לימוד מס' סוטה - בירור טהרת כלל ישראל. דף מ"ט כנגד זמננו עקבתא דמשיחא
קאטאלאג: זמנים ספירה נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 29 תשס"ה (2004–05) אידיש 40 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז דאס לערנען מסכת סוטה אין ספירה איז מבורר די קדושה פון כלל ישראל, און אז דער לעצטער בלאט מיט דער ברייתא פון עקבתא דמשיחא איז אונזער דור, וואס זיין עבודה איז אמונה, וואס מ'שטארקט בעיקר דורך תפילה מיט'ן הארץ.
דער משגיח עפנט מיט'ן מנהג צו לערנען יעדן טאג פון ספירה א בלאט סוטה. חוץ פון האלטן דעם חשבון, ערקלערט ער, איז דער קרבן פון א סוטה און דער עומר ביידע פון גערשטן, און ביידע קומען מבורר זיין אז כלל ישראל האט זיך אפגעהיטן אין קדושה. דערנאך שילדערט ער כלל ישראל אין אלע דורות ווי די קומה שלימה פון אדם הראשון: דער דור המדבר איז געווען דער קאפ וואס האט געלערנט תורה, דוד המלך'ס צייט די הארץ וואס האט געזונגען און געדאווענט, און אונזער דור די פיאטע, דער פינצטערסטער און נידריגסטער, די ניין און פערציגסטע מדריגה פאר דער פופציגסטער. דער ניין און פערציגסטער בלאט סוטה מיט דער ברייתא פון עקבתא דמשיחא איז אונזער דור, און וואס בלייבט איז זיך צו פארלאזן אויף אונזער פאטער אין הימל, דאס הייסט אמונה. די אמונה ווערט ריין דורך תורה פאר'ן קאפ און תפילה פאר'ן הארץ. ער ענדיגט מיט דעם ארט פון תפילה, אריינגערעכנט א קינדס קוויטל ביים כותל, אלס די עבודה פון די צייטן.
ענינים: די עבודה פונעם לעצטן דור · ספירת העומר · די סימנים פונעם דור פאר משיח · דער כח פון תפילה
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס מ'לערנט סוטה אין ספירה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מנהג צו לערנען יעדן טאג פון ספירה איינס פון די ניין און פערציג בלעטער סוטה, וואס היט דעם חשבון. דער פנימיות'דיגער טעם: דער קרבן סוטה פון גערשטן און דער עומר פון גערשטן קומען ביידע מבורר זיין די קדושה פון כלל ישראל.
-
4:19 כלל ישראל ווי די קומה שלימה פון אדם הראשון שטייט אינעם קאטאלאג
פונעם מדרש אז אלע נשמות הענגען אין די אברים פון אדם הראשון, ערקלערט דער משגיח אז יעדער איד געהערט צו אן אבר: תלמידי חכמים צום קאפ, די וואס זייער עבודה איז תפילה צום הארץ, בעלי צדקה צו די הענט, און די נידריגסטע נשמות צו דער פיאטע וואס איז אלעמאל אין דער פינצטער.
-
10:33 די דורות פון קאפ ביז דער פיאטע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח לייגט אויס די דורות לויט דעם גוף: דער דור המדבר איז געווען דער קאפ, דוד המלך די הארץ, און אונזער דור די פיאטע. אזוי ווי אדר ווערט ניסן, וועט די ניין און פערציגסטע און נידריגסטע מדריגה פלוצלונג איבערגעקערט ווערן צום ראש פון אלע דורות.
-
14:54 דף מ"ט ע"ב: אונזער דור און אמונה שטייט אינעם קאטאלאג
אויפ'ן לעצטן בלאט סוטה איז די ברייתא פון עקבתא דמשיחא, וואס שילדערט אונזער דור און ענדיגט "אין לנו להשען אלא על אבינו שבשמים". דער משגיח ערקלערט אז אין א וועלט פול מיט כפירה איז די עבודה אמונה: כלל ישראל האט זיך אנגעהויבן מיט אברהם אבינו'ס אמונה און מיט "אנכי" ביי הר סיני, און עס ענדיגט זיך מיט אמונה.
