סוכה' צלא דמהמנותא' שמירה והגנה
קאטאלאג: זמנים סוכות נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 17 תש"ס (1999–2000) אידיש 1 שעה 19 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די סוכה, דער "צלא דמהימנותא", איז די העכערע אמונה פון בטחון, מיט וועלכן דער רבונו של עולם באשיצט כלל ישראל און שיקט יעדן איד די ניצוצות און די כלים פון זיין שליחות, און ער ברענגט דאס ארויס באריכות פון דער מעשה מיט נבות'ס כרם.
דער משגיח עפנט מיט ניסן און תשרי, די צוויי שורשים פון דער בריאה, און מיטן זוהר אז די מצה איז "מיכלא דמהימנותא" און די סוכה איז "צלא דמהימנותא". סוכות איז העכער, ווייל עס איז בטחון, די פרוכט פון אמונה, וואס ברענגט שמחה; עס איז יעקב אבינו'ס יום טוב. כלל ישראל האבן זוכה געווען צו דער סוכה ווייל זיי זענען ארויס פון מצרים אן צידה, און אין דער סוכה באשיצט זיי דער רבונו של עולם ווי א מאמע פויגל איבער אירע קינדער; אין די ענני כבוד האבן זיי געהאט אלעס. דערנאך ברענגט ער דעם בעל שם טוב אז אין דעם מענטשנס עסן, קליידער און זאכן ליגן ניצוצות פון זיין נפש, וואס מ'שיקט אים פאר זיין שליחות. דאס ווערט אויסגעארבעט ביי נבות, וואס האט נישט גענוצט זיין כח פון זינגען, און ביי אחאב, צו וועמען דער כרם האט באמת געהערט און וואס האט דורך אים תשובה געטאן. צום סוף רעדט ער פון די געשעענישן אין דער וועלט, פון דעם פחד פארן קומענדיגן יאר, און פון דער הגנה וואס די סוכה ברענגט פאר אלע אידן.
ענינים: סוכות · בטחון · דער תפקיד פון א מענטש אויף דער וועלט
סדר השיעור
-
0:00 מצה, סוכה און די צוויי שורשים פון אמונה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער מחלוקת צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן אדער אין תשרי, זאגט אז ביידע זענען אמת, און אז דער שורש פון דער תורה, די מצוה פון אמונה, דארף האבן א נקודה אין יעדן חודש. ער ברענגט דעם זוהר אז די מצה איז "מיכלא דמהימנותא" און די סוכה "צלא דמהימנותא", טענה'ט אז די סוכה מוז זיין א העכערע מדריגה, און פארבינדט פסח מיט אברהם און סוכות מיט יעקב, וואס האט געמאכט סוכות.
-
5:24 די אמונה פון פסח, דער בטחון פון סוכות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט וואס איז דער חילוק צווישן דער אמונה פון פסח און דער פון סוכות, און ענטפערט אז בטחון, די פרוכט פון אמונה, ברענגט א געפיל פון זיכערקייט און שמחה, ווי א קליין קינד ביי דער מאמע. יעקב אבינו, וואס איז געגאנגען קיין חרן מיט גארנישט, איז דער בטחון; א מענטש בויט א שטארקע הויז קעגן ווינט און רעגן, אבער א איד אין דער שוואכער סוכה זיצט צופרידן אינעם צל פון דער שכינה.
-
10:23 וויאזוי כלל ישראל האבן זוכה געווען צו דער סוכה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אידן האבן זוכה געווען צו דער סוכה ווייל זיי זענען ארויס פון מצרים אן צידה. ער ברענגט פון ספרים הקדושים אז די סוכה איז די בחינה פון "כנשר יעיר קנו", מיט רש"י'ס פשט אין דעם נשר'ס רחמנות, און אז די סוכה הייסט "אימא עילאה": דער רבונו של עולם האט זיך אפגעגעבן מיט אידן אין מדבר ווי א מאמע מיט א קליין קינד און ווי א מאמע פויגל איבער די אפרוחים און די ביצים, אזוי ווי ירמיה דערמאנט זייער בטחון ווען זיי זענען אים נאכגעגאנגען אין מדבר.
-
17:03 די הייליגע שמות פון דער סוכה און די ענני כבוד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט ווי א איד גייט ארויס פון זיין פעסטער הויז אין א סוכה פון צוויי ווענט און א טפח, און זיצט מיט בטחון און שמחה; די סוכה איז א "מגדל עוז" פון שמות הקדושים וואס באשיצן אויפן גאנצן יאר. ער ברענגט א גימטריא וואס פארבינדט די מאמע פויגל מיט דער סוכה, דערציילט ווי די ענני כבוד האבן צוגעשטעלט אלעס, און ענטפערט אויף דער קשיא פונעם חיד"א און בני יששכר פארוואס מ'מאכט א זכר צו די ענני כבוד און נישט צום באר: אלעס איז געלעגן אין די ענני כבוד, ממילא איז די סוכה אויך א סגולה פאר פרנסה.
