בימי אלול אנו הולכים בדרך שמביא אותנו למקום מקדשינו בזמן - ראש השנה (שייכות לפרשת שופטים)

קאטאלאג: זמנים אלול נומ׳ ⁨4⁩ פאקעט גייד ז׳ 15 תשמ"ח (1987–88) אידיש 1 שעה 54 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 54 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז אזוי ווי א איד האט ארויפגעברענגט ביכורים צום בית המקדש, אזוי גייט ער אין אלול צו ראש השנה, דער בית המקדש פון זמן, וואו ער דארף אנקומען מיט שמחה אין דער מלכות פון רבונו של עולם און מיט דער פרישקייט פון א נייעם אנהייב.

דער משגיח עפנט מיט נחמיה וואס האט געהייסן די וויינענדע אידן זיך פרייען ראש השנה, און מיט דעם חתם סופר'ס משל פון א געפאנגענעם וואס איז באפרייט געווארן ווייל ער האט זיך געפרייט ביי דעם מלך'ס הכתרה. דערנאך פרעגט ער פארוואס ביכורים, וואס האבן זיך אנגעהויבן ערשט נאך ירושה וישיבה, ווערן אנגערופן דער זכות צו קומען אין לאנד, פארוואס מ'זאגט ארמי אובד אבי, און פארוואס מ'האט געמאכט אזא שמחה ביי ביכורים. ער ערקלערט אז יציאת מצרים ציט ארויס אפילו פונעם נ' שער, און דאס פופציגסטע מאל וואס יציאת מצרים ווערט דערמאנט איז אין מקרא ביכורים. ביכורים, די שבעת המינים וואס זענען זיבן סארטן אידן, זענען א פועל דמיוני אויף דער צוקונפטיגער גאולה. ראש השנה איז ראשית, דער בית המקדש פון זמן, וואו קיין חורבן האט נישט געהערשט, און דער מקדש קומט צו יעדן איד וואס גרייט זיך צו. צום סוף רעדט ער וועגן משה רבינו'ס תפילה, די פרישקייט פונעם מקדש, און זריזות.

ענינים: ראש השנה · קדושת ארץ ישראל · חודש אלול · התחדשות אין עבודת השם

סדר השיעור

  1. 0:00 נחמיה און דעם מלך'ס טאג פון הכתרה

    דער משגיח עפנט מיט נחמיה וואס האט געזאגט פאר די וויינענדע אידן ראש השנה זיי זאלן עסן, טרינקען און זיך פרייען, און ברענגט דעם חתם סופר'ס משל פון א געפאנגענעם וואס האט געטאנצט ביי דעם מלך'ס הכתרה און איז באגנאדיגט געווארן. די שמחה מיט דער מלכות פון רבונו של עולם, ערקלערט ער, איז דער כח פון א איד אין משפט.

  2. 7:52 קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערמאנט דעם חסידישן מנהג צו טאנצן ראש השנה און גייט איבער צו דער פרשה פון ביכורים. ער פרעגט ווי אזוי ביכורים קענען זיין דער זכות צו קומען אין לאנד אז זיי האבן זיך אנגעהויבן ערשט נאך ירושה וישיבה, פארוואס מ'דערציילט יציאת מצרים, און פארוואס מ'האט געמאכט אזא שמחה ביים ברענגען ביכורים; ער מערקט אויך אן אז מ'ליינט די קללות פאר ראש השנה.

  3. 14:49 ארמי אובד אבי און דער נ' שער

    דער משגיח פרעגט פארוואס חז"ל האבן קובע געווען די מצוה פון סיפור יציאת מצרים אויף די פסוקים פון ארמי אובד אבי, און נישט אויף די פרשיות אין חומש שמות וואו עס שטייט אסאך מער בפרטיות. ער ברענגט דעם אור החיים אז אידן זענען ארויסגענומען געווארן איידער זיי זענען אריינגעפאלן אינעם נ' שער הטומאה, און מיטן כח פון תורה קען מען ארויסגיין אפילו פון דארט.

  4. 20:09 די הגדה און דער כח פון תורה

    דער משגיח פארבינדט דאס מיט דער הגדה: די ברכה אויף נתינת התורה שטייט פאר די ארבעה בנים, ווייל די תורה קען ארויסשלעפן אפילו דעם רשע וואס איז אריינגעפאלן אינעם נ' שער. ער לייגט צו אז יציאת מצרים קומט פון די נ' שערי בינה און ווערט דערמאנט פופציג מאל אין דער תורה.

  5. 23:28 דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים

    דער משגיח ברענגט די קשיא אז יציאת מצרים שטייט מער ווי פופציג מאל, און דעם תירוץ אז נאר פופציג מאל ווערט עס דערמאנט לשבח פאר כלל ישראל. ער רעכנט צוריק פונעם סוף התורה, לאזט אויס די פסוקים וואס רעכענען זיך נישט, און קומט ארויס אז דאס פופציגסטע איז ארמי אובד אבי ביי ביכורים, וואו עס ליגט דער שליסל פון דער גאולה העתידה.

  6. 28:32 די שבעת המינים און דער פועל דמיוני שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח טייטשט די ארץ פון די שבעת המינים אויף זיבן סארטן אידן, פון חטה ביז רמון, די ריקנים וואס זענען פונדעסטוועגן פול מיט מצוות. דערנאך ברענגט ער דעם ענין פון פועל דמיוני, א מעשה וואס פארשטארקט א נבואה, פונעם רמב"ן ביי יעקב'ס קשת און פון ירמיה וואס האט געקויפט א פעלד פארן חורבן.

