ראש כל מועדות נשאת פסח; כנגד אברהם אבינו - חסד ואמונה
קאטאלאג: זמנים פסח נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 27 תשנ"ז (1996–97) אידיש 1 שעה 9 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז פסח, דער ראש כל המועדות, איז דער יום טוב פון אברהם אבינו, און דערפאר דער יום טוב פון חסד, פון התחדשות און בעיקר פון אמונה, וואס א איד נעמט אריין דורכן עסן מצה, דאס מאכל פון אמונה.
דער משגיח עפנט מיט די דריי רגלים וואס זענען קעגן די דריי אבות: פסח, דער ראש כל המועדות, געהערט צו אברהם אבינו, דער שורש פון כלל ישראל. נאר אויף פסח און מילה איז דא א חיוב כרת, און כרת ווייזט אז די מצוות פארבינדן א איד מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל. דערנאך ווייזט ער אז ניסן איז דער חודש פון חסד און פון ימין, און תשרי איז דין, און יעדן ניסן ווערט די וועלט באנייט: די טבע שטייט אויף תחיית המתים, און א איד דארף אויך אויפשטיין און זיך מחדש זיין. די מידה פון אברהם אבינו איז אמונה, וואס יעדער איד האט בירושה; ביי יציאת מצרים האבן די עשר מכות געוויזן אז דער אייבערשטער האט באשאפן די וועלט און פירט זי. א מעשה מיט נשמות וואס ווערן אלעמאל ווידער מגולגל ברענגט צו דעם יסוד פון אמונה אין השגחה פרטית, אן זאגן "וואלט". די מצה, למעלה מן הזמן והמקום, איז דאס מאכל פון אמונה. ער ענדיגט מיט זיך צוגרייטן צו פסח מיט תפילה, מיט מעשיות, און מיט א תפילה אויף דער גאולה שלימה.
ענינים: פסח און חודש ניסן · אברהם אבינו · אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · מצה, מיכלא דמהימנותא
סדר השיעור
-
0:00 פסח דער ראש כל המועדות, און אברהם אבינו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די דריי רגלים זענען קעגן די דריי אבות, און פסח איז קעגן אברהם אבינו, דער ראש פון די אבות און פון כלל ישראל, און דערפאר איז ער דער ראש כל המועדות. שבועות און סוכות האבן א העכערע קדושה, אבער פסח איז דער אנהייב און פארבינדט א איד מיט זיין שורש.
-
4:40 כרת איז א התקשרות; דער פסח פון אברהם אבינו שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס נאר אויף פסח און מילה איז דא כרת, און ברענגט דעם חידושי הרי"ם אז כרת ווייזט אז די מצוה איז א התקשרות, וואס פארבינדט א איד מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל. דערנאך רעכנט ער אויס זאכן ביי אברהם אבינו וואס זענען געווען אויף פסח: די ברית בין הבתרים, די מילה, די מצות וואס ער האט געבאקן, און די מלחמה מיט די ארבע מלכים.
-
10:14 ניסן, דער חודש פון חסד און פון ימין שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אברהם אבינו איז מידת החסד און דער ימין, וואס א איד גיט אלעמאל פאראויס, און אז ניסן איז דער חודש פון ימין, וואס זיין נאמען גייט לויטן סדר פונעם א-ב, און תשרי גייט פארקערט און איז דער חודש פון דין. מיט דעם איז ער מסביר ווי אזוי די וועלט איז באשאפן געווארן במחשבה אין תשרי, אבער במעשה אין ניסן.
-
15:13 די התחדשות פון ניסן און תחיית המתים
דער משגיח ערקלערט אז יעדער יום טוב חזר'ט איבער וואס איז געשען דעמאלט, און דערפאר ווערט יעדן ניסן די וועלט און דער קשר פון כלל ישראל באנייט. די טבע שטייט אויף אין פרילינג ווי תחיית המתים, מ'ליינט פסח די הפטרה פון יחזקאל מיט די עצמות היבשות, און א איד דארף זיך פרעגן צי ער וועט אויך אויפשטיין און דינען דעם אייבערשטן מיט חיות; אפילו דאס פארבן די שטוב און נייע בגדים לכבוד פסח ווייזן די התחדשות.