-
23:12 ניצוצות פון דער נשמה אין עסן און אין די זאכן
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב אויפן פסוק "רעבים גם צמאים נפשם בהם תתעטף": ניצוצות פון יעדער נשמה זענען אראפגעפאלן און צעשפרייט אין עסן, קליידער, כלים און רכוש, און דער רבונו של עולם שיקט יעדן מענטש פונקט זיינע. עסן מיט נטילת ידים און א ריכטיגע ברכה הייבט אויף דעם ניצוץ, און עסן אן א ברכה ווארפט אים נאך טיפער אראפ; אויך בארגן, קויפן און פארקויפן, און א צובראכן גלאז ווערן אזוי ערקלערט, און אויך "בת פלוני לפלוני". יעדער איד קומט אראפ מיט א שליחות, און זיין פרנסה, זיינע כלים און זיינע חברים זענען א טייל דערפון.
-
32:35 די פרשה פון נבות'ס כרם
דער משגיח לערנט דורך די פרשה אין מלכים פון נבות היזרעאלי, וועמענס כרם איז געווען לעבן אחאב'ס פאלאץ: אחאב באט אן א בעסערן כרם אדער געלט, נבות וויל נישט אוועקגעבן די נחלה פון זיינע אבות, און אחאב קומט אהיים פארביטערט. ער פרעגט פארוואס דער פסוק רופט אים אלעמאל "נבות היזרעאלי" אז ער איז דאך געווען אחאב'ס שכן, מיט א משל פון א מונקאטשער שכן אין ברוקלין וועמען מ'וואלט נישט גערופן לויט זיין שטאט.
-
36:51 נבות'ס קול, דער כרם און דער עולם הנגינה
דער משגיח ברענגט דעם ילקוט אויף "כבד את ה' מהונך", אז מ'קען לייענען "מגרונך": נבות האט געהאט א זיס קול און פלעגט זינגען אין ירושלים, ער האט אויפגעהערט, און דערפאר איז ער געהרג'עט געווארן. ער פרעגט פארוואס דאס זאל זיין א חיוב מיתה, און ענטפערט אז יעדער כשרון איז א סימן אויף דעם מענטשנס שליחות; א כרם, וויין און שירה געהערן צוזאמען, ממילא האט נבות באקומען דעם כרם פאר זיין זינגען, און ווען ער האט נישט געזונגען האט ער נישט געהאט וואס צו טאן אויף דער וועלט און ער האט עס פארלוירן. ער שילדערט דעם היכל הנגינה אין הימל מיט דוד המלך בראש, די זיבן קולות וואס ווערן פארטיג אום שבת, און די ניגונים און גראמען ביי א חתונה ווי א זיווג פון זאכן וואס געהערן צוזאמען.
-
46:28 אחאב'ס שייכות צום כרם
דער משגיח זאגט אז נבות איז געווען א גרויסע נשמה פארבונדן מיט דוד המלך און משיח, און אז אחאב איז אויך געווען א גרויסע נשמה, אזוי ווי דער חידושי הרי"ם האט גערעדט. אין דעם כרם זענען אויך געלעגן אחאב'ס ניצוצות, דערפאר האט ער אים געגלוסט, אזוי ווי דער סאטמארער רב שרייבט אז מן השמים ווייזט מען דעם מענטש וואו זיין הארץ ציט אים. פון דער גמרא אין סנהדרין ווייזט ער אז דער כרם וואלט סיי ווי סיי געקומען צו אחאב על פי דין; זיין חטא, לויטן זרע קודש, איז געווען וואס ער האט אים גענומען דורך הרג'ענען נבות מיט פאלשע עדות אנשטאט צו ווארטן, און פונדעסטוועגן האט אים דער כרם געטאן א גרויסע טובה און אים געבראכט צו תשובה.
-
52:36 תשובה, נגינה און איזבל'ס טענה
דער משגיח ברענגט דעם קדושת לוי אז די שערי תשובה זענען לעבן די שערי נגינה, און פרקי דרבי אליעזר אז אחאב האט געטאן א תשובה גדולה נאך אליהו'ס תוכחה, מיט דעם חובות הלבבות אז א עבירה קען ווערן דעם מענטשנס הצלחה; דורך דעם כרם איז אחאב געקומען צו תשובה. איזבל איז אויך געווען פונעם שורש פון נגינה: דער מדרש זאגט אז איר גלגולת, הענט און פיס זענען געקומען לקבורה ווייל זי האט געטאנצט פאר חתן וכלה. דערפון איר טענה אז דער כרם געהערט צו די וואס משמח זענען חתן וכלה, נישט צו נבות וואס זינגט נישט; דער כלל איז אז יעדער באקומט די ניצוצות פון זיין שורש, און ווער ס'האט בטחון באקומט זיי גרינג.
