שיר המעלות רבת צררני מנעורי
קאטאלאג: תפילה נומ׳ 37 פאקעט גייד ז׳ 50 אידיש 45 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
צוריקגייענדיג צו קאפיטל קכ"ח אין תהלים, ערקלערט דער משגיח אז דורך דעם נר שבת און דעם נר חנוכה ווערט יעדע אידישע שטוב א בית המקדש וואס ירושלים קומט באזוכן, און אז חנוכה איז א זמן פון וואקסן אין תורה און פון דאנקען דעם אויבערשטן.
דער משגיח זאגט אן קאפיטל קכ"ט, אבער גייט צוריק צו קכ"ח, וואס לויט רב שמשון רפאל הירש מאלט עס אויס די ווארעמקייט און צופרידנקייט פון דער אידישער שטוב, און "יברכך ה' מציון" מיינט דאס בית הכנסת, די כלליות'דיגע שטוב. ווייל מ'האלט אין כסלו, גייט ער אריבער צו חנוכה: לויט'ן שפת אמת איז דער נר חנוכה א זכר למקדש, ממילא ווערט יעדע שטוב א בית המקדש און יעדער איד א כהן, צוגעבינדן צום אור הגנוז פון לעתיד לבוא. ער טייטשט דעם נאמען חשמונאים, ערקלערט פארוואס מ'טאר זיך נישט באנוצן מיט'ן נר חנוכה אבער יא מיט'ן נר שבת, און ווייזט אז די ווערטער פון דער ברכה אין קאפיטל זענען בגימטריא "נר שבת נר חנוכה". חנוכה, ווי ראש השנה, איז א זמן פון פקידת עקרות, אין גשמיות און אין רוחניות, און ברכה מיינט ריבוי; "בנים לבניך" זענען חידושי תורה וואס ברענגען נאך חידושים. צום סוף זאגט ער אז דער שורש פון חנוכה איז הלל והודאה.
ענינים: די חנוכה ליכט · אור הגנוז · א אידישע שטוב און שלום בית · הודאה און שבח צום אייבערשטן
סדר השיעור
-
0:00 די אידישע שטוב און ירושלים אין חנוכה
דער משגיח גייט צוריק פון קאפיטל קכ"ט צו קכ"ח און לויט רב שמשון רפאל הירש מאלט ער אויס די ווארעמע, צופרידענע אידישע שטוב און דאס בית הכנסת אלס די כלליות'דיגע שטוב. דערנאך ברענגט ער דעם שפת אמת אז דער נר חנוכה איז א זכר למקדש, אזוי אז ירושלים קומט באזוכן יעדע אידישע שטוב אפילו אין א וואכעדיגן טאג.
-
9:36 מתתיהו, דער בית המקדש, און יעדער איד א כהן
מיט זמן, מקום און נפש פון ספר יצירה ווייזט דער משגיח אז מתתיהו איז דער נפש פון חנוכה, און מתתיהו איז בגימטריא בית המקדש. ער לייגט צו אז חנוכה ווערט יעדער איד א כהן, און בינדט דאס מיט'ן אור הגנוז פון משיח (בני יששכר), מיט'ן בעל הטורים אויף ממלכת כהנים, און מיט'ן רמב"ם אז הדלקת המנורה דארף נישט קיין כהן.
-
15:18 די ליכט פון לעתיד לבוא און דער נאמען חשמונאים
לויט'ן רוקח ערקלערט דער משגיח אז די הדלקה פון דער מנורה געהערט צו דער ליכט פון לעתיד לבוא, נאר די הטבה דארף נאך א כהן. דערנאך ברענגט ער דעם חתם סופר אויפ'ן נאמען חשמונאים און לייגט צו א פשט פון זיך: אזוי ווי דער אויבערשטער האט אויף המן'ס קטרוג צוגעגעבן פורים, האט ער אויף די יוונים, וואס האבן געוואלט מבטל זיין חודש, שבת און מילה, צוגעגעבן נר חנוכה, וואס איז מרומז אין די אותיות פון חשמן.
