שערים, און מזמור לתודה, דער הונדערטסטער קאפיטל, גייט אריין אין זיי מיט א דאנק. דערנאך ערקלערט ער פארוואס חנוכה און פורים געהערן צו מודים, דערציילט די מעשה פון די נשמות וואס מ'האט זיי געזאגט אז די עצה איז אמונה, ווייזט די קייט פון באהאלטענע נסים אין דער מגילה, און ענדיגט מיט היטן די אמונה פון די היינטיגע נייעס און זי שטארקן דורך תורה.
ענינים: חודש אדר · די עבודה פונעם לעצטן דור · ברכות · פורים · השגחה פרטית
סדר השיעור
-
0:00 אדר, דער באהאלטענער עקב פון די חדשים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט ווייטער מיט מזמור לתודה און ערקלערט פון ספר יצירה אז עולם, שנה און נפש האבן יעדעס א ראש און א עקב: ניסן איז דער ראש און אדר דער עקב. אדר איז ווי עילם (פרס), א מקום פון העלם, די צייט פון אסתר און הסתר פנים, ווען השם'ס נאמען איז באהאלטן אין דער מגילה.
-
6:11 אמן יהא שמיה רבא און דער נישט-גאנצער שם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז ווער עס ענטפערט אמן יהא שמיה רבא בכל כחו רייסט מען איבער א גזר דין פון זיבעציג יאר, און פארבינדט עס מיטן סוף פון די זיבעציג יאר גלות בבל אונטער פרס. דורך תוספות און רש"י אויף "כי יד על כס י-ה" ערקלערט ער אז עמלק און המן פארשטעלן השם'ס נאמען, און די תפילה בעט אז ער זאל ווערן גאנץ.
-
11:32 אמן עפנט די הונדערט שערים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אמן מיינט פון אנהייב ביזן סוף פון אלע מדריגות, און אז ווער עס איז זהיר מיט אמן עפנט מען אים אויף אלע שערים, לויט דעם דרש אויף "פתחו שערים" אויף דעם פאלק וואס ענטפערט אמן. אמן קומט פון אמונה, און מזמור לתודה, דער הונדערטסטער קאפיטל, איז קעגן דעם לעצטן פון די הונדערט שערים און גייט אריין מיט תודה.
-
14:55 הודאה, מודים און די וואכעדיגע ימים טובים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט הודאה אלס דאנק פאר מער ווי מ'קומט, פון לאה וואס האט גערופן יהודה, און זאגט אז כסלו און אדר זענען חדשים פון הודאה. די ימים טובים פון דער תורה ווערן דערמאנט אין רצה, די עבודה אין בית המקדש, אבער חנוכה און פורים, וואכעדיגע ימים טובים פאר גלות, ווערן דערמאנט אין מודים וואו מ'בוקט זיך. ער שילדערט אידן אויף די מדריגות פון שבת, יום טוב און חול המועד.
-
19:05 מלאכה איז א קללה; די שכינה קומט אראפ שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז מלאכה איז א קללה: אדם הראשון פארן חטא האט נישט געטון קיין מלאכה, און פון די ניין און דרייסיג קללות זענען געווארן די ל"ט מלאכות, דערפאר האט שבת, וואס איז א מקור פון ברכה, נישט קיין מלאכה. ער שטעלט אוועק די מדריגות פון אידן לויט וויפיל מלאכה זיי טוען, און ערקלערט אז חנוכה און פורים קומט די שכינה אראפ צום נידריגסטן מקום, ווי א גרויסער מענטש וואס קומט מבקר חולה זיין.
-
22:55 די נשמות וואס מ'האט זיי געזאגט: אמונה מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פארבינדט אדר מיט עקבתא דמשיחא און מיט דער תפילה אויף א גאנצן שם, און ברענגט חבקוק וואס האט אוועקגעשטעלט אלע מצוות אויף "צדיק באמונתו יחיה". ער דערציילט די מעשה פון א גרויסן תלמיד פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב: נשמות וואס זענען אלעמאל צוריקגעקומען אין א גלגול האבן זיך געבעטן העכער און העכער ביז צום רבונו של עולם, און ער האט זיי געזאגט אז די עצה איז אמונה.