-
58:59 יהויכין'ס טעגלעך ברויט און דער יום טוב פון בטחון שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אקעגן דעם סוף פון ירמיה, וואו יהויכין'ס טעגלעכע ארוחה קומט "מאת מלך בבל", מיטן סוף פון מלכים וואס זאגט נאר "מאת המלך": יהויכין, א צדיק, האט געוואוסט אז זיין עסן קומט פונעם אויבערשטן, און דער חילוק איז הסתר פנים קעגן הארת פנים. דערנאך זאגט ער אז סוכות איז דער יום טוב פון בטחון, וואס לערנט אז דער רבונו של עולם שטעלט צו יעדע באדערפעניש און יעדן כשרון פאר דעם מענטשנס שליחות, ברענגט דעם רוקח אויף די "סוכות ממש" אין מדבר, און זאגט אז די סוכה איז א שפיגל פונעם בטחון אין מדבר, וואס ברענגט הגנה פאר א גאנץ יאר.
-
1:04:04 דער חפץ חיים און דער מבול אויפן מיסיסיפי מעשה
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס מ'האט געהערט פון ר' אברהם קלמנאוויטש: ווען דער מיסיסיפי איז איבערגעפלעצט אין אמעריקע, האט דער חפץ חיים צוזאמענגערופן דעם עולם צו א דרשה און געשריגן "עושה מלאכיו רוחות". דער משגיח וואנדט עס אן אויף די לעצטע געשעענישן: א פארפלייצונג אין אמעריקע, ערד-ציטערנישן אין טערקיי און טייוואן, און א ליקוי חמה וואס האט דערשראקן די אראבער אין ארץ ישראל, און ער טייטשט אן ערד-ציטערניש מיטן פסוק "המביט לארץ ותרעד".
-
1:08:43 דער פחד פארן קומענדיגן יאר און א מבול פון תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רעדט פונעם פחד וואס מענטשן האבן פארן קומענדיגן יאר, אויך פון די גוים'ס מסורה וועגן דעם יאר צוויי טויזנט, און זאגט אז אונזערע ספרים רעדן אויך דערפון; ער ברענגט דעם פאת השלחן פונעם גר"א און דערמאנט פריערדיגע יארן פון פקידה. ער ברענגט דעם פרי צדיק אז דער דור המבול האט געדארפט מקבל זיין די תורה און האט נישט געוואלט, ממילא איז עס געווארן א מבול, און זאגט אז אידן וואס לערנען און נעמען אן די תורה קענען עס מהפך זיין צו ברכה; זיצן אין סוכה מיט שמחה באשיצט גאנץ כלל ישראל.
-
1:13:24 דער שוץ פון דער סוכה איבער גאנץ כלל ישראל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז ווען א איד זיצט אין סוכה באשיצט ער אפילו אידן וואס ווייסן נישט וואס א סוכה איז, ווייל אלע אידישע נשמות זענען פארבונדן, און אז שמיני עצרת און שמחת תורה, טעג פון מקבל זיין עול מלכות שמים באהבה, פירן ווייטער די הגנה. ער ברענגט דעם מדרש אז די אומות האבן מורא געהאט פאר א מבול ביי מתן תורה און מ'האט זיי געענטפערט אז ס'איז א "מבול" פון תורה, מיטן שפת אמת אויף שמיני עצרת, זאגט אז מ'דארף אויסנוצן די טייערע טעג מיט קדושה, תפילה, תורה און שמחה, און ענדיגט מיט א ברכה אויף א יאר פון שמחה און גאולה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
מצה, סוכה און די צוויי שורשים פון אמונה
דער משגיח עפנט מיט דער מחלוקת אין דער גמרא צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן אדער אין תשרי, און זאגט אז ביידע זענען אמת. ווייל, ווי דער זוהר זאגט, דער רבונו של עולם האט אריינגעקוקט אין דער תורה און באשאפן די וועלט, מוז אויך די תורה האבן א נקודה אין יעדן חודש. די נקודה איז די מצוה פון אמונה, וואס דער רמב"ן רעכנט נישט צווישן די תרי"ג מצוות ווייל זי איז דער יסוד פון אלע. א,ג
די אמונה פון פסח, דער בטחון פון סוכות
