Our Waiting and Preparation for the Ultimate ניסן of Creation
קאטאלאג: ZMANIM (English) ניסן נומ׳ 1 פאקעט גייד ז׳ 66 תש"ס (1999–2000) ענגליש 48 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז יעדער ניסן איז א שפראץ פונעם ערשטן ראש חודש ניסן פון בריאת העולם, וואס דער רבונו של עולם האט שוין עטליכע מאל געוואלט אראפברענגען, און אז א איד דארף זיך מחדש זיין און מתפלל זיין אז דער ניסן זאל זיין דער ניסן פון דער גאולה שלימה.
דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש און זאגט אז ניסן איז א חודש פון לויטער חסד און אהבה צווישן דעם אייבערשטן און כלל ישראל, דערפאר זאגט מען שיר השירים אום פסח. אדם הראשון איז באשאפן געווארן ראש חודש ניסן, ער האט געזאלט אריינגיין אין א יום שכולו שבת, נאר דער שטן האט עס קאליע געמאכט; אויף מענטשליכע לשון איז דער רבונו של עולם געווען אנטוישט. ווי א נשמה וואס קומט צוריק אלס גלגול אדער עיבור, איז יענער ערשטער ניסן ווידער אראפגעקומען ביי יציאת מצרים, און דער עגל האט עס קאליע געמאכט; נאכאמאל ביי חנוכת המשכן, און ווידער קאליע געווארן. אויפן ניסן פון דער גאולה ווארט מען נאך. ער בעט מ'זאל בענטשן ראש חודש ניסן מיט כוונה, זיך אפהאלטן פון מחלוקת און האבן א כשר'ן פסח. פסח געהערט צו אברהם אבינו און בינדט א איד צום אייבערשטן, ווי מ'זעט פון כרת ביי פסח און מילה. מיט גימטריאות ווייזט ער אז מצה איז "דריי מאל אדם". אזוי ווי די טבע באנייט זיך אין ניסן, דארף א איד זיך מחדש זיין און מאכן דעם אייבערשטן פאר מלך.
ענינים: חודש ניסן · ווארטן אויף משיח · אדם הראשון און גן עדן · התחדשות אין עבודת השם
סדר השיעור
-
0:00 ניסן, א חודש פון חסד און אהבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש און שילדערט ניסן אלס א חודש פון לויטער חסד וואס מ'שפירט אפילו אין דער טבע. ער ערקלערט אז דאס קומט פונעם אמת'ן ניסן, די אהבה פונעם אייבערשטן צו כלל ישראל ווי א חתן צו א כלה, און דערפאר זאגט מען שיר השירים אום פסח.
-
4:25 ניסן פון בריאת העולם און ווי עס איז קאליע געווארן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן ראש חודש ניסן, דער זעקסטער טאג פון דער בריאה, כדי אריינצוגיין אין א יום שכולו שבת, און אז דער שטן האט דעם פלאן קאליע געמאכט דורכן חטא. ער פרעגט ווי אזוי מ'קען זאגן אז דער אייבערשטער איז אנטוישט, און ענטפערט אז אזוי קענען נאר מענטשן עס אויסדרוקן.
-
12:18 גלגול און עיבור: א נשמה וואס קומט צוריק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז דער אייבערשטער האט באשלאסן נאכאמאל אראפצוברענגען דעם ערשטן ניסן, און ער ערקלערט דעם חילוק צווישן א גלגול און א עיבור, ווען די נשמה פון א צדיק קומט אריין אין א מענטש אים צו העלפן. ער ברענגט א משל פון א שבת וואס מ'שפירט פלוצלונג א געהויבנקייט נאך דער מקוה, און די מעשה ווי דער אריז"ל איז אויפגעשטאנען פאר רבי חיים ויטאל.
-
17:17 דער צווייטער פרואוו: ניסן פון יציאת מצרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז עולם, שנה און נפש זענען איינס ווי דאס אנדערע, ממילא איז דא א עיבור אויך אין ארט און אין צייט, ווי ווען די קדושה פון ירושלים איז געקומען צו די אידן אין מדבר. דער ניסן בראשית איז ווידער אראפגעקומען ביי יציאת מצרים און איז געשטיגן העכער און העכער ביז דער עגל האט עס קאליע געמאכט און די מיתה איז צוריקגעקומען.
-
21:34 דער משכן, און דער ניסן וואס מ'ווארט נאך אויף אים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט דעם דריטן פרואוו, דעם ניסן פון חנוכת המשכן וואס מ'ליינט די וואך, וואס וואלט צוריקגעברענגט דעם מצב פון אדם הראשון פארן חטא, נאר עס איז אויך קאליע געווארן. ער זאגט ווידער אז דער אייבערשטער פעלט קיינמאל נישט, און אז דער ערשטער ניסן וועט נאכאמאל אראפקומען אלס דער ניסן פון דער גאולה.