-
24:01 די אמונה פון אברהם אבינו און יציאת מצרים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די מידה פון אברהם אבינו איז אמונה, וואס יעדער איד האט בירושה, און דערפאר פלאנצט זיין יום טוב איין אמונה. ביי יציאת מצרים האט דער אייבערשטער געוויזן מיט די עשר מכות, וואס זענען קעגן די עשרה מאמרות, אז ער האט באשאפן די וועלט און ער פירט זי; דאס האבן מיליאנען אידן געזען, ווי דער רמב"ם שרייבט, און עס ווערט איבערגעגעבן פון עלטערן צו קינדער.
-
32:59 פסח ביינאכט, די צייט צו איינפלאנצן אמונה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט אז דער ערשטער פון די עשרת הדברות איז די מצוה פון אמונה, וואס איר שורש איז יציאת מצרים, און דעם אוהב ישראל אז פסח ביינאכט, ווען מצה ומרור ליגן פאר אונז, איז די צייט צו דערציילן די קינדער וועגן יציאת מצרים און איינפלאנצן אין זיי אמונה. אין די לעצטע דורות, ווי די גמרא זאגט אויף חבקוק, שטייט אלץ אויף אמונה אליין.
-
36:09 די טענה פון די נשמות, און "וואלט" מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט א מעשה פון א תלמיד פונעם בעל שם טוב: נשמות וואס זענען אלעמאל דורכגעפאלן און ווידער מגולגל געווארן האבן געטענה'ט ביז צום רבונו של עולם, און ער האט זיי געגעבן אן עצה זיך פארלאזן אויף אמונה אליין, מיט איין תנאי, קיינמאל נישט זאגן "וואלט". ער ברענגט א משל פון א ברודער וואס האט אוועקגענומען דעם וועקער, און פון א ווייב וואס האט פארשפעטיגט דאס פרישטיק, און ערקלערט אז "וואלט" לייקנט אין השגחה פרטית.
-
42:14 אמונה, דער נסיון פון אונזער צייט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח רופט אמונה די נשמה פון א איד, דער אברהם אבינו וואס אין אים, און פארבינדט עס מיט דער ברכה פון מגן אברהם. ער ברענגט וואס דער חפץ חיים האט געזאגט, אז מער וועט נישט זיין קיין דיבוק, ווייל יעצט איז דער נסיון צו גלייבן אן זען, און ער גלייכט די קשיות פון אונזער דור צום נסיון פון אברהם אבינו ביי דער עקידה.
-
46:01 מצה, דאס מאכל פון אמונה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די מצה איז דאס מאכל פון אמונה, מיט א פנימיות'דיגן כח אזוי ווי א וויטאמין אדער א פיל. אלץ אויף דער וועלט קומט פאר אין זמן און מקום, אבער אמונה איז העכער פון ביידע; חמץ דארף זמן און הייבט זיך אויף און פארנעמט מקום, די מצה נישט. לחם איז הייליג, דריי מאל דער שם הוי'ה, אבער מצה איז די גימטריא פון דריי מאל דעם שם מיטן מילוי.
-
54:36 בעטן אויף אמונה; חמץ און דער יצר הרע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז א איד דארף בעטן דעם רבונו של עולם אויף אן אמונה שלימה, וואס איז דער עצם פון זיין נשמה, און פאר וואס אפילו רשעים האבן זיך מוסר נפש געווען. ער רופט זיך צוגרייטן צו פסח בגשמיות און ברוחניות, און ערקלערט מיטן רדב"ז און מיטן זוהר אז מ'איז אזוי מחמיר אויף חמץ ווייל חמץ איז דער יצר הרע; ער ענדיגט מיט לערנען, דאווענען און צדקה פאר פסח.
-
59:04 דער צדיק און דאס ווייצעלע מעשה
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט פונעם קלויזענבורגער רב, וועגן א צדיק וואס האט זיך געמוטשעט מיט גרויס יגיעה אויף א כשר'ן פסח און ביים סדר געפונען א ווייצעלע אין דער זופ. ער האט געפרעגט א שאלת חלום, און מ'האט אים געענטפערט אז ער האט פארגעסן צו בעטן דעם רבונו של עולם, און אים געוויזן ווי א פויגל האט אראפגעלאזט דאס ווייצעלע דורכן קוימען.