  7. 35:15 ביכורים אלס א סימן אויף דעם צוריקקערן קיין ציון שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דאס ברענגען ביכורים פון די שבעת המינים צום מקדש איז א פועל דמיוני אויף קיבוץ גליות נאכן חורבן; דערפאר איז געווען כלי זמר און פארגילטע הערנער, אזוי ווי די הפטרה באשרייבט די גאולה. דערפאר ליינט מען די פרשה פונעם פופציגסטן מאל פאר ראש השנה, וואס אירע תפילות בעטן מערסטנס אויף דער גאולה.

  8. 42:55 ראש השנה, דער בית המקדש פון זמן שטייט אינעם קאטאלאג

    פונעם פסוק "מראשית השנה" וואס רעדט וועגן ארץ ישראל ערקלערט דער משגיח אז ארץ ישראל, ירושלים און דער בית המקדש זענען די נקודה פון ראשית אין מקום, און ראש השנה איז די זעלבע נקודה אין זמן. ביכורים זענען דער ראשית פון דער תבואה, ממילא ברענגט זיך א איד ראש השנה ווי ביכורים צום מקדש, וואו ער קומט אן ביז נעילה.

  9. 51:25 די הכנה פון אלול און דער פריילעכער שופר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז נישט יעדער קומט אן קיין ציון ווען ראש השנה קומט; מ'דארף זיך צוגרייטן אין אלול מיט חרטה און תיקון המדות. דאס ווארט "והיה" איז א לשון שמחה און א לשון עתיד, און ווער עס האט זיך צוגעגרייט וויינט ראש השנה ווי א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן, דער שופר ווערט א געזאנג פון דער מלכות פון רבונו של עולם, און דער מקדש קומט צו אים.

  10. 58:20 א חלק פונעם שיעור וואס ווערט איבערגעחזרט (נישט קלאר אויפגענומען)

  11. 1:03:30 קיין עליה לרגל: זמן איז העכער ווי מקום שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט פארוואס ראש השנה און יום כיפור איז נישטא קיין עליה לרגל און פונדעסטוועגן פאלט מען כורעים ווי אינעם מקדש: דער מקדש קומט צו יעדן איד דורך זמן. ער זעט דאס אין דעם מנהג אז דער בעל תפילה הייבט אן "המלך" פון זיין ארט, און ברענגט ראיות פון פיגול און פון בראשית אז זמן איז העכער ווי מקום, ממילא האט קיין שונא נישט געקענט חרוב מאכן דעם מקדש פון זמן.

  12. 1:11:28 די זיסע תפילות פון ראש השנה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט א רמז פונעם אמרי נועם אז ראש השנה איז בגימטריא בית המקדש, ממילא זאל א איד וויסן אז ער שטייט אינעם מקדש און בעטן אויף דער מלכות פון רבונו של עולם איבער אלעם. די חלה וואס מ'טונקט אין האניג איז א רמז אז די תפילות פון ראש השנה זענען זיס, און מ'בעט כמעט גארנישט פאר זיך.

  13. 1:15:15 משה רבינו'ס תפילה און די קדושה פון ארץ ישראל

    דער משגיח ברענגט דעם מדרש אויף משה רבינו'ס ווערטער "השמים ושמי השמים הארץ", און פרעגט אויפן סדר און פארוואס משה רבינו האט מתקן געווען א תפילה פאר דער תפילה ערשט צום סוף פון די פערציג יאר. מיטן חתם סופר ענטפערט ער אז ערשט ביים אריינקומען אין ארץ ישראל האט משה געשפירט א קדושה העכער ווי דער הימל, און מיט דער מחלוקת רמב"ם און רמב"ן ערקלערט ער פארוואס די פערציג עשרת ימי תשובה אין מדבר האבן דאס נישט געברענגט פריער.

    1. 1:15:15 דער מדרש און צוויי קשיות : דער משגיח ברענגט דעם מדרש וואו משה רבינו טענה'ט מיטן זעלבן "הן", און פרעגט פארוואס דער פסוק רעכנט אויס שמים, שמי השמים און הארץ אן א קלארן סדר, און פארוואס משה האט געווארט פערציג יאר מיטן בעטן הילף צו דאווענען.
    2. 1:19:05 א קדושה העכער ווי דער הימל : מיטן חתם סופר ענטפערט דער משגיח אז ארץ ישראל איז הייליגער ווי דער הימל איבער חוץ לארץ, דערפאר האט משה דאס געשפירט ערשט ווען ער איז אריין; "שמי השמים" אין פסוק איז ארץ ישראל, און דערמיט איז מובן דער מדרש.
    3. 1:23:26 פערציג עשרת ימי תשובה אין מדבר : דער משגיח פרעגט פארוואס משה האט דאס נישט געשפירט אין די פערציג עשרת ימי תשובה אין מדבר, דער מקדש פון זמן, און ענטפערט מיטן רמב"ן, וואס דער ילקוט האלט ווי אים, אז די מצוה פון תפילה איז נאר בעת צרה; משה האט שוין ראש השנה געשפירט אז ער איז פארשריבן ביי די צדיקים, און האט נישט געהאט קיין צרה צו דאווענען אויף דעם.
  14. 1:29:30 דער חטא פון אדם הראשון: חיים איז פרישקייט שטייט אינעם קאטאלאג

    צוריק צו דער קשיא פארוואס ביכורים דארף מען ברענגען צום מקדש, מערקט דער משגיח אן אז אדם הראשון איז באשאפן געווארן און האט געזינדיגט ראש השנה, און האט געברענגט מיתה אויף דער וועלט. חיים מיינט פרישקייט און מיתה מיינט עלטערקייט, ממילא דארף א איד ראש השנה דאס מתקן זיין און דינען דעם רבונו של עולם מיט התחדשות.