-
24:42 בענטשן ראש חודש ניסן; זיך אפהאלטן פון מחלוקת שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח בעט מ'זאל דעם שבת בענטשן ראש חודש ניסן מיט אלע כוונה, אז עס זאל זיין דער צוגעזאגטער ניסן פון דער גאולה, בפרט אין יאר תש"ס. ער ווארנט שטארק מ'זאל נישט האבן קיין שייכות מיט דער מחלוקת וואס איז היינט, נאר לערנען, דאווענען, געבן צדקה, היטן שבת און האבן א כשר'ן פסח.
-
28:52 פסח, אברהם אבינו, און דער קשר פון מצה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז פסח איז דער יום טוב פון אברהם אבינו, ווי שבועות פון יצחק און סוכות פון יעקב, און אז דורך פסח ווערט א איד א איד און בינדט זיך צום אייבערשטן. דערפאר זענען נאר מילה און קרבן פסח פון אלע מצוות עשה מחויב כרת, און דערפאר איז מצה וואס מ'באקט לשם מצוה פול מיט קדושה ווי ציצית.
-
35:04 מצה: דריי מאל אדם שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אז לחם איז ע"ח, דריי מאל דער שם הוי"ה, און אז מצה איז דער זעלבער "לחם" מיטן מילוי פונעם שם, דריי מאל מ"ה, די גימטריא פון אדם. ווען מ'עסט מצה מיט כוונה און אמונה, מקיים מען "נעשה אדם" כאטש ביי זיך, און ער לייגט צו אז אין יעדער מצוה איז דא אסאך מער ווי מ'זעט פון אויבן.
-
40:58 באנייט זיך; מאכט דעם אייבערשטן פאר מלך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט ווי די גאנצע טבע לעבט אויף אין ניסן און זינגט צום אייבערשטן, און רופט יעדן איד נישט צו זיצן מיט די הענט אין שויס נאר זיך מחדש זיין און באשליסן צו ווערן אן אדם, ווי אלעס איז נייע אום פסח. ער ענדיגט מיט ניסן אלס ראש השנה למלכים און די ראשי תיבות פונעם שם הוי"ה, און בעט אז דער ניסן זאל זיין דער ניסן פון דער גאולה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
ניסן, א חודש פון חסד און אהבה
דער משגיח עפנט מיט פרשת החודש און זאגט אז ניסן איז א חודש פון לויטער חסד וואס דערגרייכט אפילו די גשמיות: מענטשן גייען ארום פרייליך, די בלומען בליען און די פייגל קומען צוריק. דאס, ערקלערט ער, איז נאר א תוצאה פונעם אמת'ן ניסן, די אהבה פונעם אייבערשטן צו כלל ישראל, וואס דער נביא דערמאנט אין ירמיהו: זיי זענען נאכגעגאנגען נאך אים פון מצרים אן פרעגן וואס זיי וועלן עסן. דערפאר זאגט מען אום פסח שיר השירים, דאס שיר פון א חתן און א כלה. א,ב,ג
ניסן פון בריאת העולם
ראש חודש ניסן איז דער ראש פון אלע חדשים, און דעמאלט איז געשען עפעס וואס האט נישט זיינס גלייכן. דער משגיח ברענגט די מחלוקת פון רבי אליעזר און רבי יהושע צי די וועלט איז באשאפן געווארן אין תשרי אדער אין ניסן, און דעם אריז"ל וואס ערקלערט אז ביידע זענען אמת: די מחשבה איז געווען אין תשרי, די בריאה בפועל אין ניסן. ממילא איז ראש חודש ניסן געווען דער זעקסטער טאג, ווען דער אייבערשטער האט געזאגט "נעשה אדם", א מאמר וואס האלט אויף יעדן מענטש יעדע רגע. ד,ה
אדם און חוה זענען באשאפן געווארן ערב שבת כדי גלייך אריינצוגיין אין א יום שכולו שבת, נאר דער שטן, וואס די גמרא זאגט איז אויך דער מלאך המות און דער יצר הרע, האט זיי געברענגט צו עסן פונעם עץ הדעת און דעם פלאן קאליע געמאכט. ווי אזוי קען דער אייבערשטער זיין אנטוישט? דער משגיח ענטפערט אז ער האט קיינמאל נישט חרטה; די פסוקים ביים מבול און ביי שאול, און דער מדרש אז אדם האט געמוזט זינדיגן, ווייזן אויף א באהאלטענעם פלאן. "אנטוישונג" איז נאר מענטשליכע לשון. ו,ז,ח,ט
גלגול און עיבור
יעדער שפעטערער ניסן איז נאר א שפראץ פון יענעם, דערפאר האט דער אייבערשטער באשלאסן ווידער אראפצוברענגען דעם ערשטן. דער משגיח ערקלערט: א גלגול איז א נשמה וואס מוז צוריקקומען, א עונש; א עיבור איז ווען די נשמה פון א צדיק קומט אריין אין א מענטש אים צו העלפן מיט מצוות. א פלוצלונגע געהויבנקייט פון שבת נאך דער מקוה קען זיין אזא עיבור. רבי חיים ויטאל שרייבט אז דער אריז"ל איז אמאל אויפגעשטאנען פאר אים, ווייל ער האט געזען אין אים די נשמה פון בניהו בן יהוידע, צוליב א כוונה וואס ער האט געטון ביי בניהו'ס מערה.