-
1:02:26 ישועות דורך די מצוות פון פסח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אן א געזונטע אמונה פעלט אין לערנען און אין דאווענען, און אז מיט די מצוות פון פסח קען מען ממשיך זיין גרויסע ישועות, און דערפאר רעכנט מען אין דער הגדה די מכות. ער דערציילט פונעם ראפשיצער מיט די מצות קעגן די רוסן, און פון אברהם אבינו'ס מצות קעגן די ארבע מלכים, מאנט צו דאווענען און לערנען מיט חיות, דערציילט פון דער שמחה פונעם צאנזער רב נאכן סדר, און שליסט מיט א תפילה אויף דעם לעצטן פסח אין ירושלים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פסח דער ראש כל המועדות, און אברהם אבינו
דער משגיח עפנט מיט די ימי ניסן, ווען עס קומט אן דער גרויסער יום טוב פסח. די דריי רגלים זענען קעגן די דריי אבות: פסח קעגן אברהם, שבועות קעגן יצחק, סוכות קעגן יעקב. אברהם אבינו איז מידת החסד, מיט וואס די בריאה הייבט זיך אן, און ער איז די ערשטע נקודה פון כלל ישראל; דערפאר איז פסח דער ראש כל המועדות, ווי מ'זינגט אין פיוט. שבועות און סוכות שטייען העכער, אבער פסח איז דער אנהייב און פארבינדט א איד מיט זיין שורש. ג
כרת איז א התקשרות; דער פסח פון אברהם אבינו
כדי צו ווייזן די חשיבות פון פסח, מעסט דער משגיח א מצוה לויט איר עונש. פון די מצוות עשה איז נאר אויף פסח און מילה דא כרת, און ביידע געהערן צו אברהם אבינו. דער חידושי הרי"ם ערקלערט אז כרת, אפגעשניטן ווערן, איז א סימן אז די מצוה איז א התקשרות: מיט פסח פארבינדט זיך א איד מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל. ה
ניסן, דער חודש פון חסד
אברהם אבינו איז חסד, דער ימין, און א איד גיט אלעמאל פאראויס די רעכטע זייט: מ'טוט אן פריער דעם רעכטן ארבל און שוך, און אידן שרייבן פון רעכטס. ניסן איז דער חודש פון ימין. אין דער תורה הייסט ער חודש האביב, וואס גייט א-ב לויטן סדר, און תשרי גייט מיט די אותיות פארקערט און איז דער חודש פון דין. דערמיט איז דער משגיח מסביר דעם תוספות: במחשבה איז די וועלט באשאפן געווארן אין תשרי מיט דין, אבער דער אייבערשטער האט צוגעגעבן חסד, און במעשה איז זי באשאפן געווארן אין ניסן. ד
די התחדשות פון ניסן און תחיית המתים
ווייל די וועלט איז באשאפן געווארן אין ניסן, איז יעדן ניסן דא א התחדשות אין הימל, ווי דער מהר"ל זאגט. א יום טוב ביי אידן איז נישט קיין אנדענק ווי ביי די גויים; עס חזר'ט זיך איבער די זעלבע זאך. פסח ווערט באנייט די ברית פון אברהם אבינו, די נקודה פון אידישקייט, און דאס קומט אראפ ביז אין דער טבע: די ביימער וואס זענען געשטאנען א גאנצן ווינטער ווי אין תכריכים, טוען זיך אן גרינע בלעטער און בלומען, און די פייגלעך זינגען.