וואס איז דען דער חילוק? דער משגיח ערקלערט אז בטחון איז די פרוכט פון אמונה. מ'קען גלייבן און פונדעסטוועגן מורא האבן; ווער ס'האט בטחון פילט זיך פארזיכערט אין דעם רבונו של עולם'ס ליבשאפט, ווי דער חובות הלבבות שרייבט, "כגמול עלי אמו". אמונה אליין ברענגט נישט קיין שמחה, בטחון יא, דערפאר איז סוכות זמן שמחתנו, "כי בו ישמח לבנו כי בשם קדשו בטחנו". ח,ט,י
יעקב אבינו איז דער בעל בטחון. א מדרש זאגט אז ווען ער איז געגאנגען קיין חרן מיט גארנישט, האט ער געזאגט "מאין יבוא עזרי, עזרי מעם ה'", און ער איז אריבער דעם ירדן נאר "במקלי", צופרידן. א מענטש בויט א פעסטע הויז קעגן ווינט און רעגן; א איד אין א סוכה פון צוויי ווענט און א טפח האט נישט מורא, ער זיצט "בסתר עליון". ל,מ,נ,ס,ע
וויאזוי כלל ישראל האבן זוכה געווען צו דער סוכה
אידן האבן זוכה געווען צו דער סוכה ווען זיי זענען ארויס פון מצרים "וגם צדה לא עשו להם", מיט בטחון אז דער אויבערשטער וועט זיי באזארגן. חסידישע ספרים ברענגען פונעם זוהר און פונעם אריז"ל אז די סוכה איז די בחינה פון "כנשר יעיר קנו"; רש"י איז מסביר דעם נשר'ס רחמנות, וואס שוועבט איבער די קינדער און דריקט זיי נישט. פ,צ,ק
די סוכה הייסט "אימא עילאה". אזוי ווי א מאמע שפייזט, וואשט און טוט אן איר קליין קינד, האט זיך דער רבונו של עולם אפגעגעבן מיט אידן אין מדבר, ווי די מאמע פויגל "רובצת על האפרוחים או על הביצים". ירמיה דערמאנט זייער בטחון, "לכתך אחרי במדבר בארץ לא זרועה". אין סוכה באשיצט מען זיך אין יענעם צל: "כי הוא יצילך מפח יקוש, באברתו יסך לך". ר,ש,אא
די הייליגע שמות פון דער סוכה און די ענני כבוד
א איד גייט ארויס פון זיין פעסטער הויז, מיטן דאך, די ווענט און די אלארמען, אין א בודקע פון שטרוי, און זאגט אז ער איז צופרידן און פארזיכערט. די סוכה איז א "מגדל עוז שם ה'", פול מיט שמות הקדושים אין די דפנות און אין סכך, און פון איר נעמט מען הגנה אויפן גאנצן יאר, ווי מ'בעט "ופרוס עלינו סוכת שלומך". אג,אד
אין מדבר האבן די ענני כבוד צוגעשטעלט אלעס, אפילו די קליידער גערייניגט, "שמלתך לא בלתה מעליך". דער חיד"א און דער בני יששכר פרעגן פארוואס מ'מאכט א זכר צו די ענני כבוד און נישט צום באר. דער משגיח לייגט צו אז אלעס איז געלעגן אין די ענני כבוד, ממילא דערמאנט די סוכה אויך דעם באר און דעם מן, און זי איז א סגולה פאר פרנסה. אה,או
ניצוצות פון דער נשמה אין עסן און אין די זאכן
דער משגיח ברענגט דעם בעל שם טוב אויפן פסוק "רעבים גם צמאים נפשם בהם תתעטף". דורכן חטא פון אדם הראשון זענען חלקים פון יעדער נשמה אראפגעפאלן און צעשפרייט געווארן, ווי א גלאז וואס צעפלאצט אויף הונדערט שטיקלעך און מ'דארף זיי צוזאמקלייבן און ווידער צוזאמשמעלצן. דאס איז דער תכלית פון א אידס עבודה. פארוואס האט דער אויבערשטער באשאפן הונגער און דורשט? ווייל אינעם מאכל איז איינגעוויקלט א חלק פון זיין נפש, און ער דארף עס מתקן זיין. אז
מיט א השגחה פרטית וואס קיין קאמפיוטער קען נישט אויסרעכענען שיקט דער רבונו של עולם יעדן זיין אייגן שטיקל ברויט. ווען ער וואשט זיך כהלכה, מאכט א ברכה מיט כוונה און עסט ווי א איד, הייבט ער אויף דעם ניצוץ; עסט ער אן א ברכה, פאלט עס נאך טיפער אין דער קליפה. אזוי איז מיט קליידער פאר שבת און תפילה, א בעקעשע וואס מ'לייט פאר א שכן, א כלי וואס מ'קויפט און פארקויפט, און א צובראכן גלאז, וואס דעמאלט זאגן אידן מזל טוב.