-
19:36 ראש אמנה און דער אמונה פון א קינד שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז ביים קיבוץ גליות וועלן אידן שטיין אויפ'ן בארג אמנה און זינגען, דאס הייסט זיי וועלן זיך שטארקן אין אמונה. יעדער איד, אפילו א קליין קינד, האט אמונה פשוטה, וואס קען קראנק ווערן און פארלירן דעם אפעטיט צו קדושה; ער דערציילט ווי דער בעל שם טוב ווי א מלמד האט געפרעגט קינדער צי זיי געדענקען ווי זיי זענען געשטאנען ביים הר סיני.
-
25:06 רייניגן דעם קאפ מיט תורה, דאס הארץ מיט תפילה
דער משגיח ערקלערט ווי אזוי מ'ארבעט אויף אמונה: דעם קאפ רייניגט מען מיט תורה און דאס הארץ מיט תפילה. אין עקבתא דמשיחא איז דער עיקר תפילה, אבער בחורים מוזן זיך פארלייגן אויף תורה; לערנען אן דאווענען און דאווענען אן לערנען זענען נישט ווערט, אזוי ווי א מענטש קען נישט לעבן אן א מוח אדער אן א הארץ.
-
30:20 תפילה איז אמונה: דער קוויטל ביים כותל
דער משגיח רעדט וועגן השתפכות הנפש אין תפילה, מיט טרערן, אזוי ווי דוד המלך און די מחברים פון ידיד נפש און שיר השירים, און זאגט אז תפילה איז דער וועג צו משיח ווייל זי איז אמונה. ער דערציילט פון א קוויטל פונעם כותל וואו א אינגל אין ארץ ישראל האט געבעטן פונעם רבונו של עולם א הונט און א ביציקל, און ערקלערט אז אפילו אזא בקשה איז אמונה.
-
36:31 תפילה שטייט ברומו של עולם
דער משגיח ברענגט די גמרא אז תפילה שטייט ברומו של עולם און מענטשן זענען זיך מזלזל דערמיט, און ער מוטיגט זיך צו פארלייגן אויף דאווענען. ער שטרייכט אונטער פסוקי דזמרה פון דוד המלך אלס דער שורש פון תפילה, פארבונדן מיט משיח דורך דעם ווארט שיחה, און ענדיגט מיט בעטן דעם רבונו של עולם אויף שכל און דביקות אנשטאט אויף א ביציקל.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס מ'לערנט סוטה אין ספירה
דער משגיח עפנט מיט'ן מנהג צו לערנען מסכת סוטה אין ספירה: זי האט ניין און פערציג בלעטער, און א בלאט א טאג היט דעם חשבון. דער פנימיות'דיגער טעם, ערקלערט ער, איז אז די מצריים און די אומות העולם האבן ארויפגעווארפן א חשד אויף כלל ישראל, וואס שטייען צום רבונו של עולם ווי א כלה צום חתן. א סוטה ברענגט א קרבן פון גערשטן, וואס א גמרא רופט מאכל בהמה; דער עומר איז אויך פון גערשטן, און די ספירה קומט מבורר זיין נאך מער די קדושה פון כלל ישראל. א
כלל ישראל ווי די קומה שלימה פון אדם הראשון
דער משגיח דערמאנט אז דער סדר הדורות איז די קומה שלימה פון אדם הראשון. ער ברענגט דעם רבונו של עולם'ס פראגע צו איוב, "איפה היית ביסדי ארץ", און דעם מדרש אז יעדע נשמה הענגט אין אן אבר פון אדם הראשון: אין קאפ, אין די הענט, אין הארץ. אין יעדן דור זענען דא זעכצן הונדערט טויזנט נשמות, קעגן די אותיות פון דער תורה; און ווייל ס'איז דא אסאך מער אידן, האבן אסאך א שייכות מיט איין אות, אזוי ווי אן א' אליין באשטייט פון א י', א י' און א ו'. ב,ג