א מענטש וואס זעט דאס דארף זיך פרעגן: פארוואס זאל איך בלייבן הינטערשטעליג? די גמרא רופט רשעים מתים אפילו בחייהם. די הפטרה פון יחזקאל מיט די עצמות היבשות, וואס מ'ליינט שבת חול המועד, איז א נבואה לדורות: זי רופט יעדן איד אויפצושטיין, זיך נעמען צו תורה, צו דאווענען און צו מידות טובות, און דינען דעם אייבערשטן מיט חיות. ס,ע
אפילו אין שטוב זעט מען עס. מ'פארבט און מ'קראצט די שטוב לכבוד פסח, מ'קויפט נייע בגדים, און מ'נעמט ארויס כלים וואס מ'האט א גאנץ יאר נישט געזען. דער מענטש, דאס פאלק, די טבע און די כלים ווערן אלע באנייט.
די אמונה פון אברהם אבינו און יציאת מצרים
דער יסוד פון אברהם אבינו איז אמונה; דאס ערשטע מאל וואס די תורה רעדט פון גלייבן איז ביי אים. די אמונה איז א ירושה: יעדער איד, אפילו אן אפיקורס, גלייבט טיף אין הארצן, ווי דער תניא און דער בני יששכר רעדן דערפון. און ווייל דער יום טוב פון אברהם אבינו איז פסח, איז פסח דער יום טוב וואס פלאנצט איין אמונה. ק,ר,ש
די בריאה האבן מיר נישט געזען, אבער ביי יציאת מצרים האט דער אייבערשטער עס געוויזן, ווייל, ווי דער חידושי הרי"ם שרייבט, די עשר מכות זענען געווען קעגן די עשרה מאמרות. די קבלה גייט צוריק דור נאך דור ביז די וואס זענען געווען דערביי. נישט ווי אנדערע גלויבונגען וואס שטייען אויף איין מענטש, שרייבט דער רמב"ם, שטייט אונזער אמונה אויף מיליאנען וואס האבן געזען יציאת מצרים, קריעת ים סוף און מתן תורה. ת,אב
לויטן אריז"ל גייט עס פון סוף: דער ערשטער מאמר האט באשאפן דעם ראשית, און די לעצטע מכה איז געווען מכת בכורות; דער צווייטער מאמר איז געווען אור, און די פארלעצטע מכה חושך. דאס האט געוויזן אז דער אייבערשטער פירט די וועלט אויף יעדע קלייניגקייט, נישט ווי די גויים מיינען אז ער האט זי איבערגעלאזט. די וואס האבן געזען האבן געדארפט דערציילן פאר קינדער און אייניקלעך, און אזוי איז יעדער דור א שליח פונעם ערשטן. אא
פסח ביינאכט, די צייט צו איינפלאנצן אמונה
דער ערשטער פון די עשרת הדברות איז, לויטן רמב"ם, די מצוה פון אמונה, און איר שורש איז יציאת מצרים. דער אוהב ישראל שרייבט אז פסח ביינאכט, ווען מצה ומרור ליגן פאר אונז, איז די צייט צו דערציילן די קינדער וועגן יציאת מצרים און איינפלאנצן אמונה. די גמרא זאגט אז חבקוק האט אלע מצוות געשטעלט אויף אמונה; דער משגיח ערקלערט אז שוואכע לעצטע דורות מוזן זיך פארלאזן אויף איר. אי,אל
די טענה פון די נשמות, און "וואלט"
א גרויסער תלמיד פונעם בעל שם טוב האט דערציילט אז נשמות וואס זענען דורכגעפאלן אין זייער שליחות און ווידער און ווידער אראפגעשיקט געווארן, האבן געטענה'ט, און מ'האט זיי געשיקט העכער און העכער ביז צום רבונו של עולם. ער האט זיי געראטן זיך האלטן נאר ביי אמונה, וואס וועט זיי פארטיג מאכן, מיט איין תנאי: קיינמאל נישט זאגן "וואלט".