די פרשה פון נבות'ס כרם
דער משגיח לערנט די פרשה אין מלכים: נבות היזרעאלי האט געהאט א כרם לעבן אחאב'ס פאלאץ. אחאב האט אים אנגעבאטן א בעסערן כרם אדער געלט; נבות האט נישט געוואלט אוועקגעבן די נחלת אבות, און אחאב איז אהיימגעקומען פארביטערט און נישט געגעסן. דער משגיח פרעגט פארוואס דער פסוק רופט אים אלעמאל "היזרעאלי" אז ער איז דאך אחאב'ס שכן; א מונקאטשער שכן אין ברוקלין רופט מען נישט לויט זיין שטאט. אט
נבות'ס קול, דער כרם און דער עולם הנגינה
דער ילקוט אויף "כבד את ה' מהונך" לייענט "מגרונך": נבות האט געהאט א זיס קול, און אידן האבן זיך צוזאמגעזאמלט ווען ער האט געזונגען אין ירושלים; ער האט אויפגעהערט צו גיין, און דערפאר איז ער געהרג'עט געווארן. פון דא זאגט דער משגיח אז מיט יעדן כשרון דארף מען דינען דעם אויבערשטן, און ווער ס'קען זינגען זאל גיין צום עמוד ווען מ'בעט אים. אי,אכ
אבער פארוואס א חיוב מיתה? יעדער מענטש קומט אראפ מיט א שליחות און באקומט די כלים דערצו, א סטאליער גוטע הענט. א כרם און שירה געהערן צוזאמען, ווייל די גמרא זאגט אז מ'זאגט שירה נאר אויף וויין. נבות'ס קול האט געוויזן אז זיין שליחות איז שירה, און דער כרם איז געגעבן געווארן דערפאר. אז ער האט נישט געזונגען, האט ער נישט געהאט וואס צו טאן אויף דער וועלט, און מ'האט צוגענומען דעם כרם וואס ער האט נישט גענוצט. אל
אין הימל איז דא א היכל הנגינה, און דער ראש דערפון איז דוד המלך, דער זיבעטער. די זיבן קולות פון "הבו לה' בני אלים" זענען די שלימות פון נגינה, אזוי ווי די בריאה איז פארטיג געווארן אום זיבעטן טאג, דערפאר האט נאר שבת "מזמור שיר". ביי א חתונה פארבינדן די ניגונים און גראמען קולות וואס געהערן צוזאמען, נישט ווי א קאץ וואס קריכט אויף א פיאנא. אנ,אס
אחאב'ס שייכות צום כרם
נבות איז געווען א גרויסע נשמה, פארבונדן מיטן עולם פון דוד המלך און משיח, און אחאב, ווי דער חידושי הרי"ם האט אנגעוויזן, איז אויך געווען א גרויסע נשמה. אין דעם כרם זענען אויך געלעגן אחאב'ס ניצוצות, דערפאר האט ער אים געגלוסט. דער סאטמארער רב, ווען מ'האט אים געפרעגט וועלכן פון צוויי שידוכים צו נעמען, האט געשריבן אז מן השמים ווייזט מען וואו דאס הארץ ציט. אע
די גמרא אין סנהדרין האט א מחלוקת צי די נכסים פון א הרוג מלכות געהערן צום מלך אדער צו די יורשים, און אחאב, א קרוב, וואלט סיי ווי סיי באקומען דעם כרם על פי דין. דער זרע קודש פרעגט פארוואס איז אחאב באשטראפט געווארן אז א מלך מעג נעמען כרמים, און ענטפערט: ער האט נבות געהרג'עט מיט פאלשע עדות, ווי אליהו האט אים מוסר געווען "הרצחת וגם ירשת". ער האט געדארפט ווארטן. פונדעסטוועגן האט אים דער כרם געטאן א גרויסע טובה און אים געבראכט צו תשובה. אפ,אק,אש
תשובה, נגינה און איזבל'ס טענה
דער קדושת לוי זאגט אז די שערי תשובה זענען לעבן די שערי נגינה, און אחאב איז געווען פארבונדן מיט נגינה דורכן כרם. אין פרקי דרבי אליעזר שטייט אז נאך אליהו'ס תוכחה האט אחאב געטאן א תשובה גדולה, געפאסט און געדאוונט די איבעריגע יארן. דער חובות הלבבות לערנט אז אן עבירה וואס צעברעכט דאס הארץ קען ווערן דעם מענטשנס הצלחה; אזוי איז דער כרם געווען אחאב'ס הצלחה. את,בא,בג
איזבל איז אויך געווען פונעם שורש פון נגינה. דער טור ברענגט א מדרש אז נאר איר גלגולת, הענט און פיס זענען געבליבן צו קבורה, ווייל זי פלעגט טאנצן פאר יעדן חתן וכלה. דערפאר האט זי געטענה'ט אז דער כרם געהערט צו די וואס זענען משמח חתן וכלה, נישט צו נבות וואס זינגט נישט. דער כלל איז: יעדער באקומט די ניצוצות פון זיין שורש, און ווער ס'האט בטחון באקומט זיי גרינג, "והבוטח בה' חסד יסובבנו". בד,בה,בז
יהויכין'ס ברויט און דער יום טוב פון בטחון
ירמיה ענדיגט זיך מיט יהויכין'ס טעגלעכע ארוחה "מאת מלך בבל", און מלכים ענדיגט זיך נאר "מאת המלך". יהויכין, א צדיק, האט געוואוסט אז זיין עסן קומט פונעם אויבערשטן. ירמיה, דער ספר פונעם חורבן, ווייזט הסתר פנים, ווי עס זעט אויס פאר א צוקוקער; מלכים ווייזט הארת פנים. בח,בט
סוכות, זאגט דער משגיח, איז דער יום טוב פון בטחון: דער רבונו של עולם שטעלט צו יעדע באדערפעניש און יעדן כשרון וואס א איד דארף פאר זיין שליחות. אויף דער מחלוקת צי די סוכות אין מדבר זענען געווען ענני כבוד אדער סוכות ממש, ברענגט ער דעם רוקח און ערקלערט אז די סוכה שפיגלט אפ דעם גרויסן בטחון פון אידן אין מדבר. בי,בכ
דער חפץ חיים און דער מבול אויפן מיסיסיפי
דער פחד פארן קומענדיגן יאר און א מבול פון תורה
דער משגיח מערקט אן אז מענטשן האבן מורא פארן קומענדיגן יאר, און אפילו די גוים האבן אן אלטע מסורה אז אין יאר צוויי טויזנט וועט עפעס פאסירן. אונזערע ספרים רעדן אויך דערפון; דער פאת השלחן שרייבט אז ער האט מקבל געווען פונעם גר"א אז ס'קומט א מבול. דער פרי צדיק אין פרשת נח ערקלערט אז דער דור המבול האט געדארפט מקבל זיין די תורה און האט נישט געוואלט, ממילא איז עס געווארן א מבול. בנ,בס
ווען אידן זאגן סוכות און שמחת תורה אז זיי ווילן מקבל זיין די תורה, קענען זיי מהפך זיין דעם מבול צו תורה. אידן וואס האבן זוכה געווען צו לערנען תורה האבן דעם כח, און די סוכה, ווען מ'זיצט אין איר מיט שמחה, שאפט הגנה פאר גאנץ כלל ישראל.
דער שוץ פון דער סוכה איבער גאנץ כלל ישראל