-
26:47 פורים איז אמונה: די קייט פון באהאלטענע נסים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער גאנצער ענין פון פורים איז אמונה און השגחה פרטית: יעדע פרט אין דער מגילה, פון ושתי ביז מרדכי מיט בגתן ותרש, פאסט אריין אין איין פלאן וואס איז נישט קיין צופאל, ווי די מפרשים, דער אלשיך און דער נתיבות, ווייזן. א מענטש וואס וואלט פארשריבן זיין אייגן לעבן וואלט געזען די זעלבע קייט, ווי דער רמב"ן זאגט אין סוף פרשת בא.
-
31:00 דער ערנסט פון פורים און דער דאנק אויף יעדע פרט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אדר איז די צייט צו שטארקן די אמונה און צו לערנען די מגילה מיט די מפרשים, און ברענגט דעם חתם סופר קעגן מאכן פון פורים א הוללות: פורים איז א מורא'דיגער טאג אזוי ווי יום כיפור. מיט א משל פון א פרעזידענט וואס קימערט זיך מיט יעדע פרט פון א פשוט'ן מענטש ערקלערט ער דעם דאנק פון מודים פאר א לעבן וואס איז אין השם'ס האנט, און "כי טוב ה' לעולם חסדו".
-
35:50 אמונה דור דור; דער רמב"ם'ס אזהרה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט "ועד דור ודור אמונתו" אז די אמונה קייקלט זיך אראפ ביז די נידריגסטע דורות ביז משיח, און זאגט אז דער נסיון פון היינט איז אמונה, ווי דער חפץ חיים האט געזאגט וועגן א דיבוק. היטן די אמונה האט א סור מרע און אן עשה טוב; צום ערשטן ברענגט ער דעם רמב"ם וואס אסר'ט ספרים וואס ברענגען ספיקות, און פרעגט פארוואס דער גענויער רמב"ם לייגט צו "ספרים רבים".
-
40:05 די היינטיגע נייעס, און אמונה דורך תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ענטפערט אז "ספרים רבים" נעמט אריין אלע ליטעראטור: צייטונגען, טעלעוויזיע און אפילו נייעס אויפן ראדיא פילן דעם מוח מיט שמוץ און ספיקות אין אמונה. אויף עשה טוב ערקלערט ער אז לערנען תורה טיף און מיט ווארעמקייט ווייזט אירע נפלאות און אז זי איז מן השמים, און זיך גרייטן דערמיט צו פורים ברענגט צו אמונה. וואו אמאל האט די געטא אפגעהיט אידן, דארפן זיי היינט אין דעם פרייען אמעריקע זיך מישן און פונדעסטוועגן האלטן ביי דער אמונה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אדר, דער באהאלטענער עקב פון די חדשים
אמן יהא שמיה רבא
אמן עפנט די הונדערט שערים
אמן מיינט פון דער ערשטער מדריגה ביז דער לעצטער, און דער משגיח זאגט אז אדר איז א צייט צו לייגן כח אין דעם. ווער עס איז זהיר מיט אמן עפנט מען אים די הונדערט שערים, ווי די גמרא טייטשט "פתחו שערים" אויף די וואס ענטפערן אמן. אמן קומט פון אמונה, און מזמור לתודה, דער הונדערטסטער קאפיטל, גייט אריין אינעם לעצטן שער מיט תודה. נ,ס
הודאה און מודים
הודאה איז א דאנק פאר מער ווי מ'קומט, ווי לאה האט געדאנקט ווען זי האט געבוירן יהודה, לויט רש"י. כסלו און אדר זענען חדשים פון הודאה. די ימים טובים פון דער תורה ווערן דערמאנט אין רצה, די עבודה אין בית המקדש, אבער חנוכה און פורים, וואכעדיגע ימים טובים פאר גלות, ווערן דערמאנט אין מודים, וואו מ'בוקט זיך און מ'דאנקט השם וואס ער קומט אפילו צו די נידריגע מקומות און די נידריגע אידן. ע
מלאכה איז א קללה; די שכינה קומט אראפ
מלאכה איז א קללה: אדם הראשון אין גן עדן האט נישט געטון קיין מלאכה, און פון די ניין און דרייסיג קללות זענען געווארן די ל"ט מלאכות, דערפאר האט שבת, דער מקור פון ברכה, נישט קיין מלאכה. אידן וואס ארבעטן נאר פאר פרנסה און לערנען דערנאך זענען ווי יום טוב; נידריגערע ווי חול המועד; פשוט'ע ארבעטנדע אידן ווי די וואכעדיגע טעג.