דער צווייטער פרואוו: יציאת מצרים
עולם, שנה און נפש זענען איינס ווי דאס אנדערע, ממילא איז דא עיבור אויך אין ארט און אין צייט. דער אריז"ל ערקלערט אז מ'האט געקענט מקריב זיין קרבנות אין מדבר ווייל די קדושה פון ירושלים איז דארט געווען אלס עיבור. אזוי איז דער ערשטער ניסן אראפגעקומען ביי יציאת מצרים; דער תרגום יונתן זאגט אז מלאכים האבן געטראגן די אידן קיין ירושלים מקריב צו זיין דעם קרבן פסח. זיי זענען געשטיגן העכער און העכער ביזן עגל; די גמרא זאגט אז די מיתה, וואס האט געזאלט אויפהערן, איז צוריקגעקומען. י,כ
דער משכן, און דער ניסן וואס מ'ווארט נאך
דער אייבערשטער האט ווידער פרובירט מיטן משכן, וואס וואלט צוריקגעברענגט דעם מצב פון אדם פארן חטא. יענער ניסן איז דאס "ויהי ביום השמיני" פון דער וואכעדיגער סדרה, א טאג וואס רש"י זאגט האט גענומען צען עטרות, נאר עס איז אויך קאליע געווארן. דער משגיח חזר'ט איבער אז דער אייבערשטער פעלט קיינמאל נישט, און אז דער ערשטער ניסן וועט נאכאמאל אראפקומען אלס דער ניסן פון דער גאולה. ל,מ
בענטשן ראש חודש; זיך אפהאלטן פון מחלוקת
דער משגיח בעט מ'זאל דעם שבת בענטשן ראש חודש מיט אלע כוונה, בפרט די לעצטע שורה, אז דאס זאל זיין דער צוגעזאגטער ניסן פון "נעשה אדם", און בפרט אין יאר תש"ס, א יאר וואס מ'ווארט אויף דער גאולה. ער זאגט אז א מחלוקת האט אמאל קאליע געמאכט א טאג וואס איז געווען גרייט פאר משיח, און ער מאנט מ'זאל נישט האבן קיין שייכות מיט דער היינטיגער מחלוקת: לערנען, דאווענען מיט כוונה, געבן צדקה, היטן שבת און האבן א כשר'ן פסח.
פסח, אברהם אבינו און מצה
אברהם איז פסח, יצחק שבועות און יעקב סוכות: די בשורה פון די מלאכים און די מלחמה פון די מלכים זענען געווען אום פסח, און מצות געפינט מען נאר ביי אברהם. די שפעטערע ימים טובים זענען הייליגער, אבער פסח איז דער יסוד, ווען א איד ווערט א איד. דער משגיח ברענגט פונעם חידושי הרי"ם און מערקט אן אז כרת איז נאר ביי צוויי מצוות עשה, מילה און קרבן פסח, ביידע דער ברית פון אברהם וואס בינדט א איד צום אייבערשטן. נ
מצה: דריי מאל אדם
קדושה קומט אין דריי, ווי די גמרא זאגט אז די תורה איז געגעבן געווארן אין דריטן חודש צו א דריטן געבוירענעם. לחם איז ע"ח, דריי מאל דער שם הוי"ה פון כ"ו, און מ'טונקט עס אין מלח, אויך ע"ח. מצה איז לחם מיטן שם אין זיין מילוי, מ"ה, די גימטריא פון אדם: דריי מאל מ"ה איז קל"ה, די גימטריא פון מצה. ע
ווען מ'עסט מצה מיט כוונה און אמונה, מקיים מען "נעשה אדם" כאטש ביי זיך. דער משגיח לייגט צו אז אין יעדער מצוה, יום טוב און מצה איז דא אסאך מער ווי מ'זעט.