  15. 1:32:47 דער מקדש, וואו גארנישט ווערט אלט שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז דער מקדש איז דער ארט פון ראשית וואו זקנה האט נישט קיין שליטה: דער לחם הפנים איז געבליבן פריש, דוד המלך האט נישט געשלאפן, יעקב אבינו וואלט נישט געשלאפן אין אזא ארט, און א לוי וואס איז אנטשלאפן געווארן אויף זיין משמר האט מען באשטראפט. אזוי איז אויך ראש השנה, דערפאר שלאפט מען נישט, און מ'בעט אז מ'זאל נישט ווערן אוועקגעווארפן לעת זקנה נאר בלייבן פריש דאס גאנצע יאר.

  16. 1:40:38 דער סלאנימער רבי און דער מיליאן דאלאר מעשה

    דער משגיח דערציילט פונעם בית אברהם פון סלאנים, וואס זיין יונגע ווייב האט זיך באקלאגט אז ער טאנצט א שטונדע פרייטאג צונאכטס, און דעם אלטן חסיד וואס האט געפרעגט וואס זי וואלט געטון ווען ער וואלט געוואונען א מיליאן דאלאר. ער פארגלייכט דאס מיטן עולם ביי א שפיל, און זאגט אז אזוי דארף מען דאווענען און לערנען, מיט א פרישקייט ווי יעדער שבת וואלט געווען דער ערשטער און דער לעצטער.

  17. 1:46:04 נשמות אין פירות און די ערשטע פייג שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט אז נשמות גייען אריין אין פירות און ווערן אויפגעהויבן ווען א איד עסט מיט א ברכה, און ערקלערט אז די פייג וואס איז ערשט צייטיג געווארן האט א נשמה פון זריזות וואס געהערט צום מקדש, דעם ארט פון ראשית. ביכורים זענען דערפאר א תיקון פאר דעם חטא פון אדם הראשון, און די פרוכט גייט צום כהן, וואס עסט עס ווי דער שליח פונעם בעל הבית.

  18. 1:50:39 זריזות און ברכות אויף א נייעם יאר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח פאסט צוזאמען אז די פרשה פון ביכורים מאנט זריזות און פרישקייט, אריינקומען אין דער נקודה פון ראשית און עס מיטנעמען דאס גאנצע יאר, און דאס איילט די גאולה פון "בעתה אחישנה". ער ענדיגט מיט א ברכה אויף שופר גדול פון גאולה און א כתיבה וחתימה טובה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

נחמיה און דעם מלך'ס טאג פון הכתרה

0:07

דער משגיח עפנט מיט די צייטן פונעם בית שני, ווען עזרא און נחמיה האבן ראש השנה געלערנט מיט די אידן אין ספר תורה, און זיי האבן זיך צעוויינט ווען זיי האבן דערזען זייערע עבירות. נחמיה האט זיי געהייסן עסן, טרינקען און שיקן מנות, ווייל דער טאג איז הייליג, און נישט זיין טרויעריג, ווייל חדות ה' היא מעוזכם. א

1:56

ער ערקלערט דאס מיטן חתם סופר'ס משל פון א שר וואס איז געזעסן אין תפיסה אין דעם מלך'ס טאג פון הכתרה, ווען מ'האט גע'משפט די געפאנגענע, און ער האט געזונגען און געטאנצט ווייל זיין שמחה מיטן מלך האט פארדעקט זיין אייגענע זאך, און דער מלך האט אים באפרייט. אזוי ראש השנה, ווען דער רבונו של עולם ווערט געקרוינט: א איד וואס פרייט זיך מיט זיין מלכות מער ווי ער זארגט זיך וועגן זיין אייגענעם דין, געפינט אין דער שמחה זיין הצלה. ב

קשיות אויף דער פרשה פון ביכורים

7:52

דער משגיח דערמאנט אז אין חסידישע מקומות האט מען ראש השנה געטאנצט, הגם ס'איז א יום הדין, ווייל אפילו דאס וויינען דארף קומען פון שמחה, אזוי ווי דער פסוק וואס מ'זאגט ביי די תקיעות, "בשמך יגילון כל היום". ג

9:54

דערנאך גייט ער איבער צו דער פרשה פון ביכורים און פרעגט: רש"י ברענגט אז אין זכות פון ביכורים קומט מען אריין אין לאנד, און ביכורים האבן זיך דאך אנגעהויבן ערשט נאך ירושה וישיבה. פארוואס דארף מען דערציילן יציאת מצרים מיט ארמי אובד אבי? און פארוואס איז די עליה וואס די משנה באשרייבט, מיט די פארגילטע הערנער, דעם חליל און "קומו ונעלה ציון", געווען אזא שמחה? ד,ה,ו,ז