פונדעסטוועגן קומט אראפ אויף חנוכה און פורים א גרויסע קדושה. אזוי ווי א גרויסער מענטש וואס קומט מבקר חולה זיין, קומט די שכינה צו אונז אין גלות און ווערט נתגלה אינעם מקום פון הסתרה.
די נשמות און די עצה פון אמונה
אדר איז דער עקב פאר משיח, און די צייט צו בעטן אז דער שם זאל ווערן גאנץ. חבקוק, וואס האט געזען די לעצטע דורות, האט אוועקגעשטעלט אלע מצוות אויף איינס: "צדיק באמונתו יחיה". ק
דער משגיח דערציילט וואס א גרויסער תלמיד פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב האט געזען פון הימל. נשמות וואס זענען אלעמאל צוריקגעקומען מיט א דורכגעפאלענעם צייכן זענען געגאנגען פון מלאך צו מלאך, צו די שרפים און צום סוף צום רבונו של עולם, און ער האט זיי געזאגט אז די עצה איז אמונה; פאר די נידריגע דורות איז דאס דער עיקר תיקון.
פורים איז אמונה
דער גאנצער ענין פון פורים איז אמונה אין השגחה פרטית. לויט סטאטיסטיק קענען די געשעענישן פון דער מגילה נישט צופעליג צוזאמענפאלן: המן האט געגעבן די עצה צו באזייטיגן ושתי און געגראבן זיין אייגענע גרוב, און מרדכי האט פונקט בזמנו דערציילט וועגן בגתן ותרש. מפרשים ווי דער אלשיך און דער נתיבות אין מגילת סתרים ווייזן ווי יעדער פסוק איז א חלק פונעם פלאן. ר,ש
דער ערנסט פון פורים און דער דאנק פון מודים
אמונה דור דור
"דור ודור" מיינט זיך קייקלען אראפ: די אמונה קייקלט זיך אראפ ביז די נידריגסטע דורות ביז משיח. דער נסיון פון היינט איז אמונה, ווי דער חפץ חיים האט געזאגט וועגן א דיבוק: מ'זעט שוין נישט קיין מופתים, און מ'דארף גלייבן אן זען. אב
היטן די אמונה האט א סור מרע און אן עשה טוב. דער סור מרע איז נישט קוקן אין ליטעראטור וואס פלאנצט ספיקות, וואס קען ארויפשווימען צוואנציג יאר שפעטער. דער רמב"ם אסר'ט צו קוקן אין "ספרים רבים" פון עבודה זרה, און דער משגיח פרעגט פארוואס דער רמב"ם, וואס יעדעס ווארט זיינס איז געמאסטן, לייגט צו "רבים". אג
די היינטיגע נייעס, און אמונה דורך תורה
דער תירוץ: נישט עטליכע ספרים, נאר יעדעס בוך. רבנים שרייען וועגן טעלעוויזיע, אבער אפילו נייעס אויפן ראדיא פילט דעם מוח מיט שמוץ און ספיקות אין אמונה. ווער עס מוז וויסן די נייעס זאל אויסקלייבן דעם אנשטענדיגסטן מקור.
דער עשה טוב איז תורה: ווער עס לערנט טיף זעט אירע נפלאות, אין פנימיות התורה און אין ווי רבי עקיבא איגער און דער חתם סופר האבן געלערנט, און זעט אז זי איז מן השמים. לערנען, דאווענען און טון מצוות מיט ווארעמקייט, און זיך גרייטן צו פורים מיט דער מגילה, ברענגען צו אמונה.