באנייט זיך; מאכט דעם אייבערשטן פאר מלך
דער אייבערשטער באנייט די וועלט אין ניסן: דער שניי צעגייט, די וועלדער ווערן גרין, די בלומען באקומען נייע פארבן און די פייגל זינגען לידער פון גאולה. דער משגיח רופט א איד נישט צו זיצן מיט די הענט אין שויס ווען די טבע באנייט זיך, נאר זיך מחדש זיין און באשליסן צו ווערן אן אדם. דערפאר איז ניסן און דער סדר; אום פסח איז אלעס נייע, דער אנצוג, די כלים, די אויסגעמאלטע הויז.
ער ברענגט די גמרא אז ניסן איז ראש השנה למלכים, און ערקלערט אז דער אייבערשטער שטעלט דעמאלט אויף נייע שרים, ממילא זאל א איד מתפלל זיין אז נאר דער אייבערשטער זאל זיין מלך. דער צירוף פונעם שם פון ניסן קומט פון "ישמחו השמים ותגל הארץ". ער בעט אז דער ניסן זאל זיין דער ניסן בראשית און דער ניסן פון דער גאולה. פ,צ
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
- ט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 8:02
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 3:09 דער חסד וואס מ'שפירט אויף דער וועלט יעדן ניסן איז נאר א תוצאה פונעם אמת'ן ניסן, די אהבה פונעם אייבערשטן צו כלל ישראל ווי א חתן צו א כלה.
- 5:15 אדם הראשון איז באשאפן געווארן ראש חודש ניסן כדי ער זאל פון ערב שבת אריינגיין אין א יום שכולו שבת, און דער חטא דורכן שטן האט קאליע געמאכט יענעם "ניסן בראשית".
- 12:50 ווי א גלגול אדער א עיבור פון א נשמה, איז דער ערשטער ניסן נאכאמאל אראפגעברענגט געווארן ביי יציאת מצרים און ביי חנוכת המשכן, און ביידע מאל איז עס קאליע געווארן.
- 23:50 כלל ישראל ווארט נאך אז דער ערשטער ניסן זאל נאכאמאל אראפקומען אלס דער ניסן פון דער גאולה.
- 29:04 פסח געהערט צו אברהם אבינו און דאס איז ווען א איד בינדט זיך צום אייבערשטן, דערפאר איז דא כרת ביי די מצוות עשה פון מילה און קרבן פסח.
- 34:14 אין מצה איז דא קדושה ווי אין ציצית וואס מ'האט געמאכט לשם מצוה, און איר ווערט איז "לחם" מיטן מילוי פונעם שם הוי"ה: דריי מאל דער אדם פון "נעשה אדם".
- 41:06 ווייל די גאנצע טבע באנייט זיך אין ניסן, דארף א איד זיך אויך מחדש זיין און באשליסן צו ווערן אן אמת'ער אדם.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 9:49 ווי אזוי קען מען זאגן אז דער אייבערשטער איז געווען אנטוישט, אז וואס ער וויל טוט ער?
תירוץ: 10:42 דער אייבערשטער האט קיינמאל נישט חרטה און פעלט נישט; ער האט א פלאן, ווי דער מדרש זאגט אז אדם הראשון האט געמוזט עסן פונעם עץ הדעת. "אנטוישונג" איז נאר ווי מענטשן קענען עס אויסדרוקן.
-
קשיא: 17:58 ווי אזוי האבן די אידן געקענט מקריב זיין קרבנות אין מדבר, אז מ'דארף דאך האבן די קדושה פון ירושלים?
תירוץ: 18:05 די קדושה פון ירושלים איז געקומען צו זיי אין מדבר ווי א מין עיבור פון ארט.
-
קשיא: 14:39 פון וואו קומט א פלוצלונגע געהויבנקייט פון שבת וואס מ'האט קיינמאל פריער נישט געשפירט?
תירוץ: 14:53 צוליב א געוויסע מצוה וואס מ'האט געטון, איז די נשמה פון א צדיק וואס האט א שייכות דערצו אריינגעקומען אלס עיבור און געהאלפן.
-
קשיא: 31:39 פארוואס זענען נאר מילה און קרבן פסח פון אלע מצוות עשה מחויב כרת?
תירוץ: 33:01 ביידע געהערן צו אברהם אבינו און זענען דער ברית וואס דערמיט בינדט זיך א איד צום אייבערשטן, ממילא ווער עס פארלאזט זיי שניידט אפ דעם קשר.