-
19:13 נר חנוכה און נר שבת אלס משפחה מצוות
דער משגיח ערקלערט אז נר חנוכה איז א מצוה אויף דער משפחה, "נר איש וביתו", נישט ווי תפילין, און דאס פאסט מיט'ן קאפיטל וואס רעדט פון דער משפחה ארום טיש. נר שבת איז אויך א חיוב אויף דער שטוב, און שבת אליין איז א בית המקדש; דער חידוש פון חנוכה איז אז עס קומט אין א וואכעדיגן טאג.
-
23:07 פארוואס מ'טאר זיך נישט באנוצן מיט'ן נר חנוכה
דער משגיח פרעגט פארוואס מ'טאר זיך נישט באנוצן מיט'ן נר חנוכה ווייל ער איז פון אור הגנוז, ווען דער נר שבת איז אויך פון אור הגנוז. ער רעדט פון לערנען ביי די שבת'דיגע ליכט און פון דעם חזון איש'ס חידוש פרייטאג צונאכטס, און ענטפערט אז שבת ווערט א איד דערהויבן צו א העכערער וועלט, און חנוכה קומט די ליכט פון לעתיד לבוא ארונטער אין א וואכעדיגן טאג אין גלות.
-
27:35 ליכט אין דער פינסטערסטער צייט; נר שבת, נר חנוכה
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה קומט אין דער פינסטערסטער צייט פון יאר, ווען די סטרא אחרא הערשט, און אז היינט קריכט דער רשות הרבים אריין אין דער אידישער שטוב דורך טעלעוויזיע, ראדיא און אינטערנעט, ממילא דארף מען צינדן אינעווייניג. דורך נר שבת און נר חנוכה איז א איד זוכה צו ציון אפילו אין גלות, און ער ווייזט אז די ווערטער פון דער ברכה אין קאפיטל זענען בגימטריא "נר שבת נר חנוכה".
-
31:41 פקידת עקרות און ברכה אלס ריבוי
דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז חנוכה, ווי ראש השנה, איז א זמן פון פקידת עקרות, אין גשמיות און אין רוחניות, אויך פאר די וועמענס תפילה אדער תורה איז אן עקרה. לויט'ן מהר"ל ווייזן די אותיות פון ברכה אויף ריבוי, און חנוכה, וואס איז מוסיף והולך, איז א זמן פון ריבוי; דער בני יששכר שרייבט אז דער וואס איז מחדש חידושי תורה איז מקיים פרו ורבו.
-
36:47 אחיתופל'ס תורה און חידושים וואס ברענגען פירות
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב'ס קשיא אויף דער משנה אז דוד המלך האט גערופן אחיתופל רבי פאר צוויי זאכן: וואס פאר א קל וחומר איז דאס? ער ענטפערט אז אחיתופל'ס תורה איז געווען אן עקרה, און ווער עס זאגט א חידוש וואס פון אים מאכט א צווייטער נאך א חידוש ווערט א רבי; דאס איז "בנים לבניך", און חנוכה איז א זמן זיך צו זעצן לערנען נאכ'ן צינדן.