די פונעם קאפ ארבעטן מיט'ן מוח; איינער וואס איז זוכה ווערט א תלמיד חכם, און אן אנדערער נוצט דעם זעלבן קאפ אויף פילאסאפיע אדער מאטעמאטיק. צדיקים וואס זייער עיקר עבודה איז דאווענען, עבודה שבלב, זענען פונעם הארץ, און בעלי צדקה פון די הענט. די נידריגסטע נשמות געהערן צו דער פיאטע, וואס איז אלעמאל פינצטער אפילו ווען די זון פון תמוז באלייכט דעם גאנצן גוף; דאס זענען די אידן פון עקבתא דמשיחא, וואס האבן גארנישט. ד
די דורות פון קאפ ביז דער פיאטע
דער דור פון יציאת מצרים, וואס האט פערציג יאר געלערנט תורה אין מדבר, איז געווען דער קאפ, א צוזאמענקום פון ראשי עם. הונדערטער יאר שפעטער איז געקומען דוד המלך, די הארץ, וואס האט געזונגען און געדאווענט פאר'ן רבונו של עולם און געזאגט אויף זיך "ואני תפילה". אזוי גייען די דורות אראפ ביז אונזער דור, עקבתא דמשיחא, וואו אפילו די ראשים זענען נאר דער ראש פון דער פיאטע. ה,ו
אבער אדר, דער לעצטער חודש, ווערט פלוצלונג ניסן, דער ערשטער. אזוי גייט כלל ישראל אראפ ניין און פערציג מדריגות, ווי פון יציאת מצרים ביז מתן תורה, און די ניין און פערציגסטע, נידריגסטע מדריגה וועט פלוצלונג אריינגיין אין דער פופציגסטער און איבערגעקערט ווערן צום ראש פון אלע דורות, צוזאמען מיט משה רבינו און דוד המלך.
דף מ"ט ע"ב: אונזער דור און אמונה
דערפאר שטייט אויפ'ן לעצטן בלאט סוטה, מ"ט ע"ב, די ברייתא פון עקבתא דמשיחא, וואס שילדערט אונזער דור און ענדיגט "אין לנו להשען אלא על אבינו שבשמים". דער משגיח זאגט אז מיר זענען דער לעצטער בלאט, און די פופציגסטע מדריגה וועט קומען מיט א מתן תורה נאך גרעסער, ווי רש"י ערקלערט. אין א וועלט פול מיט כפירה און שלעכטע מידות האלט זיך א איד ביי אמונה: חבקוק האט אלעס אוועקגעשטעלט אויף "צדיק באמונתו יחיה". ז,ח,י,כ
כלל ישראל האט זיך אנגעהויבן מיט אמונה, מיט אברהם אבינו, ביי וועמען עס שטייט צום ערשטן מאל אין דער תורה דאס ווארט, און וואס האט זיך געהאלטן דערביי ווען נמרוד האט אים אריינגעווארפן אין פייער. דער ערשטער פון די עשרת הדברות, "אנכי", איז לויט'ן רמב"ם די מצוה פון אמונה. מיט אמונה האבן מיר אנגעהויבן, און מיט אמונה ענדיגן מיר. ל,מ
ראש אמנה און דער אמונה פון א קינד
דער משגיח ברענגט דעם מדרש אויפ'ן פסוק "תשורי מראש אמנה": ביים קיבוץ גליות וועלן אידן קומען צו א בארג וואס הייסט אמנה, נעבן ארץ ישראל, זען דאס לאנד און זינגען, דאס הייסט זיך שטארקן אין דער אמונה וואס מ'האט בירושה פון אברהם אבינו. יעדער איד האט אמונה; אפילו א קליין קינד פרעגט נישט אויפ'ן רבונו של עולם. אבער אמונה קען קראנק ווערן, ווי איינער וואס עסט שעדליכע מאכלים פארלירט דעם אפעטיט, און דאן האט ער נישט קיין חשק צו לערנען און דאווענען און דארף א רפואה פון תורה און תשובה. נ