דער משגיח ברענגט א משל: א ברודער באהאלט דעם וועקער און מ'קומט שפעט צום דאווענען; א ווייב גרייט שפעט צו דאס פרישטיק און מ'פארלירט א געשעפט. זאגן "וואלט" הייסט נישט גלייבן אז אלץ איז השגחה פרטית. ווער עס ווייסט, ווי מ'זאגט אין מודים, אז זיין לעבן איז אין דעם אייבערשטנס הענט, פעלט אים גארנישט. "וואלט" געהערט נישט אין דעם אידישן ווערטערבוך. אמ
אמונה, דער נסיון פון אונזער צייט
אמונה איז די נשמה פון א איד, דער אברהם אבינו וואס אין אים, און דאס איז פארבונדן מיט דער ברכה פון מגן אברהם. דער חפץ חיים האט געזאגט אז ביז משיח וועט שוין נישט זיין קיין דיבוק, ווייל היינט איז דער נסיון צו גלייבן אן זען. דאס איז געווען דער נסיון פון אברהם אבינו: מ'האט אים צוגעזאגט זרע דורך יצחק, און דערנאך געהייסן אים שחט'ן, און ער איז געגאנגען אן פארשטיין. אע
מצה, דאס מאכל פון אמונה
אויף דעם יום טוב פון אמונה עסט מען מצה, וואס דער זוהר רופט מיכלא דמהימנותא. אזוי ווי געוויסע מאכלים האבן וויטאמינען, האט די מצה, פשוט מעל מיט וואסער, א פנימיות: עסן מצה הייסט עסן אמונה, אויף א גאנץ יאר און אויף דורי דורות. אפ
אלץ אויף דער וועלט קומט פאר אין זמן און מקום; דערמיט ווערן עדים זוממין. אמונה איז העכער פון ביידע: דער גוי גלייבט נאר וואס ער זעט, א איד גלייבט אין העכערס. דער מהר"ל זעט דאס אין חמץ און מצה: מעל, וואסער און זמן מאכן חמץ, וואס הייבט זיך און פארנעמט מקום, און די מצה, וואס מ'לאזט נישט דעם זמן שולט זיין און זי וואקסט נישט, איז למעלה מן הזמן והמקום.
בעטן אויף אמונה; חמץ און דער יצר הרע
א איד דארף בעטן דעם רבונו של עולם אויף אן אמונה שלימה; א שוואכע אמונה איז א גרויסע רחמנות. אפילו רשעים האבן זיך מוסר נפש געווען און נישט געשמד'ט, ווי דער תניא ערקלערט, ווייל אמונה איז דער עצם פון דער נשמה. מ'דארף זיך צוגרייטן צו פסח בגשמיות און ברוחניות, ארויסנעמען דעם חמץ, וואס דער רדב"ז זאגט לויטן זוהר אז ער איז דער יצר הרע, און צולייגן לערנען, דאווענען און צדקה. אש,בא
דער צדיק און דאס ווייצעלע
דער משגיח האט געהערט פונעם קלויזענבורגער רב פון א צדיק וואס האט זיך געמוטשעט מיט אלע חומרות אויף א כשר'ן פסח, און ביים סדר געפונען א ווייצעלע אין דער זופ. אין א שאלת חלום האט מען אים געענטפערט אז ער האט פארגעסן צו בעטן מ'זאל נישט נכשל ווערן; א פויגל האט אראפגעלאזט דאס ווייצעלע דורכן קוימען. מ'דארף בעטן און זיך צוגרייטן מיט ערנסטקייט.
ישועות דורך די מצוות פון פסח
אן א געזונטע אמונה פעלט אין לערנען, אין דאווענען און אין מצוות. מיט די מצוות פון פסח קען מען ממשיך זיין גרויסע ישועות. די הגדה רעכנט די מכות, ווייל וויפיל מכות עס זענען דא אויף די שונאי ישראל, אזויפיל רפואות זענען דא פאר אידן. בג
בשעת דער מלחמה מיט נאפאלעאן האט דער ראפשיצער אריינגעווארפן מצות אין אויוון, יעדע מצה פאר צען טויזנט רוסן. אויך אברהם אבינו האט געבאקן מצות ווען דער פליט איז געקומען, און מיט דעם כח האט ער פסח ביינאכט מנצח געווען די ארבע מלכים.
דער משגיח מאנט צו זאגן הלל און פסוקי דזמרה און לערנען מיט חיות, און זיך פרייען מיט די מצוות, ווי דער צאנזער רב וואס האט זיך נאכן סדר געפרייט מיט די הייליגע שמות וואס זענען אין אים. ער שליסט מיט א תפילה אויף דעם לעצטן פסח, מיטן קרבן פסח אין ירושלים.