ארמי אובד אבי און דער נ' שער

16:11

דער משגיח פרעגט פארוואס חז"ל האבן קובע געווען סיפור יציאת מצרים אין דער הגדה אויף די עטליכע פסוקים, אז אין חומש שמות שטייען די ניסים אסאך מער בפרטיות. ער ברענגט דעם אור החיים: אידן זענען אריינגעפאלן אין מ"ט שערי טומאה און מ'האט זיי ארויסגענומען פארן נ' שער, פון וואו מ'וואלט שוין נישט געקענט ארויסגיין. נאך מתן תורה אבער קען דער כח התורה ארויסנעמען א איד אפילו פון דארט, אזוי ווי ס'וועט זיין פאר משיח, ווען אסאך זענען אריינגעפאלן אין אפיקורסות. ט,י

די הגדה און דער כח פון תורה

20:42

דערפאר, זאגט דער משגיח, לויבט די הגדה "ברוך שנתן תורה" גלייך פאר די ארבעה בנים: דער רשע איז אריינגעפאלן אינעם נ' שער, און נאר די תורה קען אים ארויסשלעפן. די פופציג מאל יציאת מצרים וואס דער זוהר דערמאנט ווייזן אז זי ציט ארויס פון אלע נ' שערים. ט,כ

דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים

23:28

דער רמ"ע מפאנו האט געציילט מער ווי פופציג מאל, און געענטפערט אז נאר פופציג זענען לשבח פאר כלל ישראל. דער משגיח רעכנט צוריק פונעם סוף התורה און לאזט אויס דעם פסוק פון די מופתים אין מצרים, וואס לויט דעם חתם סופר אין זיינע תשובות, קעגן דעם מגן אברהם, דערמאנט נישט דאס ארויסגיין, און דעם פסוק אין נצבים וואס איז לגנאי. דאס פופציגסטע איז ממילא ארמי אובד אבי פון דער היינטיגער פרשה, וואו עס ליגט די ליכט פון דער גאולה העתידה. ל,מ,נ,ו

די שבעת המינים און דער פועל דמיוני

29:19

דאס לאנד וואס דער רבונו של עולם פלאנצט, ערקלערט דער משגיח, איז דאס אידישע פאלק: "קודש ישראל לה' ראשית תבואתה". די שבעת המינים זענען זיבן סארטן אידן, יעדער לויט זיין מדריגה, ביז דעם רמון, די נידעריגסטע, און פונדעסטוועגן זענען אפילו די ריקנים פול מיט מצוות ווי א רמון. ס,פ

32:25

דערנאך ברענגט ער דעם ענין פון פועל דמיוני, א מעשה וואס פארשטארקט א נבואה. דער רמב"ן זאגט אז דערפאר האט יעקב אבינו געשאסן א פייל קעגן שכם, און ירמיה האט געקויפט א פעלד ווען נבוכדנצר האט באלעגערט ירושלים, א סימן אז מ'וועט נאך קויפן פעלדער אין לאנד. ק,ר

ביכורים אלס א סימן אויף דעם צוריקקערן קיין ציון

35:17

דאס ברענגען ביכורים, זאגט דער משגיח, איז אזא פועל דמיוני: דער איד טראגט די שבעת המינים, די זיבן סארטן אידן, צום בית המקדש, א סימן אז נאכן חורבן וועט דער רבונו של עולם צוריקברענגען די פארטריבענע. דערמיט איז מתורץ ווי אזוי ביכורים זענען דער זכות צו קומען אין לאנד.

38:33

דערפאר האט די עליה געהאט סימנים וואס מ'געפינט נישט ביי קיין אנדערע מתנות כהונה, "קומו ונעלה ציון", כלי זמר און פארגילטע הערנער, אזוי ווי די הפטרה מאלט די גאולה, "להביא בניך מרחוק כספם וזהבם אתם". ממילא זאגט מען דאס פופציגסטע מאל ביי ביכורים, און מ'ליינט עס פאר ראש השנה, וואס אירע תפילות בעטן מערסטנס אויף דער גאולה. ש

ראש השנה, דער בית המקדש פון זמן

43:02

דער פסוק "מראשית השנה ועד אחרית שנה" רעדט וועגן ארץ ישראל, און פונדעסטוועגן לערנט די גמרא דערפון ראש השנה. דער משגיח ערקלערט אז ארץ ישראל, ירושלים און דער בית המקדש זענען די נקודה פון ראשית, פון וואו די וועלט איז באשאפן געווארן און האט זיך אויסגעשפרייט. יעדע זאך אין מקום האט א משל אין זמן, ממילא איז ראש השנה, וואס איז כולל דאס גאנצע יאר, ציון אין זמן. אא,אב

48:02

ביכורים, דער ראשית פון דער תבואה, געהערן צו ציון; די פייג וואס איז ערשט צייטיג געווארן טראגט א ניצוץ פון ראשית. ממילא ברענגט זיך א איד ראש השנה ווי ביכורים, ווי א נייע בריאה, און שטייט אינעם מקדש די גאנצע עשרת ימי תשובה, ביז ער איז ביי נעילה אין קודש הקדשים.