-
41:45 דער שורש פון חנוכה איז הלל והודאה
דער משגיח זאגט אז די עיקר מצוה פון חנוכה איז הלל והודאה, ווי די גמרא זאגט אז מ'האט עס קובע געווען להלל ולהודאה, און בינדט דאס מיט מזמור לתודה, די הודאה וואס בלייבט אין די ימות המשיח. ער מערקט אן אז דער רמב"ם ווארט ביז הלכות חנוכה מיט די דינים פון הלל, און ענדיגט אז מ'דארף זיך איינגעוואוינען צו דאנקען דעם רבונו של עולם פאר יעדע קלייניגקייט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די אידישע שטוב און ירושלים אין חנוכה
איידער מ'הייבט אן קאפיטל קכ"ט, גייט דער משגיח צוריק צו קכ"ח. לויט רב שמשון רפאל הירש נעמט דער קאפיטל א מענטש אריין אין א אידישע שטוב: נישט ווי די גוים וואס זוכן זייערע פארגעניגנס אינדרויסן, איז די אידישע שטוב ווארעם און צופרידן מיט וויפיל מ'פארדינט, מיט דער פרוי און די קינדער ארום טיש. א,ב
מתתיהו, דער בית המקדש, און יעדער איד א כהן
יעדע זאך קומט אין זמן, מקום און נפש, ווי עס שטייט אין ספר יצירה. דער נפש פון חנוכה איז מתתיהו, וואס מ'דערמאנט אין על הניסים, און מתתיהו איז בגימטריא "בית המקדש", ממילא איז א איד אין זיינע טעג זוכה צו א בית המקדש. ה,ו
דער משגיח לייגט צו אז יעדער איד וואס צינדט ווערט א כהן, דערפאר זאגט מען אין הנרות הללו "כהניך הקדושים". דער בני יששכר ברענגט אז אין נר חנוכה ווערט נתגלה דער אור הגנוז פון משיח, און דעמאלט, ווי דער בעל הטורים שרייבט אויף "ממלכת כהנים", וועט יעדער איד זיין א כהן. לויט'ן רמב"ם דארף די הדלקת המנורה אליין נישט קיין כהן. ז,ח,ט,כ
די ליכט פון לעתיד לבוא און דער נאמען חשמונאים
משפחה מצוות
פארוואס מ'טאר זיך נישט באנוצן מיט'ן נר חנוכה
מ'טאר זיך נישט באנוצן מיט'ן נר חנוכה, ווייל ווי דער בני יששכר ברענגט איז עס דער אור הגנוז וואס איז באהאלטן פאר די צדיקים. אבער דער נר שבת איז אויך פון יענער ליכט, און לערנען פרייטאג צונאכטס ביי די שבת'דיגע ליכט ברענגט א באזונדערע ליכטיגקייט. אין פאר הדור שטייט אז דער חזון איש האט נאך א חידוש פרייטאג צונאכטס געזאגט אז אזא חידוש קען מען נאר מחדש זיין שבת. ח,פ
דער משגיח ענטפערט: שבת ווערט א איד דערהויבן צו א העכערער וועלט, א בחינה פון ימות המשיח; חנוכה קומט די העכערע וועלט ארונטער אין גלות אין א וואכעדיגן טאג, ממילא געהערט איר ליכט צו א שפעטערער צייט.
ליכט אין דער פינסטערסטער צייט
חנוכה קומט אין דער פינסטערסטער צייט פון יאר, ווען די סטרא אחרא הערשט. היינט קריכט דער רשות הרבים אריין אין דער אידישער שטוב דורך טעלעוויזיע, ראדיא און אינטערנעט, דערפאר זאגט דער משגיח אז מ'דארף כאטש אינעווייניג מאכן ליכטיג.
פקידת עקרות
חידושים וואס ברענגען פירות
די משנה זאגט אז דוד המלך האט גערופן אחיתופל רבי פאר צוויי זאכן וואס ער האט פון אים געלערנט, א קל וחומר פאר דעם וואס לערנט אפילו איין אות פון זיין חבר. פרעגט דער בעל שם טוב: וואס פאר א קל וחומר איז דאס? אא,אב
ער ענטפערט אז אחיתופל'ס תורה איז געווען אן עקרה, פון איר איז גארנישט ווייטער געוואקסן; א חידוש איז אנגענומען למעלה ווען א צווייטער בויט דערויף א נייעם חידוש, און אזא מענטש איז זיכער א רבי. דאס איז "בנים לבניך". חנוכה איז דערפאר א זמן, און חסידים זעצן זיך לערנען נאכ'ן צינדן.