ער דערציילט אז דער בעל שם טוב, איידער ער איז נתגלה געווארן, איז געווען א מלמד, און פאר שבועות האט ער געפרעגט די קינדער צי זיי געדענקען ווי זיי זענען געשטאנען ביים הר סיני. זיי האבן געזאגט יא, אבער איין קינד האט נישט געדענקט, און ער איז שפעטער אוועק פון דער אמונה. א קינדס נשמה שפירט נאך דעם "אנכי", און יעצט איז די צייט צו ארבעטן אויף אמונה. מ
רייניגן דעם קאפ מיט תורה, דאס הארץ מיט תפילה
כדי צו ארבעטן אויף אמונה, ערקלערט דער משגיח, רייניגט מען דעם קאפ מיט תורה און דאס הארץ מיט תפילה. כאטש די משנה זאגט אז תלמוד תורה כנגד כולם, איז אין עקבתא דמשיחא דער עיקר תפילה; פונדעסטוועגן מוזן ישיבה בחורים זיך פארלייגן אויף תורה. דאווענען אן לערנען איז אן ווארעמקייט, און לערנען אן דאווענען איז נישט פארבונדן מיט'ן רבונו של עולם, אזוי ווי דער אקדמות שטעלט צוזאמען תפילה מיט'ן בית המדרש. א מענטש קען נישט לעבן אן א מוח אדער אן א הארץ. ס,ע
תפילה איז אמונה: דער קוויטל ביים כותל
דאס הארץ זאל דאווענען מיט אהבה און מיט דביקות. א גרויסער סימן פון דאווענען איז ווען עס רינען אמאל טרערן פון שמחה, ווי ביי דוד המלך, אין ידיד נפש, אין שיר השירים, און "ואשפוך את נפשי לפני ה'". דאס ברענגט צו אמונה, און דער וועג צו משיח איז דאווענען, ווייל דאווענען איז אמונה: מ'רעדט צום רבונו של עולם און מ'בעט פון אים. אפילו א קינד וואס בעט אז דער טאטע זאל אים קויפן א ביציקל איז א נידריגערע תפילה, אבער ס'איז א גלויבן אין רבונו של עולם. צ,ק,ר
ביים כותל המערבי לייגן מענטשן פון אומעטום, אויך גויים, אריין קוויטלעך, אזוי ווי שלמה המלך האט מתפלל געווען פאר'ן נכרי. דער משגיח האט אמאל געפונען אן ארויסגעפאלענעם קוויטל פון אן אינגל אין ארץ ישראל וואס בעט א הונט און א ביציקל. מ'פארשטייט וואס פאר אן אינגל וויל א הונט, אבער ער האט געבעטן פונעם רבונו של עולם ווייל ער גלייבט אז ער קען עס געבן, און דאס איז אמונה. ת
תפילה שטייט ברומו של עולם
דער משגיח ברענגט די גמרא אז תפילה שטייט ברומו של עולם און מענטשן זענען זיך מזלזל דערמיט; דער יצר הרע ארבעט אויף דאווענען ווייל עס איז דער "אנכי". ער שטרייכט אונטער פסוקי דזמרה פון דוד המלך אלס דער שורש פון תפילה, פארבונדן מיט משיח, ווייל "אין שיחה אלא תפילה". מ'זאל בעטן דעם רבונו של עולם נישט אויף א ביציקל, נאר אויף שכל און דביקות אין אים. אא,מ,אב
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
מדרש
- ג Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 4:26
ראשונים
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:17 מ'לערנט סוטה אין ספירה ווייל דער קרבן סוטה און דער עומר זענען ביידע פון גערשטן, און ביידע קומען מבורר זיין די קדושה פון כלל ישראל.