די הכנה פון אלול און דער פריילעכער שופר

52:13

נישט יעדער וואס דערלעבט ראש השנה קומט אן קיין ציון, ווארנט דער משגיח; מ'דארף זיך צוגרייטן, ווייל קיין טמא קומט נישט אריין. "והיה", דאס ערשטע ווארט פון דער פרשה, איז א לשון שמחה און א לשון עתיד, נישט קוקן אויף פריער. אלול איז דער "ירח ימים" פון וויינען וואס דער זרע קודש רעדט דערפון, מיט חרטה און תיקון המדות. אד,או,אז

54:48

ווער עס האט זיך צוגעגרייט, וויינט ראש השנה ווי א קינד וואס קומט צוריק צום טאטן, מיט שמחה, און זיין שופר ווערט א געזאנג צום מלך. חז"ל לערנען "דרשו ה' בהמצאו" אויף די עשרת ימי תשובה: דעמאלט קומט דער מקדש צו יעדן איד וואס האט זיך צוגעגרייט, וואו ער געפינט זיך. אט,אי

קיין עליה לרגל: זמן איז העכער ווי מקום

1:04:26

עליה לרגל, מערקט דער משגיח אן, איז נאר אין די דריי רגלים. ראש השנה און יום כיפור קומט דער מקדש צו יעדן איד אין זמן, דערפאר פאלט מען דעמאלט כורעים ווי אינעם מקדש, משא"כ אין די רגלים, ווען מ'איז נישט לפני ה'.

1:07:11

דערמיט טייטשט ער דעם מנהג אז דער בעל תפילה הייבט אן "המלך" פון זיין ארט, איידער ער קומט צום עמוד, וואס איז קעגן דעם מזבח: דער מלך קומט צו אונז. זמן איז העכער ווי מקום: די תורה הייבט אן מיט א אנהייב אין זמן, און א מחשבה חוץ לזמנו ביי א קרבן איז חמור'ער ווי חוץ למקומו. ממילא האט דער חורבן געהערשט נאר אויף מקום; בבל און רומי האבן נישט געקענט אנרירן "מועדי ה'". אל

די זיסע תפילות פון ראש השנה

1:11:41

דער משגיח ברענגט דעם רמז פונעם אמרי נועם אז ראש השנה איז בגימטריא בית המקדש. א איד וואס ווייסט אז ער שטייט אינעם מקדש, ברענגט זיך ווי ביכורים און בעט אויף דער מלכות פון רבונו של עולם איבער אלעם. די חלה וואס מ'טונקט אין האניג איז א רמז אז די תפילות זענען זיס, און מ'בעט כמעט גארנישט פאר זיך. אמ

משה רבינו'ס תפילה און די קדושה פון ארץ ישראל

1:15:27

דער משגיח ברענגט דעם מדרש: משה רבינו האט געזאגט "הן לה' אלקיך השמים ושמי השמים הארץ", און ווען מ'האט אים געזאגט "הן קרבו ימיך למות" האט ער טענה'ט מיטן זעלבן ווארט. ער פרעגט פארוואס דער פסוק האט נישט קיין סדר, נישט ארויף און נישט אראפ, און פארוואס משה האט מתקן געווען א תפילה אויף הילף צו דאווענען ערשט ביי ואתחנן, נאך פערציג יאר. אנ,אס,אע,אפ

1:19:11

ער ענטפערט מיטן חתם סופר: א חשובערע תפילה דארף א גרעסערע הכנה, און ארץ ישראל איז הייליגער אפילו ווי דער הימל איבער חוץ לארץ. משה האט דאס געשפירט ערשט ווען ער איז אריין אין ארץ סיחון ועוג. אין פסוק איז "השמים" דער הימל פון חוץ לארץ, און "שמי השמים" איז ארץ ישראל; נאכדעם וואס ער האט געלערנט איר שבח, האט משה געטענה'ט פארוואס ער זאל נישט אריינקומען.

1:23:46

אבער די פערציג עשרת ימי תשובה אין מדבר זענען דאך געווען דער מקדש פון זמן. דער משגיח ענטפערט מיט דער מחלוקת צווישן דעם רמב"ם, וואס לערנט א מצוה צו דאווענען יעדן טאג פון "ולעבדו בכל לבבכם", און דעם רמב"ן, וואס האלט אז די מצוה איז נאר בעת צרה, אזוי ווי דער ילקוט. משה האט שוין ראש השנה געשפירט אז ער איז פארשריבן ביי די צדיקים, ממילא האט ער נישט געהאט קיין צרה צו דאווענען. אצ,אק

דער חטא פון אדם הראשון: חיים איז פרישקייט

1:29:42

פארוואס דארף מען ביכורים, נישט ווי אנדערע מתנות כהונה, ברענגען צום מקדש? דער משגיח מערקט אן אז אדם הראשון האט ראש השנה באקומען "נשמת חיים" און אין דעם זעלבן טאג געברענגט מיתה. חיים מיינט פרישקייט, מיתה מיינט עלטערקייט, ממילא דארף א איד ראש השנה דאס מתקן זיין און דינען דעם רבונו של עולם מיט התחדשות. אר

דער מקדש, וואו גארנישט ווערט אלט

1:33:19

דער מקדש, ערקלערט דער משגיח, איז דער ארט פון ראשית וואו זקנה האט נישט קיין שליטה: די וואס זענען געפלאנצט אין בית ה' בלייבן "דשנים ורעננים", און דער לחם הפנים איז געווען ווארעם ווען מ'האט אים אראפגענומען. דוד המלך האט נישט געשלאפן, ווייל שלאף איז א חסרון אין פרישקייט; רש"י זאגט אז יעקב וואלט נישט געשלאפן אין אזא הייליגן ארט; און די משנה זאגט אז א לוי וואס איז אנטשלאפן אויף זיין משמר, האט מען פארברענט זיינע בגדים. אש,בא,בג