וויבאלד אלע אידישע נשמות זענען פארבונדן, באשיצט א אידס זיצן אין סוכה אפילו אידן וואס ווייסן נישט וואס א סוכה איז. שמיני עצרת און שמחת תורה, ווען אידן נעמען אויף עול מלכות שמים באהבה, פירן ווייטער דעם שוץ, ווי דער טלית וואס מ'שפרייט איבער אלעמען ביי די עליות פון שמחת תורה.
א מדרש זאגט אז די אומות האבן זיך דערשראקן ביי מתן תורה און געפרעגט בלעם צי דער אויבערשטער ברענגט א מבול, און מ'האט זיי געענטפערט "ה' עוז לעמו יתן"; דער שפת אמת אויף שמיני עצרת רופט עס א מבול פון תורה. דער משגיח זאגט אז מ'דארף אויסנוצן די טעג מיט קדושה, תפילה, תורה און שמחה, און בענטשט אז דאס יאר זאל זיין א יאר פון שמחה און גאולה. בפ,בצ,בק
מראי מקומות
תורה
- ז Bereishis 33:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:07
- נ Bereishis 32:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:54
- פ Shemos 12:39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:36
- צ Devarim 32:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:36
- ר Devarim 22:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:07
- ת Vayikra 23:43 14:36 טעקסט מפתח
- אב Vayikra 23:42 17:56 טעקסט מפתח
- אה Devarim 8:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 20:09
נביאים
- ש Yirmiyahu 2:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:07
- אט Melachim I 21:1-6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:59
- אצ Yirmiyahu 17:11 51:00 טעקסט מפתח
- אר לכאורה Shmuel I 8:14 51:38 מפתח
- אש Melachim I 21:19 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:38
- בב לכאורה Melachim I 21:29 53:44 מפתח
- בד Melachim II 9:35 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 55:37
- בח לכאורה Yirmiyahu 52:34 מפתח אינעם אויסשרייב: 59:23
- בט Melachim II 25:30 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 59:23
כתובים
- ט לכאורה Tehillim 131:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 5:28
- י Tehillim 33:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 5:28
- כ לכאורה Tehillim 46:8 7:46 מפתח
- מ Tehillim 121:1-2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:54
- ע Tehillim 91:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:54
- אא Tehillim 91:3-4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:07
- אג Mishlei 18:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:03
- אז Tehillim 107:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:12
- אכ Mishlei 3:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 36:54
- אנ Tehillim 29 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:55
- אס Tehillim 92:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:55
- בז לכאורה Tehillim 32:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 55:37
- בל Tehillim 104:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:04:13
- במ Tehillim 104:32 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:51
- בצ Tehillim 29:10-11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:54
- בר לכאורה Tehillim 49:21 1:16:23 מפתח
תלמוד בבלי
- א לכאורה Rosh Hashanah 10b-11a מפתח אינעם אויסשרייב: 0:13
- ס Sukkah 6b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:54
- אח Sotah 2a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:50
- אל Berachos 35a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:35
- אמ לכאורה Arachin 13b 44:08 מפתח
- אפ Sanhedrin 48b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 49:38
- בו לכאורה Pesachim 49a 57:20 מפתח
- בכ לכאורה Sukkah 11b מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:50
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ב Tosafos (מקום נישט באשטימט) 0:13 מפתח
- ח Chovos HaLevavos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 5:28
- ק לכאורה Rashi on Devarim 32:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:36
- בג Chovos HaLevavos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 52:56
- בה Tur (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 55:37
- בי Rokeach (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:50
אחרונים און חסידות
- או Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 20:09
- אק Zera Kodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 49:38
- את Kedushas Levi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 52:56
- בנ Pe'as HaShulchan (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:58
- בס לכאורה Pri Tzaddik, Noach מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:58
- בק לכאורה Sfas Emes, Shemini Atzeres מפתח אינעם אויסשרייב: 1:16:54
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 2:07 די מצה פון פסח איז "מיכלא דמהימנותא" און די סוכה פון סוכות איז "צלא דמהימנותא", און די סוכה איז די העכערע מדריגה.