- 4:26 די דורות פון כלל ישראל צוזאמען זענען די קומה שלימה פון אדם הראשון, פון קאפ ביז דער פיאטע.
- 12:44 אונזער דור איז עקבתא דמשיחא, די ניין און פערציגסטע און נידריגסטע מדריגה, וואס וועט פלוצלונג איבערגעקערט ווערן צום ראש פון אלע דורות.
- 15:02 דער לעצטער בלאט פון סוטה, מ"ט ע"ב, מיט דער ברייתא וואס ענדיגט אז מ'האט זיך נאר אויף וועמען צו פארלאזן אויף אונזער פאטער אין הימל, איז אונזער דור, און זיין עבודה איז אמונה.
- 25:11 די אמונה ווערט ריין דורך רייניגן דעם קאפ מיט תורה און דאס הארץ מיט תפילה, און א מענטש דארף האבן ביידע.
- 32:36 תפילה איז אליין אמונה, ווייל מ'רעדט צום רבונו של עולם און מ'בעט פון אים; אפילו א תפילה אויף קליינע זאכן ווייזט אז מ'גלייבט אז ער קען געבן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:02 פארוואס לערנט מען מסכת סוטה אין ספירה?
תירוץ: 0:38 בפשטות, די ניין און פערציג בלעטער היטן דעם חשבון; בפנימיות, דער קרבן סוטה פון גערשטן און דער עומר פון גערשטן זענען ביידע מבורר די קדושה פון כלל ישראל.
-
קשיא: 16:33 וואס האלט אונז אין עקבתא דמשיחא?
תירוץ: 16:35 די לעצטע שורה פון דער ברייתא, אז מ'האט זיך נאר אויף וועמען צו פארלאזן אויף אונזער פאטער אין הימל, דאס הייסט אמונה.
-
קשיא: 25:06 ווי אזוי ארבעט מען אויף אמונה?
תירוץ: 25:11 דורך רייניגן דעם קאפ מיט תורה און דאס הארץ מיט תפילה.
-
קשיא: 35:54 איז א תפילה אויף א הונט אדער א ביציקל עפעס ווערט?
תירוץ: 36:04 יא: דער אינגל האט געבעטן פונעם רבונו של עולם, ווייל ער גלייבט אז ער קען עס געבן, און דאס איז אמונה.
מעשיות
-
23:24 דעם בעל שם טוב'ס תלמידים און הר סיני
איידער דער בעל שם טוב איז נתגלה געווארן איז ער געווען א מלמד וואס האט געלערנט מיט קליינע קינדער חומש מיט'ן אידישן טייטש, און קיינער האט נישט געוואוסט ווער ער איז. פאר שבועות האט ער געפרעגט די קינדער צי זיי געדענקען ווי זיי זענען געשטאנען ביים הר סיני. ער האט אריינגעברענגט אין זיי אזא קדושה אז זיי האבן געענטפערט אז זיי געדענקען, און זיי האבן זיך ממש געזען שטיין דארט. איין קינד האט געזאגט אז ער געדענקט נישט, און דער קינד איז שפעטער אוועק פון דער אמונה.
אין דער מעשה: דער הייליגער בעל שם טוב
-
33:52 אן אינגלס קוויטל ביים כותל
דער משגיח דערציילט אז ביים כותל המערבי קומען מענטשן פון דער גאנצער וועלט, אויך גויים, און לייגן אריין קוויטלעך, און ער דערמאנט אז ער האט געגעבן א פארשלאג צו זאמלען די קוויטלעך וואס פאלן ארויס און מאכן דערפון א ספר. איינמאל האט ער געפונען א קוויטל וואס איז ארויסגעפאלן, געשריבן אויף עברית פון אן אינגל אין ארץ ישראל, וואס בעט פונעם רבונו של עולם א הונט און א ביציקל. דער משגיח מערקט אן אז מ'פארשטייט שוין וואס פאר אן אינגל וויל א הונט, אבער ער האט געבעטן פונעם רבונו של עולם, ווייל ער גלייבט אז ער קען אים עס געבן.