הלל והודאה
די עיקר מצוה פון חנוכה איז הלל והודאה, ווי די גמרא זאגט אז מ'האט עס דערויף קובע געווען. אין די ימות המשיח בלייבט נאר די הודאה, ווי ביי מזמור לתודה. דער רמב"ם ווארט ביז הלכות חנוכה מיט די דינים פון הלל, ווייל דאס איז דער שורש. דער משגיח ענדיגט אז מ'דארף זיך איינגעוואוינען צו דאנקען דעם רבונו של עולם פאר יעדע קלייניגקייט. אג,אד,אה
מראי מקומות
תורה
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
- מ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 16:10
זוהר און קבלה
ראשונים
- ט לכאורה Baal HaTurim on Shemos 19:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:22
- י Rokeach (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 15:25
- כ לכאורה Rambam, Hilchos Bi'as HaMikdash 9:7 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:22
- צ לכאורה Rashi on Shabbos 23b מפתח אינעם אויסשרייב: 30:05
- אה לכאורה Rambam, Hilchos Chanukah ch. 3 מפתח אינעם אויסשרייב: 42:33
אחרונים און חסידות
- ג Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:01
- ח Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 11:22, 23:08
- ל Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 16:10
- ק Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 31:59
- ת לכאורה Derech Pikudecha, mitzvah 1 מפתח אינעם אויסשרייב: 34:20
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 2:04 קאפיטל קכ"ח מאלט אויס די ווארעמע, צופרידענע אידישע שטוב, און "יברכך ה' מציון" גייט אויפ'ן בית הכנסת און בית המדרש, די כלליות'דיגע שטוב פון וואנעט מ'ברענגט אריין ווארעמקייט און תורה אין שטוב.
- 7:14 ווייל דער נר חנוכה איז א זכר למקדש, ווערט ביי יעדן איד וואס צינדט, זיין שטוב א בית המקדש און ער אליין ווי א כהן.
- 23:23 סיי דער נר שבת און סיי דער נר חנוכה זענען פון אור הגנוז, נאר שבת ווערט מען דערהויבן צו א העכערער וועלט, און חנוכה קומט די ליכטיגקייט ארונטער אין א וואכעדיגן טאג אין גלות, דערפאר טאר מען זיך דערמיט נישט באנוצן.
- 31:59 חנוכה איז א זמן פון פקידת עקרות, סיי אויף קינדער און סיי פאר די וועמענס תפילה אדער תורה ברענגט נישט קיין פירות.
- 39:12 "בנים לבניך" איז א רמז אויף חידושי תורה וואס פון זיי ווערן נאך חידושים, דער סימן אז דער חידוש איז אנגענומען געווארן אין הימל.
- 42:10 דער עיקר פון חנוכה איז הלל והודאה, און דערפאר שטעלט דער רמב"ם די דינים פון הלל אין הלכות חנוכה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 26:04 אויב סיי דער נר שבת און סיי דער נר חנוכה זענען פון אור הגנוז, פארוואס מעג מען זיך באנוצן מיט'ן נר שבת און נישט מיט'ן נר חנוכה?
תירוץ: 26:53 שבת ווערט א איד דערהויבן אין דער העכערער וועלט, א בחינה פון ימות המשיח; חנוכה קומט די העכערע ליכט ארונטער אין גלות אין א וואכעדיגן טאג, און זי געהערט צו א שפעטערע תקופה.
-
קשיא: 16:08 פארוואס הייסן זיי חשמונאים?
תירוץ: 16:10 דער חתם סופר טייטשט חשמן אלס שמן מיט א ח', דער שמן וואס האט געברענט אכט טעג; דער משגיח לייגט צו אז די אותיות שטייען פאר חודש, שבת, מילה און נר חנוכה.
-
קשיא: 37:49 וואס פאר א קל וחומר איז דאס, אז דוד המלך האט גערופן אחיתופל רבי פאר נאר צוויי הלכות?