1:37:29

אזוי איז ראש השנה; דער ירושלמי זאגט אז ווער עס שלאפט דעמאלט, שלאפט זיין מזל. "אל תשליכני לעת זקנה" איז א בקשה צו בלייבן פריש, אזוי ווי א חסיד האט געבעטן דעם בעל התניא אויף פרישע יארן, און דער משגיח מאנט פרישקייט יעדן טאג אין דאווענען, שבת און תפילין, אזוי ווי רש"י זאגט אז די ווערטער זאלן זיין ניי יעדן טאג. בב,בד,בה

דער סלאנימער רבי און דער מיליאן דאלאר

1:40:39

דער משגיח דערציילט אז די יונגע ווייב פונעם בית אברהם פון סלאנים האט זיך באקלאגט אז ער קומט אהיים פרייטאג צונאכטס און טאנצט א שטונדע. א אלטער חסיד האט זי געפרעגט וואס זי וואלט געטון ווען ער וואלט געוואונען א מיליאן דאלאר; זי וואלט מיטגעטאנצט. ביי אים איז שבת א מיליאן דאלאר.

1:43:28

מענטשן שפרינגען פאר שמחה ביי א שפיל; אזוי, זאגט דער משגיח, דארף מען דאווענען און לערנען, און מקבל זיין יעדן שבת, ווי דער ליובאוויטשער האט געזאגט, ווי עס וואלט קיינמאל פריער נישט געווען קיין שבת.

נשמות אין פירות און די ערשטע פייג

1:46:10

אין די טעג פון סליחות, זאגט דער משגיח, קען מען זיך באגיין מיט ווייניגער שלאף. נשמות גייען אריין אין פירות און ווערן אויפגעהויבן ווען א איד עסט מיט א ברכה; די פייג וואס איז ערשט צייטיג געווארן האט א נשמה פון זריזות, ממילא געהערט זי אין מקדש, און דאס איז א תיקון פאר דעם חטא פון אדם הראשון. דער כהן עסט זי ווי דער שליח פונעם בעל הבית, אזוי ווי דער בעל שם טוב טייטשט "רעבים גם צמאים נפשם בהם תתעטף". בח

זריזות און ברכות אויף א נייעם יאר

1:51:55

דער משגיח פאסט צוזאמען אז די פרשה פון ביכורים מאנט זריזות און פרישקייט, אריינקומען אין דער נקודה פון ראשית און עס מיטנעמען דאס גאנצע יאר, און דאס איילט די גאולה פון "בעתה אחישנה". ער ענדיגט מיט א ברכה אויף שופר גדול און א כתיבה וחתימה טובה. בט,בי

מראי מקומות

תורה

  1. ד Devarim 26:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:54
  2. ו Devarim 26:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:54, 23:28
  3. נ Devarim 29:23-24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:28
  4. אא Devarim 11:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:02
  5. או Devarim 21:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 52:13
  6. אכ Devarim 12:5 1:03:46 טעקסט מפתח
  7. אל Vayikra 23:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:07:11
  8. אנ Devarim 10:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:27
  9. אע Devarim 31:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:27
  10. אפ Devarim 3:23 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:27
  11. אצ Devarim 11:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:46
  12. אר Bereishis 2:7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:29:42

נביאים

  1. ס Yirmiyahu 2:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:19
  2. ר Yirmiyahu 32:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:25
  3. ש Yeshayahu 60:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 38:33
  4. ת Yeshayahu 60:21 39:52 טעקסט מפתח
  5. אד Yeshayahu 52:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 52:13
  6. אט Yeshayahu 55:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:48
  7. בט Yeshayahu 60:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:51:55
  8. בי Yeshayahu 27:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:51:55

כתובים

  1. א Nechemiah 8:9-10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:07
  2. ג Tehillim 89:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:52
  3. ע Shir HaShirim 4:3 29:56 טעקסט מפתח
  4. אח Tehillim 150:3 55:51 טעקסט מפתח
  5. אש Tehillim 92:14-15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:33:19
  6. את Tehillim 48 1:34:16 טעקסט מפתח
  7. בד Tehillim 71:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:37:29
  8. בו Tehillim 118:17 1:45:20 טעקסט מפתח
  9. בח Tehillim 107:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:46:10

משנה

  1. ז Mishnah Bikkurim 3:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:54
  2. בג Mishnah Middos 1:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:33:19

תלמוד בבלי

  1. ח לכאורה Megillah 31b 13:55 מפתח
  2. פ לכאורה Berachos 57a מפתח אינעם אויסשרייב: 29:19
  3. צ לכאורה Berachos 41a 31:00 מפתח
  4. אב לכאורה Rosh Hashanah 8a מפתח אינעם אויסשרייב: 43:02
  5. אי לכאורה Rosh Hashanah 18a מפתח אינעם אויסשרייב: 54:48
  6. בז לכאורה Berachos 16b-17a 1:45:41 מפתח

תלמוד ירושלמי

  1. בב Talmud Yerushalmi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:37:29

מדרש

  1. אס Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 1:15:27
  2. אק Yalkut Shimoni (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:23:46

זוהר און קבלה

  1. כ Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 20:42
  2. אג Sefer Yetzirah (מקום נישט באשטימט) 45:36 מפתח

ראשונים

  1. ה לכאורה Rashi, Devarim 26:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:54
  2. ק לכאורה Ramban, Bereishis 48:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 32:25
  3. בא לכאורה Rashi, Bereishis 28:16 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:33:19
  4. בה לכאורה Rashi, Devarim 6:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:37:29