מראי מקומות
תורה
- ז Shemos 13:2 7:30 טעקסט מפתח
- ח לכאורה Bereishis 18:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:36
- י Bereishis 14:15 9:49 טעקסט מפתח
- מ Bereishis 41:32 15:26 טעקסט מפתח
- ק Bereishis 15:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:09
- אא Shemos 10:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:30
- אד Devarim 5:4 29:05 טעקסט מפתח
- אח לכאורה Shemos 8:18 31:39 מפתח
- אט Shemos 20:2 33:10 טעקסט מפתח
- אע Bereishis 21:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 42:34
נביאים
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
- כ Rosh Hashanah 10b-11a 12:58 טעקסט מפתח
- ס Berachos 18b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:30
- פ Megillah 14a 20:45 טעקסט מפתח
- צ לכאורה Berachos 58b 23:40 מפתח
- אה Rosh Hashanah 32a 29:40 טעקסט מפתח
- אל Makkos 24a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:06
- אצ לכאורה Makkos 5a 48:25 מפתח
- אק Shabbos 88a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:14
מדרש
- ט Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 8:36
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
- ה Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 4:40
- ר Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 24:09
- ש Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 24:09
- ת Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 26:39
- או Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) 30:21 מפתח
- אי Ohev Yisrael (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 33:06
- אש Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 54:36
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:50 פסח איז דער ראש כל המועדות ווייל ער איז קעגן אברהם אבינו, די ערשטע נקודה פון כלל ישראל, און ער פארבינדט א איד מיט זיין שורש.
- 5:34 דער עונש כרת אויף פסח און מילה ווייזט אז די מצוות זענען א התקשרות, וואס פארבינדן א איד מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל.
- 15:02 ניסן איז א צייט פון התחדשות אין הימל וואס קומט אראפ ביז אין דער טבע, און א איד דארף זיך מחדש זיין ברוחניות און אויפשטיין פון זיין רוחניות'דיגן טויט.
- 24:09 די מידה פון אברהם אבינו איז אמונה, וואס יעדער איד האט בירושה, און יציאת מצרים, וואס מיליאנען אידן האבן געזען, איז דער יסוד פון דער אמונה וואס ווערט איבערגעגעבן פון דור צו דור.
- 39:58 אמונה מיינט צו וויסן אז אלץ קומט פון השגחה פרטית פונעם אייבערשטן, און דערפאר זאל א איד קיינמאל נישט זאגן "וואלט".
- 46:32 די מצה איז דאס מאכל פון אמונה: נישט ווי חמץ, וואס דארף זמן און פארנעמט מקום, איז זי למעלה מן הזמן ולמעלה מן המקום, אזוי ווי אמונה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 5:22 פארוואס איז נאר אויף פסח און מילה, פון די מצוות עשה, דא א חיוב כרת?
תירוץ: 6:00 ווייל כרת ווייזט אז די מצוה איז א התקשרות, און ביידע פארבינדן א איד מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל.
-
קשיא: 2:28 ווי אזוי איז די וועלט באשאפן געווארן במחשבה אין תשרי און במעשה אין ניסן?
תירוץ: 14:14 במחשבה איז זי באשאפן געווארן מיט מידת הדין, די מידה פון תשרי, אבער דער אייבערשטער האט צוגעגעבן מידת החסד, די מידה פון ניסן, און אזוי איז זי באשאפן געווארן אין ניסן.
-
קשיא: 20:30 פארוואס ליינט מען די נבואה פון יחזקאל מיט די עצמות היבשות שבת חול המועד פסח?
תירוץ: 21:10 ווייל נאר א נבואה וואס איז נויטיג לדורות איז פארשריבן געווארן, און פסח איז א צייט פון תחיית המתים, ווען יעדער איד ווערט גערופן אויפצושטיין פון זיין רוחניות'דיגן טויט.
-
קשיא: 57:45 פארוואס איז מען מחמיר אויף חמץ מער ווי אויף יעדן אנדערן איסור?
תירוץ: 58:22 דער רדב"ז זאגט אז מ'מוז אנקומען צום זוהר: חמץ איז דער יצר הרע, און מ'מוז אים פטור ווערן.