מעשיות
-
15:17 דער אריז"ל שטייט אויף פאר רבי חיים ויטאל
רבי חיים ויטאל שרייבט אז ער איז אמאל אריינגעקומען צום אריז"ל, און דער אריז"ל איז אויפגעשטאנען פאר אים. ווען ער האט געפרעגט פארוואס, האט דער אריז"ל געזאגט אז ער ווייסט נישט, נאר ער זעט אין אים יעצט די נשמה פון בניהו בן יהוידע. א שטיק צייט שפעטער, גייענדיג אויף א וועג ביי צפת, האט דער אריז"ל אנגעוויזן אויף דער מערה פון בניהו בן יהוידע, און רבי חיים ויטאל האט זיך דערמאנט אז ער איז דארט אמאל געזעסן און געטון א כוונה וואס דער אריז"ל האט אים געלערנט. האט דער אריז"ל געזאגט אז דערפאר איז די נשמה פון בניהו געווען ביי אים, אלס א עיבור אויף א צייט.
אין דער מעשה: רבי חיים ויטאל, דער הייליגער אר"י, בניהו בן יהוידע
געדאנקען
- 11:51 יעדער ניסן זינט דער בריאה איז נישט דער ערשטער, נאר א שפראץ פונעם ראש חודש ניסן ווען אדם הראשון איז באשאפן געווארן, דער ניסן וואס האט געזאלט אריינפירן די וועלט אין א יום שכולו שבת.
- 13:00 פונקט ווי א נשמה קען צוריקקומען אלס גלגול אדער אריינקומען אין אן אנדערער אלס עיבור, קען אויך א צייט ווערן מגולגל: דער ערשטער ניסן איז ווידער אראפגעברענגט געווארן אין דעם ניסן פון יציאת מצרים און פונעם משכן.
- 13:51 א שבת וואס מ'שפירט פלוצלונג א געהויבנקייט נאך דער מקוה קען זיין א עיבור: די נשמה פון א צדיק וואס האט א שייכות צו א מצוה וואס מ'האט געטון איז אריין אויף א צייט כדי צו העלפן.
- 32:50 כרת איז נאר ביי צוויי מצוות עשה, מילה און קרבן פסח, ווייל ביידע געהערן צו אברהם אבינו און ביידע זענען דער ברית וואס בינדט א איד צום אייבערשטן.
- 36:17 לחם איז דריי מאל דער שם הוי"ה (ע"ח), און מצה איז דער זעלבער לחם מיטן שם אין זיין מילוי (דריי מאל מ"ה, די גימטריא פון אדם), ממילא ווען מ'עסט מצה ווערט מען דער "אדם" פון "נעשה אדם".
- 45:34 ווייל ניסן איז ראש השנה למלכים, ווען דער אייבערשטער שטעלט אויף נייע שרים און מלכים, איז דאס די צייט פאר כלל ישראל צו מאכן נאר דעם אייבערשטן פאר מלך.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 25:16 דער משגיח בעט מ'זאל דעם שבת בענטשן ראש חודש ניסן מיט אלע כוונה, בפרט די לעצטע שורה, אז עס זאל זיין דער צוגעזאגטער ניסן פון דער גאולה.
- 27:46 דער משגיח זאגט מ'זאל נישט האבן קיין שייכות מיט מחלוקת, נישט רעדן און נישט טראכטן דערפון, נאר לערנען תורה, דאווענען מיט כוונה, געבן צדקה און היטן שבת.
- 28:15 דער משגיח מאנט מ'זאל זיך נעמען צום הארצן צו האבן א כשר'ן פסח.
- 39:23 דער משגיח זאגט מ'זאל עסן די מצה מיט כוונה און מיט אמונה, און אזוי מקיים זיין "נעשה אדם" ביי זיך.
- 43:22 דער משגיח רופט יעדן איד נישט צו זיצן מיט די הענט אין שויס אין ניסן, נאר זיך מחדש זיין און באשליסן פון יעצט אן צו ווערן אן אדם.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אגג, אדם הראשון, אהרן הכהן, בניהו בן יהוידע, דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, חוה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, יצחק אבינו, מרים, משה רבינו, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי חיים ויטאל, רבי יהושע בן חנניה, רש"י, שאול המלך, שלמה המלך
ערכים גלגול, החודש הזה לכם, זוהמא, יום שכולו שבת, יצר הרע, כנסת ישראל, כרת, מחלוקת, מיכלא דמהימנותא, מילוי, מלאך המות, נעשה אדם, עיבור, רבונו של עולם