תירוץ: 38:44 דער בעל שם טוב ערקלערט אז אחיתופל'ס תורה האט נישט געבראכט קיין פירות, און פון זיינע צוויי הלכות איז גארנישט ווייטער געווארן; כל שכן איז דער וואס פון זיין חידוש ווערן נאך חידושים א רבי.
-
קשיא: 44:00 פארוואס ווארט דער רמב"ם ביז הלכות חנוכה מיט די דינים פון הלל, ווען מ'זאגט הלל אויך פסח, שבועות און סוכות?
תירוץ: 44:12 ווייל דער שורש פון חנוכה, און די עיקר מצוה פון הלל, איז הלל והודאה.
מעשיות
-
24:59 דעם חזון איש'ס חידוש פרייטאג צונאכטס
דער משגיח דערציילט פון פאר הדור, די ביאגראפיע פון חזון איש, אז איינמאל פרייטאג צונאכטס איז דער חזון איש מחדש געווען א חידוש אין א געוויסע הלכה און האט עס איבערגעזאגט פאר איינעם. האט ער געזאגט אז אזא חידוש קען מען נאר מחדש זיין שבת. דער משגיח ברענגט עס צו ווייזן די באזונדערע ליכטיגקייט וואס שבת ברענגט אריין אין לערנען.
אין דער מעשה: Chazon Ish
געדאנקען
- 10:16 מתתיהו, דער נפש פון חנוכה, איז בגימטריא "בית המקדש", ממילא איז א איד אין די טעג פון חנוכה זוכה צו א בית המקדש.
- 17:47 דאס ווארט חשמן איז א רמז אויף חודש, שבת און מילה, די דריי מצוות וואס די יוונים האבן געוואלט מבטל זיין, צוזאמען מיט נר חנוכה, די מצוה וואס דער אויבערשטער האט צוגעגעבן.
- 26:53 שבת ווערט א איד דערהויבן צו דער העכערער וועלט, און חנוכה קומט די העכערע ליכט ארונטער אין א וואכעדיגן טאג אין גלות; דערפאר מעג מען זיך באנוצן מיט'ן נר שבת און נישט מיט'ן נר חנוכה.
- 31:23 די ווערטער "יברכך ה' מציון וראה בטוב ירושלים" זענען בגימטריא "נר שבת נר חנוכה".
- 34:48 די אותיות פון "ברכה" זענען יעדע איינע די ערשטע הוספה אין איר מדרגה פון צאלן (צוויי, צוואנציג, צוויי הונדערט), וואס ווייזט אז ברכה מיינט ריבוי.
- 38:44 אחיתופל'ס תורה איז געווען אן עקרה, פון זיינע צוויי הלכות איז גארנישט געוואקסן, און פונדעסטוועגן האט אים דוד גערופן רבי; כל שכן דער וואס פון זיין חידוש ווערן נאך חידושים, און דאס איז "בנים לבניך".
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 43:29 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך איינגעוואוינען צו דאנקען דעם רבונו של עולם פאר יעדע קלייניגקייט, און דאס איז דער לימוד פון חנוכה.
- 40:58 דער משגיח זאגט אז נאכ'ן צינדן חנוכה ליכט זאל מען זיך זעצן לערנען, ווייל חנוכה איז א זמן פון חידושים.
- 29:23 דער משגיח זאגט אז ווייל דער רשות הרבים קריכט היינט אריין אין דער אידישער שטוב, דארף מען כאטש אינעווייניג מאכן ליכטיג.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחיתפל, דוד המלך, דער בני יששכר, דער בעל הטורים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חזון איש, דער חתם סופר, דער מהר"ל פון פראג, דער רוקח, דער רמב"ם, דער שפת אמת, המן, חנה, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, מתתיהו בן יוחנן כהן גדול, רבי פינחס קאריצער, רבי שמשון רפאל הירש, רחל אמנו, רש"י, שרה אמנו
ערכים אור הגנוז, הודאה, חשמונאים, לעתיד לבוא, נר חנוכה, פקידת עקרות, פרו ורבו, רשות הרבים