-
קשיא: 1:03:40 פארוואס רעכנט מען אין דער הגדה וויפיל מכות עס זענען געווען?
תירוץ: 1:03:46 ווייל וויפיל מכות מ'רעכנט, אזויפיל מכות זענען דא אויף די שונאי ישראל, און פארקערט אזויפיל רפואות פאר די אידן.
מעשיות
-
36:09 די נשמות'ס טענה אין הימל
א גרויסער תלמיד פונעם בעל שם טוב, וואס פלעגט דערציילן וואס עס טוט זיך אין הימל, האט דערציילט פאר זיינע תלמידים אז די נשמות האבן זיך צוזאמענגענומען און געטענה'ט פארן מלאך וואס איז ממונה אויף די נשמות. זיי זענען אראפגעקומען מקיים זיין די תורה, זענען דורכגעפאלן, און מ'האט זיי אלעמאל ווידער אראפגעשיקט אין א גילגול אן א סוף. יעדער מלאך האט זיי געשיקט העכער, ביז זיי זענען אנגעקומען צום רבונו של עולם אליין, און ער האט זיי געגעבן אן עצה אז ווען זיי קומען ווידער אראפ זאלן זיי זיך פארלייגן אויף אמונה, גלייבן ווי א איד דארף גלייבן, און דערמיט וועלן זיי פארטיג ווערן, מיט איין תנאי: נישט זאגן "וואלט".
-
43:56 דער חפץ חיים און דער לעצטער דיבוק
דער משגיח דערמאנט די מעשה פונעם דיבוק ביים חפץ חיים, וואס מ'האט לעצטנס פארשריבן פון איינעם וואס איז געווען דערביי, ווען מ'האט געזען מורא'דיגע זאכן פון הימל. דער חפץ חיים האט געזאגט אז מער וועט שוין נישט זיין קיין דיבוק ביז משיח, ווייל יעצט איז דער נסיון פון אמונה, צו גלייבן אפילו מ'זעט נישט.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים
-
59:04 דאס ווייצעלע אין דעם צדיק'ס זופ
דער משגיח האט געהערט פונעם קלויזענבורגער רב פון א גרויסן צדיק וואס האט זיך שטארק געמוטשעט אויף א כשר'ן פסח, גערייניגט און געקראצט און געהאלטן אלע חומרות. ביים סדר האט ער זיך געפרייט, אבער ווען מ'האט אים דערלאנגט די זופ האט ער דערזען אין איר א ווייצעלע. ער האט געפרעגט א שאלת חלום: פארוואס קומט אים דאס נאך אזויפיל יגיעה, און ווי אזוי האט עס געקענט פאסירן. מ'האט אים געענטפערט אז ער האט פארגעסן צו בעטן דעם רבונו של עולם אז ער זאל נישט נכשל ווערן, און אז א פויגל מיט א ווייצעלע האט עס אראפגעלאזט דורכן קוימען אריין אין טאפ.
אין דער מעשה: the Klausenburger Rav
-
1:04:19 דעם ראפשיצער'ס מצות קעגן די רוסן
בשעת די מלחמה פון די רוסן מיט נאפאלעאן האט דער ראפשיצער, וואס איז געווען קעגן די רוסן, ערב פסח אריינגעווארפן מצות אין אויוון, און ביי יעדער מצה געזאגט "נאך צען טויזנט רוסן". דער משגיח זאגט אז וויפיל מצות ער האט אריינגעווארפן אין אויוון, אזויפיל רוסן זענען געפאלן.
אין דער מעשה: רבי נפתלי ראפשיצער, נאפאלעאן
-
1:07:01 דעם צאנזער רב'ס שמחה נאכן סדר
נאכן סדר האט דער צאנזער רב גענומען גיסן טרערן, און ער האט געגלעט זיין בויך, און זיך געפרייט אז אזויפיל הייליגע שמות זענען יעצט אין אים: די הייליגע שמות פון דער מצה, פון די ארבע כוסות, פונעם כורך, כרפס און חרוסת.