געדאנקען
- 1:24 דער מנהג צו לערנען סוטה אין ספירה איז מער ווי א וועג צו היטן דעם חשבון: דער קרבן סוטה פון גערשטן איז מבורר א חשד אויף איין פרוי, און דער עומר פון גערשטן איז מבורר דעם חשד וואס די מצריים און די אומות העולם האבן ארויפגעווארפן אויף די קדושה פון גאנץ כלל ישראל.
- 11:06 דער סדר הדורות גייט אראפ לויט דעם גוף פון אדם הראשון: דער דור המדבר, וואס האט געלערנט פערציג יאר תורה, איז דער קאפ; דוד המלך'ס צייט פון שירה און תפילה איז די הארץ; און אונזער דור איז די פיאטע, אזוי אז אפילו די ראשים פון אונזער דור זענען נאר ראשים פון דער פיאטע.
- 14:06 די ניין און פערציג טעג ספירה, די ניין און פערציג מדריגות וואס כלל ישראל גייט אראפ דורך די דורות, און די ניין און פערציג בלעטער סוטה גייען צוזאמען, אזוי אז דער לעצטער בלאט מיט דער ברייתא פון עקבתא דמשיחא איז אונזער דור, פונקט פאר דער פופציגסטער מדריגה.
- 13:15 אזוי ווי אדר, דער לעצטער חודש, ווערט ניסן, דער ערשטער, אזוי וועט דער נידריגסטער דור איבערגעקערט ווערן צו זיין דער ראש פון אלע דורות, צוזאמען מיט משה רבינו און דוד המלך.
- 16:42 כלל ישראל האט זיך אנגעהויבן מיט אמונה, מיט אברהם אבינו און מיט "אנכי" ביי הר סיני, און עס ענדיגט זיך מיט אמונה: די לעצטע ווערטער פון דער ברייתא, "אין לנו להשען אלא על אבינו שבשמים", זענען די עבודה פונעם דור פאר משיח.
- 33:08 אפילו א תפילה פאר זיך, ווי אן אינגלס בקשה אויף א הונט און א ביציקל, איז אן אמת'ע תפילה, ווייל זי שטייט אויף דעם גלויבן אז דער רבונו של עולם קען געבן, און דאס איז אמונה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 24:56 דער משגיח זאגט אז עקבתא דמשיחא איז די צייט צו ארבעטן אויף אמונה און זיך באנוצן דערמיט.
- 26:02 ער זאגט אז ישיבה בחורים מוזן זיך פארלייגן אויף תורה, אבער קיינער טאר נישט מזניח זיין די תפילה; מ'מוז זיך מוטשען ביי תפילה מיט כוונה.
- 27:32 ער זאגט אז מ'דארף האבן ביידע, לערנען און דאווענען, און מ'קען נישט זאגן אז מ'וויל נישט די צווייטע זאך.
- 30:46 ער זאגט אז מ'דארף זיך שטארק פארלייגן אויף דאווענען, מיט'ן הארץ, מיט ווארעמקייט און מיט השתפכות הנפש.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, איוב, דוד המלך, דער הייליגער בעל שם טוב, דער רמב"ם, חבקוק, משה רבינו, נמרוד, רבי אלעזר אזכרי, רש"י, שלמה המלך
ערכים אדם הראשון, אמונה, השתפכות הנפש, מאכל בהמה, ספירת העומר, עקבתא דמשיחא, פסוקי דזמרה, שיעור קומה