אמאל האבן די גויים'ס געטאס אפגעטיילט אידן און זיי אפגעהיט; אין דעם פרייען אמעריקע מוזן אידן זיך מישן צווישן גויים פאר פרנסה און פונדעסטוועגן האלטן ביי קדושה און אמונה, און דאס איז דער עיקר היינט.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ח לכאורה Rashi on Shabbos 119b מפתח אינעם אויסשרייב: 6:11
- ט לכאורה Tosafos Berachos 3a מפתח אינעם אויסשרייב: 8:22
- כ Rashi on Shemos 17:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:22
- ע Rashi on Bereishis 29:35 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:00
- ת Ramban on Shemos 13:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:43
- אג Rambam, Hilchos Avodah Zarah 2:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 37:53
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 1:44 אדר איז דער עקב פון די חדשים, א חודש פון העלם אזוי ווי עילם (פרס), וואו די נסים זענען באהאלטן אין טבע און השם'ס נאמען שטייט נישט אין דער מגילה.
- 8:34 אמן יהא שמיה רבא איז א תפילה אז השם'ס נאמען, וואס עמלק און המן'ס הסתרה האט געמאכט נישט גאנץ, זאל ווערן גאנץ, און אדר איז א ספעציעלע צייט צו לייגן כח אין דעם.
- 12:25 אמן ענטפערן, וואס קומט פון אמונה, עפנט די הונדערט שערים פון הימל; מזמור לתודה, דער הונדערטסטער קאפיטל, איז קעגן דעם לעצטן פון זיי און גייט אריין מיט תודה.
- 16:54 חנוכה און פורים, וואכעדיגע ימים טובים וואס זענען געמאכט פאר גלות, ווערן דערמאנט אין מודים וואו מ'בוקט זיך, ווייל די שכינה קומט אראפ צו די נידריגסטע מקומות און צו די נידריגסטע אידן.
- 24:34 פאר די לעצטע דורות איז די עצה אמונה אליין; דער גאנצער ענין פון פורים איז גלייבן אין השם און אין השגחה פרטית.
- 37:50 היטן די אמונה האט צוויי זייטן: זיך אפהיטן פון ליטעראטור און נייעס וואס פלאנצן ספיקות, און זי שטארקן דורך לערנען תורה מיט עמקות און מיט ווארעמקייט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 4:29 פארוואס שטייט נישט השם'ס נאמען אין דער מגילה?
תירוץ: 4:40 ווייל המן, אזוי ווי עמלק, פארשטעלט השם'ס נאמען, און דער נס פון אדר איז א באהאלטענער; השם איז באהאלטן אינעם ווארט "המלך".
-
קשיא: 8:09 וואס בעט מען מיט "אמן יהא שמיה רבא"?
תירוץ: 10:20 לויט תוספות, אז דער שם י-ה, וואס עמלק האט געמאכט נישט גאנץ, זאל ווערן גרויס און גאנץ.
-
קשיא: 16:10 פארוואס ווערן חנוכה און פורים דערמאנט אין מודים און נישט אין רצה?
תירוץ: 16:22 רצה איז די עבודה אין בית המקדש, וואו עס געהערן די ימים טובים פון דער תורה מיט זייערע קרבנות; חנוכה און פורים זענען נידריגערע, וואכעדיגע ימים טובים פאר גלות, און אין מודים, וואו מ'בוקט זיך, דאנקט מען השם וואס קומט אפילו צו די נידריגע מקומות.
-
קשיא: 39:14 פארוואס לייגט דער רמב"ם, וואס יעדעס ווארט זיינס איז געמאסטן, צו "ספרים רבים" אנשטאט פשוט צו אסר'ן ספרים פון עבודה זרה?
תירוץ: 40:14 כדי צו לערנען אז ס'איז נישט עטליכע געוויסע ספרים; פארקערט, אלע ליטעראטור, צייטונגען און נייעס וואס פילן דעם מוח מיט ספיקות זענען אריינגערעכנט.