- 5:36 בטחון איז די פרוכט פון אמונה; ווער ס'האט בטחון פילט זיך פארזיכערט ווי א קליין קינד ביי דער מאמע, און דערפאר איז סוכות, דער יום טוב פון בטחון, זמן שמחתנו.
- 10:36 כלל ישראל האבן זוכה געווען צו דער סוכה ווייל זיי זענען ארויס פון מצרים אן צידה, און אין מדבר האט זיי דער רבונו של עולם באשיצט און באזארגט ווי א מאמע פויגל איבער אירע קינדער.
- 27:07 אין יעדן מענטשנס עסן, קליידער, זאכן און כשרונות ליגן ניצוצות פון זיין נפש, וואס מ'שיקט אים פון הימל כדי ער זאל קענען מקיים זיין זיין שליחות אויף דער וועלט.
- 38:14 נבות האט באקומען א קול און א כרם פאר א שליחות פון שירה; ווען ער האט נישט געזונגען, האט ער פארלוירן זיין רעכט אויפן כרם און אויפן לעבן.
- 18:47 די סוכה, ווען מ'זיצט אין איר מיט שמחה, שאפט הגנה פאר גאנץ כלל ישראל אויפן גאנצן יאר.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:24 וואס איז דער חילוק צווישן דער אמונה פון פסח און דער אמונה פון סוכות?
תירוץ: 5:36 סוכות איז בטחון, די פרוכט פון אמונה: דער מענטש פילט זיך פארזיכערט אין דעם רבונו של עולם'ס השגחה, און דערפאר איז ער בשמחה.
-
קשיא: 21:20 פארוואס מאכט מען א זכר צו די ענני כבוד און נישט צום באר אדער צום מן (די קשיא פונעם חיד"א און בני יששכר)?
תירוץ: 21:44 אחוץ זייער תירוץ זאגט דער משגיח אז אלע באדערפענישן אין מדבר זענען געלעגן אין די ענני כבוד, ממילא איז די סוכה א זכר אויך צום באר און צום מן.
-
קשיא: 28:10 פארוואס האט דער אויבערשטער געמאכט אז א מענטש זאל דארפן עסן און טרינקען?
תירוץ: 28:18 דער בעל שם טוב ענטפערט אז אין דעם מאכל איז איינגעוויקלט א חלק פון זיין נפש, און ער דארף עס מתקן זיין.
-
קשיא: 38:35 פארוואס זאל נבות זיין א בר מיתה נאר ווייל ער איז נישט ארויפגעגאנגען קיין ירושלים צו זינגען?
תירוץ: 39:07 יעדער מענטש קומט אראפ פאר א שליחות און באקומט די כלים דערצו; נבות'ס שליחות איז געווען שירה, און אז ער האט עס נישט מקיים געווען האט ער נישט געהאט פאר וואס צו לעבן, ממילא האט מען אים צוגענומען דאס לעבן און דעם כרם.
-
קשיא: 51:31 פארוואס איז אחאב באשטראפט געווארן פארן נעמען דעם כרם אז א מלך מעג נעמען פעלדער און כרמים (די קשיא פונעם זרע קודש)?
תירוץ: 51:48 ער האט עס יא געמעגט נעמען, אבער ער האט נבות געהרג'עט מיט פאלשע עדות; ער האט געדארפט ווארטן ביז עס וועט צו אים קומען בהיתר.
-
קשיא: 56:34 פארוואס זענען איזבל'ס גלגולת, הענט און פיס געבליבן צו קבורה?