אחרונים און חסידות

  1. ב Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:56
  2. י לכאורה Ohr HaChaim, Shemos 3:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:11
  3. ל Shu"t Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:28
  4. מ Magen Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 23:28
  5. אה Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) 53:02 מפתח
  6. אז Zera Kodesh (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 52:13
  7. אמ Imrei Noam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:41

תפילה און פיוט

  1. ט Haggadah shel Pesach (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 16:11, 20:42

עיקרי הדברים

  1. 5:40 לויט דעם משגיח איז די שמחה מיט דער מלכות פון רבונו של עולם ראש השנה, מער ווי די זארג פון דעם אייגענעם דין, אליין דער זכות אין משפט.
  2. 23:52 דאס פופציגסטע מאל וואס יציאת מצרים ווערט דערמאנט אין דער תורה לשבח, איז די פרשה פון ארמי אובד אבי ביי ביכורים, און דארט ליגט באהאלטן די גאולה העתידה.
  3. 35:17 דאס ברענגען ביכורים פון די שבעת המינים קיין ירושלים איז א פועל דמיוני, א סימן אז נאכן חורבן וועט דער רבונו של עולם צוריקברענגען אלע סארטן אידן קיין ציון.
  4. 46:29 ראש השנה איז דער ראשית פון זמן אזוי ווי דער בית המקדש איז דער ראשית פון מקום; ער איז דער בית המקדש פון זמן.
  5. 1:04:37 ראש השנה און יום כיפור איז נישטא קיין מצוה פון עליה לרגל, ווייל דער מקדש קומט צו יעדן איד וואו ער געפינט זיך, בתנאי אז ער האט זיך צוגעגרייט אין אלול.
  6. 1:10:00 זמן איז העכער ווי מקום, דערפאר האט דער חורבן נאר געהערשט אויפן מקדש פון מקום און קיינמאל נישט אויפן מקדש פון זמן.
  7. 1:33:56 דער מקדש איז דער ארט פון ראשית און פרישקייט וואו גארנישט ווערט אלט, און ראש השנה בעט א איד אז ער זאל בלייבן מיט יענער פרישקייט אין עבודת השם דאס גאנצע יאר.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 10:17 ווי אזוי קענען ביכורים זיין דער זכות צו קומען אין לאנד, אז מ'האט זיי געברענגט ערשט נאך ירושה וישיבה?

    תירוץ: 37:56 ביכורים זענען א פועל דמיוני אויף דער צוקונפט: דורך זיי וועט דער רבונו של עולם צוריקברענגען די פארטריבענע אידן קיין ירושלים נאכן חורבן.

  2. קשיא: 16:11 פארוואס האבן חז"ל קובע געווען די מצוה פון סיפור יציאת מצרים אויף די עטליכע פסוקים פון ארמי אובד אבי?

    תירוץ: 27:49 ווייל דאס איז דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים לשבח, וואו עס ליגט דער שליסל פון דער גאולה העתידה.

  3. קשיא: 1:04:37 פארוואס איז נישטא קיין מצוה פון עליה לרגל ראש השנה און יום כיפור?

    תירוץ: 1:04:54 ווייל אין די טעג דארף מען נישט גיין צום מקדש; דער מקדש קומט צו יעדן איד דורך זמן.

  4. קשיא: 1:18:47 פארוואס האט משה רבינו געווארט ביזן סוף פון די פערציג יאר מיטן מתקן זיין א תפילה אז מ'זאל אים העלפן דאווענען?

    תירוץ: 1:19:11 ערשט ביים אריינקומען אין ארץ ישראל האט ער געשפירט א קדושה גרעסער ווי דער הימל איבער חוץ לארץ, און א חשובערע תפילה דארף א גרעסערע הכנה.

  5. קשיא: 1:23:46 פארוואס האט משה דאס נישט געשפירט אין די פערציג עשרת ימי תשובה אין מדבר, דער מקדש פון זמן?

    תירוץ: 1:26:01 לויטן רמב"ן, אזוי ווי דער ילקוט האלט, איז די מצוה פון תפילה נאר בעת צרה, און משה האט שוין ראש השנה געשפירט אז ער איז פארשריבן ביי די צדיקים, דערפאר האט ער דעמאלט נישט געדאווענט.

מעשיות

  1. 2:07 דער געפאנגענער וואס האט געטאנצט ביי דער הכתרה

    אין דעם חתם סופר'ס משל איז איינער פון די שרי המלך געזעסן אין תפיסה און געווארט אויף זיין משפט, אין דעם טאג וואס דער מלך האט געפייערט זיין הכתרה און מ'האט גע'משפט די געפאנגענע. אנשטאט זיך צו זארגן האט ער געזונגען און געטאנצט, און ווען מ'האט אים געפרעגט פארוואס, האט ער געזאגט אז זיין אייגענע זאך פארשווינדט אינעם שאטן פון זיין שמחה מיטן מלך. ווען דער מלך האט דאס געהערט, האט ער געזאגט אז אזא עבד וועט ארויסגיין פריי און ווערן דערהויבן.