מעשיות
-
24:50 די נשמות מיטן דורכגעפאלענעם צייכן
דער משגיח דערציילט וואס איינער פון די גרויסע תלמידים פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב האט געזאגט אז מ'האט אים מגלה געווען פון הימל. ס'איז געווען א גרויסער געשריי אין הימל פון נשמות וואס זענען אלעמאל אראפגעקומען אויף דער וועלט, געלעבט זיבעציג אכציג יאר, און יעדעס מאל ארויפגעקומען מיט א דורכגעפאלענעם צייכן און צוריקגעשיקט געווארן אין א גלגול. זיי האבן געפרעגט וואס וועט זיין דער תכלית, און זענען געגאנגען צום מלאך פון די נשמות, וואס האט זיי געשיקט העכער, צו העכערע מלאכים און צו די שרפים, ביז זיי זענען געקומען צום רבונו של עולם אליין. דער רבונו של עולם האט זיי געזאגט אז ער האט פאר זיי אן עצה: אמונה, און פאר די נידריגע דורות איז דער עיקר תיקון צו גלייבן אין השם.
געדאנקען
- 2:30 אדר איז קעגן עילם, פרס, וואס זיין נאמען מיינט העלם (תעלומה); השם האט "געשטעלט זיין כסא אין עילם", און דערפאר איז דער נס פון פורים געקומען באהאלטן אין א מעשה פון טבע.
- 7:25 דער גזר דין פון זיבעציג יאר וואס אמן יהא שמיה רבא רייסט איבער איז קעגן די זיבעציג יאר גלות בבל, וועמענס פינצטערסטער לעצטער חלק אונטער פרס איז די צייט פון פורים.
- 8:44 די צוויי העלפטן פונעם שם זענען קעגן הימל און ערד (ראשי תיבות פון "ישמחו השמים ותגל הארץ"); אין הימל זעט מען השם, אבער אויף דער ערד קען עמלק אים פארשטעלן מיטן מאנטל פון טבע און מקרה.
- 16:16 די ימים טובים פון דער תורה ווערן דערמאנט אין רצה, די עבודה, אבער חנוכה און פורים געהערן צו מודים וואו מ'בוקט זיך, ווייל זיי ברענגען קדושה צו די נידריגסטע מקומות און צו די נידריגסטע אידן.
- 17:50 די מדריגות פון אידן זענען ווי די טעג: דער וואס לערנט נאר איז ווי שבת, דער וואס ארבעט נאר וויפיל ער דארף איז ווי יום טוב, דערנאך חול המועד, און דערנאך די וואכעדיגע טעג.
- 34:26 "לעולם חסדו" מיינט אז זיין חסד איז באהאלטן (עולם פון נעלם), און "דור ודור" מיינט קייקלען זיך אראפ, די אמונה קייקלט זיך אראפ דורך די דורות ביז דעם לעצטן פאר משיח.
- 39:16 דעם גענויען רמב"ם'ס ווערטער "ספרים רבים" לערנען אז דער איסור איז נישט נאר אויף עטליכע ספרים פון עבודה זרה, נאר אויף אלעס וואס מ'לייענט וואס פלאנצט ספיקות אין אמונה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 11:47 דער משגיח זאגט אז אדר איז א ספעציעלע צייט צו לייגן כח אין ענטפערן אמן יהא שמיה רבא.
- 31:07 דער משגיח זאגט אז יעדער איד האט א חיוב אין אדר צו לערנען די מגילה מיט די מפרשים, כדי צו שטארקן די אמונה.
- 42:02 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך אפהיטן פון ליטעראטור, טעלעוויזיע, ראדיא און נייעס וואס פילן דעם מוח מיט ספיקות; ווער עס דארף וויסן די נייעס זאל אויסקלייבן דעם אנשטענדיגסטן מקור.
- 44:30 דער משגיח זאגט אז מ'זאל לערנען, דאווענען און טון מצוות מיט ווארעמקייט, און זיך גרייטן צו פורים מיט לערנען די מגילה, כדי צו האבן א שייכות מיט פורים.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, בגתן און תרש, דוד המלך, דער אלשיך הקדוש, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער נתיבות, דער רמב"ם, דער רמב"ן, המן, ושתי, חבקוק, יהודה, מרדכי הצדיק, עמלק, רבי עקיבא אייגער, רבי שמעון בר יוחאי
ערכים גלגול, הודאה, הסתר פנים, השגחה פרטית, ל"ט מלאכות, סור מרע ועשה טוב, עקבתא דמשיחא, צדיק באמונתו יחיה, קרבן תודה