תירוץ: 56:42 דער מדרש זאגט אז ווען זי פלעגט זען א חתן און כלה פלעגט זי ארויסגיין און טאנצן פאר זיי מיטן קאפ, מיט די הענט און מיט די פיס, דערפאר האבן די אברים זוכה געווען צו קבורה.
מעשיות
-
1:04:10 דעם חפץ חיים'ס דרשה וועגן דעם מבול אויפן מיסיסיפי
א יונגער בחור האט געהערט א דרשה פון ר' אברהם קלמנאוויטש, וואס האט דערציילט אז ווען ס'איז געווען א הוריקעין אין אמעריקע און דער מיסיסיפי איז איבערגעפלעצט, מיט א גרויסן היזק פון חיים און רכוש, האט מען עס דערציילט פארן חפץ חיים. דער חפץ חיים האט צוזאמענגערופן דעם עולם צו א דרשה און געשריגן "עושה מלאכיו רוחות". דער משגיח מערקט אן אז אין ראדין האט כמעט קיינער נישט געהערט פון א מיסיסיפי טויזנטער מייל אוועק, און פונדעסטוועגן האט דער חפץ חיים געוואוסט אז ס'איז א מאנונג פאר אידן און אז מ'טאר נישט צוקוקן מיט גלייכגילטיגקייט.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים, Rav Avraham Kalmanowitz
געדאנקען
- 3:21 דער משגיח טענה'ט אז סוכות, וואס קומט נאך פסח און שבועות, קען נישט האבן די זעלבע מדריגה פון אמונה ווי פסח; דער "צלא דמהימנותא" מוז זיין העכער פונעם "מיכלא דמהימנותא", און דאס איז בטחון, וואס נאר ער ברענגט שמחה.
- 21:48 וואס מ'מאכט א זכר צו די ענני כבוד און נישט צום באר אדער צום מן, ערקלערט ער ווייל אין די ענני כבוד איז געלעגן אלעס, ממילא טראגט די סוכה אליין די ברכה פון פרנסה.
- 38:14 א כשרון איז א סימן אויף א שליחות: נבות'ס זיס קול האט געוויזן אז זיין תפקיד איז שירה, און דער כרם, וועמענס וויין איז דער כלי פון שירה, האט ער באקומען פאר דעם תפקיד; ווען ער האט אויפגעהערט צו זינגען האט מען אים צוגענומען סיי דעם כרם סיי דאס לעבן.
- 48:28 אחאב'ס תאווה צום כרם איז געווען אן אמת'ע ציונג צו ניצוצות פון זיין אייגענעם נפש; על פי דין וואלט ער סיי ווי סיי צו אים געקומען, און זיין חטא איז געווען וואס ער האט נישט געווארט, און פונדעסטוועגן האט אים דער כרם געבראכט צו תשובה.
- 59:51 די לעצטע ווערטער פון מלכים, "מאת המלך" אן "בבל", ווייזן אויף הארת פנים: יהויכין, א צדיק, האט געוואוסט אז זיין ברויט קומט פונעם אויבערשטן, בשעת ירמיה, דער ספר פונעם חורבן, שרייבט ווי עס זעט אויס ביי הסתר פנים.
- 1:12:37 דער "מבול" וואס די אומות האבן מורא געהאט ביי מתן תורה איז געווען א מבול פון תורה; אזוי אויך קענען אידן וואס נעמען אן די תורה מהפך זיין די סכנה פונעם קומענדיגן יאר צו ברכה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 26:33 דער משגיח זאגט אז א איד זאל עסן מיט נטילת ידים כהלכה, א ברכה מיט כוונה און איינטונקען דאס ברויט אין זאלץ, כדי די ניצוצות אין זיין עסן זאלן ווערן מתוקן.
- 38:02 דער משגיח זאגט אז מיט יעדן כשרון וואס א איד האט דארף ער דינען דעם רבונו של עולם; ווער ס'קען זינגען און מ'בעט אים צו גיין צום עמוד, זאל ער גיין און נישט זיין ווי נבות.
- 1:16:52 דער משגיח זאגט אז מ'דארף אויסנוצן די טייערע טעג און זיצן אין סוכה מיט קדושה, מיט תפילה, מיט תורה און מיט שמחה, און זיך פרייען מיט דער תורה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אחאב, איזבל, אליהו הנביא, בלעם, דוד המלך, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער ווילנער גאון, דער חיד"א, דער חידושי הרי"ם, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער סאטמארער רב, דער רמב"ן, יהוא, יהויכין, יהושפט, יעקב אבינו, יצחק אבינו, משה רבינו, נבות היזרעאלי, נח, ר' אברהם קאלמאנאוויטש, רבי יעקב עמדין, רבי לוי יצחק בארדיטשובער, רש"י
ערכים אושפיזין, אימא עילאה, אמונה, בטחון, הסתר פנים, מיכלא דמהימנותא, ניצוצות, סוכה, ענני הכבוד, צילא דמהימנותא, שליחות