אין דער מעשה: דער דברי חיים, דער צאנזער רב
געדאנקען
- 6:19 לויטן חידושי הרי"ם לערנט דער משגיח כרת נישט נאר אלס עונש נאר אלס סימן: א מצוה וואס ווען מ'איז עובר ווערט מען אפגעשניטן, איז א מצוה וואס פארבינדט, און דערפאר זענען פסח און מילה די מצוות פון התקשרות מיט אברהם אבינו און מיט כלל ישראל.
- 13:19 דער משגיח שטעלט אנטקעגן די נעמען פון די חדשים: ניסן הייסט אין דער תורה חודש האביב, וואס גייט א-ב לויטן סדר פון דער רעכטער זייט, דער דרך פון חסד, און תשרי גייט מיט די אותיות פארקערט, דער דרך פון דין.
- 15:43 א יום טוב איז נישט קיין אנדענק נאר עס חזר'ט זיך איבער די זעלבע זאך; דערפאר איז די אויפוועקונג פון דער טבע אין פרילינג די התחדשות פון הימל וואס קומט אראפ, און א מענטש וואס זעט די ביימער אויפלעבן דארף זיך פרעגן פארוואס ער זאל בלייבן הינטערשטעליג.
- 29:30 די עשר מכות זענען געווען קעגן די עשרה מאמרות פון סוף צום אנהייב: דער ערשטער מאמר האט באשאפן דעם ראשית, און די לעצטע מכה איז געווען מכת בכורות; דער צווייטער מאמר איז געווען יהי אור, און די פארלעצטע מכה איז געווען חושך.
- 40:56 "וואלט" געהערט נישט אין דעם אידישן ווערטערבוך: זיך באקלאגן וואס וואלט געווען ווען יענער וואלט אנדערש געטון, איז א חסרון אין אמונה אין השגחה פרטית.
- 49:53 חמץ באשטייט פון מעל, וואסער און זמן, און ווען עס ווערט חמץ הייבט עס זיך און פארנעמט מקום, ממילא איז עס אונטער זמן און מקום; די מצה לאזט מען נישט דעם זמן שולט זיין, און זי פארנעמט נישט קיין מקום, דערפאר איז זי דאס מאכל פון אמונה, וואס איז למעלה מן הזמן והמקום.
- 52:45 לחם איז דריי מאל דער שם הוי'ה פשוט (3 × 26 = 78), און מצה איז דריי מאל דער שם מיטן מילוי (3 × 45 = 135), א סימן פון דער העכערער קדושה פון מצה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 34:40 דער משגיח זאגט אז פסח ביינאכט דארף מען רעדן מיט די קינדער, זיי דערציילן וועגן יציאת מצרים און איינפלאנצן אין זיי אמונה.
- 40:49 דער משגיח זאגט אז א איד זאל נישט זאגן "וואלט", נאר גלייבן אז אלץ ווערט געפירט בהשגחה פרטית.
- 54:36 דער משגיח זאגט אז א איד דארף בעטן דעם רבונו של עולם אויף אן אמונה שלימה.
- 58:34 דער משגיח רופט זיך צוגרייטן צו פסח מיט כוחות בגשמיות און ברוחניות: לערנען, דאווענען און געבן אסאך צדקה פאר פסח, און בעטן מ'זאל נישט נכשל ווערן.
- 1:06:40 דער משגיח מאנט צו זאגן הלל און פסוקי דזמרה און לערנען מיט חיות און מיט לעבעדיגקייט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, דער אפטער רב, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חידושי הרי"ם, דער חפץ חיים, דער מהר"ל פון פראג, דער קלויזנבורגער רבי, דער רדב"ז, דער רמב"ם, יחזקאל הנביא, יעקב אבינו, יצחק אבינו, נאפאלעאן, עוג מלך הבשן, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי יהושע בן חנניה, רבי נפתלי ראפשיצער, רש"י
ערכים אמונה, ברית בין הבתרים, גלגול, השגחה פרטית, התחדשות, התקשרות, יצר הרע, כרת, מגן אברהם, מדת הדין, מדת החסד, מיכלא דמהימנותא, עשר מכות, עשרה מאמרות, רבונו של עולם, שאלת חלום, תחיית המתים