    דערציילט אין נאך 5 שיעורים ←

  2. 1:40:39 דעם בית אברהם'ס טאנצן און דער מיליאן דאלאר

    ווען דער בית אברהם פון סלאנים האט חתונה געהאט אלס יונגערמאן, איז זיין ווייב נישט צופרידן געווען וואס ער קומט אהיים פון דאווענען פרייטאג צונאכטס, ווען זי איז פארמאטערט פון די הכנות לשבת, און טאנצט א שטונדע. מ'האט געשיקט א אלטן חסיד, א תלמיד חכם, צו ענטפערן איר. דער חסיד האט געפרעגט וואס זי וואלט געטון ווען איר מאן וואלט אהיימגעקומען נאכן געווינען א מיליאן דאלאר אין א לאטעריע און געטאנצט; זי וואלט מיטגעטאנצט. ביי דעם יונגערמאן, האט ער איר געזאגט, איז שבת א מיליאן דאלאר.

    אין דער מעשה: דער בית אברהם פון סלאנים

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  3. 1:38:56 דעם בעל התניא'ס ברכה אויף אריכות ימים

    דער בעל התניא האט אמאל געבענטשט איינעם פון זיינע חסידים מיט אריכות ימים. דער חסיד האט געענטפערט אז ער וויל נישט קיין אלטע יארן, אלט ווערן און צעבראכן ווערן און נישט קענען דינען דעם רבונו של עולם מיט א פרישקייט און א חשק, נאר פרישע יארן.

    אין דער מעשה: the Baal HaTanya

    דערציילט אין נאך 2 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 35:30 דער משגיח טייטשט ביכורים אלס א פועל דמיוני: יעדער פון די שבעת המינים איז א סארט איד, ממילא איז דאס טראגן זיי מיט כלי זמר צום מקדש א פאראויסגעשפילטער קיבוץ גליות נאכן חורבן.
  2. 25:21 ער רעכנט צוריק פונעם סוף התורה כדי צו ווייזן אז דאס פופציגסטע מאל יציאת מצרים לשבח איז מקרא ביכורים, ממילא איז די גאולה העתידה פארבונדן מיט ביכורים און מיטן ליינען פאר ראש השנה.
  3. 1:09:50 וויבאלד זמן איז העכער ווי מקום, שטייען ראש השנה און יום כיפור, דער מקדש פון זמן, העכער ווי די רגלים פון מקום, און קיין שונא, נישט בבל און נישט רומי, האט זיי נישט געקענט חרוב מאכן.
  4. 1:07:03 ער ערקלערט דעם מנהג אז דער בעל תפילה הייבט אן "המלך" פון זיין ארט איידער ער גייט צום עמוד: ראש השנה קומט דער מלך צו יעדן איד, און מ'דארף נישט גיין צום מזבח.
  5. 1:19:11 משה רבינו האט מתקן געווען א תפילה פאר דער תפילה ערשט ביים אריינקומען אין ארץ ישראל, ווייל ערשט דארט האט ער געשפירט א קדושה גרעסער ווי דער הימל איבער חוץ לארץ; "שמי השמים" אין זיין שבח איז ארץ ישראל.
  6. 1:31:44 דער משגיח טייטשט חיים אלס פרישקייט און מיתה אלס עלטערקייט; דער חטא פון אדם הראשון ראש השנה האט געברענגט עלטערקייט, און דער מקדש, וואו דאס ברויט איז געבליבן ווארעם און מ'האט נישט געשלאפן, איז דער ארט וואו יענער חטא האט נישט קיין שליטה.
  7. 48:14 די פייג וואס איז צייטיג געווארן פאר אלע אנדערע האט א נשמה פון זריזות, ממילא געהערט זי צום מקדש, דעם ארט פון ראשית; דערפאר ברענגט מען אהין ביכורים, די ערשט-צייטיגע פרוכט.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 6:14 דער משגיח זאגט אז א איד זאל קומען צו ראש השנה מיט שמחה מיט דער מלכות פון רבונו של עולם, און נישט נאר זיך זארגן וועגן זיין אייגענעם דין.
  2. 52:36 ער זאגט אז מ'דארף זיך צוגרייטן אין אלול מיט חרטה אויף די עבירות און מתקן זיין די מדות, כדי אנצוקומען קיין ציון ראש השנה.
  3. 49:22 ער זאגט אז ראש השנה זאל א איד זיך ברענגען ווי ביכורים, ווי א נייע בריאה, און בעטן בעיקר אויף דער מלכות פון רבונו של עולם איבער אלעם.
  4. 1:39:35 ער זאגט אז מ'זאל דאווענען, לערנען און האלטן שבת מיט א פרישקייט יעדן טאג, ווי עס וואלט נאך קיינמאל נישט געווען.
  5. 1:46:04 ער זאגט אז אין די טעג פון סליחות קען מען זיך באגיין מיט ווייניגער שלאף, און מ'זאל דינען דעם רבונו של עולם מיט זריזות.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אדם הראשון, דוד המלך, דער אמרי נועם פון דזשיקאוו, דער בית אברהם פון סלאנים, דער בני יששכר, דער בעל התניא, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער ליובאוויטשער רבי, דער מגן אברהם, דער רמ"ע מפאנו, דער רמב"ם, דער רמב"ן, יעקב אבינו, ירמיהו הנביא, משה רבינו, נבוכדנצר, נחמיה, עזרא הסופר

ערכים ביכורים, ויפח באפיו נשמת חיים, זריזות, מקום המקדש, נ' שערי טומאה, עליה לרגל, עשרת ימי תשובה, פועל דמיוני, פיגול, ראשית, רבונו של עולם, שבעת המינים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט