קטרת ושיר השירים. (טעם שהצדוקים התעקשו להקטיר הקטרת מחוץ לקודש הקדשים)

קאטאלאג: זמנים יום הכיפורים נומ׳ ⁨4⁩ פאקעט גייד ז׳ 16 תש"ע (2009–10) אידיש 31 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 31 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז די צדוקים האבן געוואלט אז מ'זאל צוגרייטן די קטורת אינדרויסן פונעם קודש הקדשים ווייל זיי האבן געזען אינעם אייבערשטן נאר א מלך, בשעת אום יום כיפור שטייען אידן פאר אים ווי א כלה פאר איר חתן, די זעלבע חיבה וואס דער ריח פון שיר השירים דריקט אויס.

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא און דעם ירושלמי וועגן די צדוקים, וואס האבן געהאלטן אז דער כהן גדול דארף צוגרייטן די קטורת אינדרויסן און עס אריינברענגען פארטיג אין קודש הקדשים, ווייל פאר א מלך גרייט מען נישט צו אין זיין געגנווארט; ער פרעגט פארוואס די תורה האט אפגעווארפן א סברא וואס זעט אויס גערעכט. ער שטעלט אוועק ראש השנה, דער יום הדין פון דער גאנצער וועלט ווען דער אייבערשטער זיצט ווי א מלך, קעגן יום כיפור, ווען כלל ישראל איז אליין מיט אים ווי א ווייב מיט איר מאן, וואס שעמט זיך נישט צו קאכן פאר אים. די צדוקים, כופרים אין תורה שבעל פה, האבן נישט מודה געווען אז כלל ישראל איז די כלה און די חכמים זענען די עקרת הבית. די קטורת, א ענין פון ריח, איז די עבודה פון חתן וכלה, אזוי ווי שיר השירים וואס הייבט אן און ענדיגט זיך מיט ריח. דער חוש הריח איז נישט נפגם געווארן ביים חטא פון עץ הדעת און איז דער חוש פון משיח. צום סוף רעדט ער וועגן ראש השנה ווי א יראה וואס קומט פון אהבה.

ענינים: יום כיפור · קרבנות און עבודת בית המקדש · שיר השירים · דעם אייבערשטנס אהבה צו כלל ישראל

סדר השיעור

  1. 0:00 פארוואס די צדוקים האבן צוגעגרייט די קטורת אינדרויסן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא און דעם ירושלמי אז די צדוקים האבן געוואלט צוגרייטן די קטורת אינדרויסן און עס אריינברענגען פארטיג אין קודש הקדשים, אזוי ווי מ'טוט פאר א מלך, און די מעשה אין גמרא מיט'ן צדוקי כהן גדול וואס האט אזוי געטון און איז געשטארבן. ער פרעגט פארוואס די תורה האט אפגעווארפן די סברא וואס זעט אויס גערעכט.

  2. 4:09 יום כיפור: די מלכה אינדערהיים מיט'ן מלך שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח שטעלט אוועק ראש השנה, דער משפט פון דער גאנצער וועלט, קעגן יום כיפור וואס געהערט נאר צו אידן. ער גלייכט די חכמים צו דער עקרת הבית וואס פירט די גאנצע ווירטשאפט, און ערקלערט אז ווען דער מלך און די מלכה זענען אליין זענען זיי א מאן און א ווייב, ממילא איז נישט קיין בזיון צוצוגרייטן די קטורת פאר אים; דאס איז דער יחוד פונעם קודש הקדשים וואו קיינער אנדערש טאר נישט זיין.

  3. 9:48 ווער רעדט צו וועמען: ראש השנה און יום כיפור שטייט אינעם קאטאלאג

    ראש השנה זיצט דער מלך אויף זיין כסא און דאס פאלק רעדט צו אים, אזוי ווי מ'רעדט צו א מלך דורך א מליץ; יום כיפור, אין שמונה עשרה, רעדט דער אייבערשטער צו כלל ישראל מיט חיבה, ווי א מאן צו זיין ווייב. די צדוקים, כופרים אין תורה שבעל פה, האבן אים געזען נאר ווי א מלך, און דער משגיח לייגט צו אז ביי משיח וועט די קירבה זיין א גאנץ יאר.

  4. 14:34 קטורת, ריח און די עבודה פון חתן וכלה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח רופט די קטורת דער עיקר עבודה פון יום כיפור, אן עבודה פון ריח וואס געהערט צו משיח, וואס וועט משפטן לויטן ריח. דער צדוקי האט אפגעלייקנט אז דער אייבערשטער און כלל ישראל זענען חתן וכלה, דער ענין פון שיר השירים; די קטורת איז די חביבסטע עבודה, וואס מ'טוט אינעווייניג. ער לייגט צו אז אברהם אבינו'ס אוהל ווערט געשריבן מיט א ה', ווייל ער האט פריער אויפגעשטעלט שרה'ס אוהל.

  5. 17:51 שיר השירים, ריח און דער חוש וואס איז נישט נפגם געווארן שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז שיר השירים דריקט אויס די היימישקייט פונעם אייבערשטן ווי א חתן מיט כלל ישראל די כלה, און אז זיינע בשמים פון אנהייב ביז סוף מאכן עס דער זעלבער ענין ווי די קטורת. נאר דער חוש הריח איז נישט נפגם געווארן ביים חטא פון עץ הדעת און ער איז דער חוש פון משיח; דער צדוקי וואס האט אפגעלייקנט די אהבה איז באשטראפט געווארן דורך זיין נאז.

  6. 24:33 נעילה, שמחת ראש השנה און יראה פון אהבה

    אויך היינט גייען אלע אידן אום יום כיפור אריין אין קודש הקדשים, און נעילה פארשליסט זיי מיט'ן אייבערשטן. ראש השנה איז א צייט פון אהבה און שמחה, אבער אין קדושה גייען אהבה און יראה צוזאמען; דער משגיח ברענגט א משל פון א מאמע וואס האלט איר קינד און א מעשה פונעם קאזשניצער מגיד'ס שמחה ראש השנה, און ענדיגט מיט א בקשה אז אידן זאלן בעטן א ישועה און זוכה זיין צו דאווענען מיט יראה, אהבה און שמחה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

פארוואס די צדוקים האבן צוגעגרייט די קטורת אינדרויסן

0:01

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אין יומא און מיט'ן ירושלמי: די צדוקים האבן געהאלטן אז דער כהן גדול דארף צוגרייטן די קטורת אינדרויסן און עס אריינברענגען פארטיג אין קודש הקדשים. זייער טעם איז כבוד המלך, ווייל א סעודה פאר א מלך קאכט מען אין קיך און מ'ברענגט עס אריין, מ'גרייט עס נישט צו פאר אים. א,ג

2:44

די גמרא דערציילט פון א צדוקי כהן גדול וואס האט אזוי געטון און איז באלד געשטארבן, און ווערעם זענען ארויס פון זיין נאז. דער משגיח פרעגט: זייער סברא זעט דאך אויס גערעכט, פארוואס האט די תורה עס אפגעווארפן? ב

יום כיפור: די מלכה אינדערהיים מיט'ן מלך

4:21

צו פארענטפערן שטעלט דער משגיח אוועק ראש השנה קעגן יום כיפור. ראש השנה איז דער יום הדין פון דער גאנצער וועלט, ווען אלע באשעפענישן גייען פארביי פאר אים, ווי די משנה זאגט; יום כיפור געהערט נאר צו אידן, א טאג פון קירוב ווען דער כהן גדול גייט אריין אין קודש הקדשים. די חכמים, לויט וועמענס תורה שבעל פה גייט די גאנצע הנהגה פון דער תורה, זענען ווי די עקרת הבית וואס פירט די ווירטשאפט, דאס קאכן און דאס מסדר זיין די הויז. ד

7:21

דא האבן די צדוקים א טעות געהאט. פאר א מלך קאכט מען נישט, אבער א ווייב פילט זיך נישט אומבאקוועם צו קאכן ווען דער מאן זיצט דערביי. דער אייבערשטער איז דער מלך און כלל ישראל די מלכה; פאר אנדערע פירן זיי זיך ווי מלך און מלכה, אבער אליין זענען זיי מאן און ווייב. דערפאר טאר קיין מענטש נישט זיין אין אוהל מועד, און דער ירושלמי לייגט צו אז אפילו מלאכים נישט: ס'איז א יחוד פון כנסת ישראל מיט'ן אייבערשטן אליין. ה,ו

ווער רעדט צו וועמען

9:55

ראש השנה זיצט דער מלך אויף זיין כסא, און דאס פאלק אונטן זינגט און בעט רחמים; אזוי ווי די גמרא אין מגילה זאגט, רעדט מען צו גרויסע מלכים דורך א מליץ, און אין שמונה עשרה פון ראש השנה רעדן אידן צום אייבערשטן. דער חידוש פון שמונה עשרה פון יום כיפור איז אז דער אייבערשטער רעדט צו כלל ישראל מיט חיבה, ווי א מאן צו זיין ווייב, מיט די פסוקים פון ישעיה וועגן אויסמעקן די עבירות. ז,ח,ט

13:21

די צדוקים, כופרים אין תורה שבעל פה, האבן נישט מודה געווען אז די חכמים זענען די עקרת הבית, ממילא איז פאר זיי דער אייבערשטער נאר א מלך. ביי משיח, זאגט דער משגיח, וועט די קירבה זיין א גאנץ יאר.

קטורת און די עבודה פון חתן וכלה

14:34

דער עיקר עבודה פון יום כיפור איז די קטורת, אן עבודה פון ריח, וואס געהערט צו משיח, וועגן וועמען ישעיה זאגט אז ער וועט משפטן לויטן ריח. דער צדוקי האט אפגעלייקנט אז כלל ישראל איז די כלה און דער אייבערשטער דער חתן, דער ענין פון גאנץ שיר השירים. די קטורת, ברענגט רש"י אין פרשת קרח, איז די חביבסטע עבודה, און מ'טוט זי אינעווייניג, ווי ביי חתן וכלה. י,כ

שיר השירים און דער חוש וואס איז נישט נפגם געווארן

17:54

שיר השירים דריקט אויס די היימישקייט פונעם אייבערשטן דער חתן מיט כלל ישראל די כלה, ממילא איז עס דער זעלבער ענין ווי די קטורת. לכאורה איז עס א קורצע מגילה, אכט קליינע פרקים וואס א איד זאגט ווען ער קומט פרי צו מנחה ערב שבת, און דאך איז זי פול מיט בשמים: זי הייבט אן מיט ריח פון שמנים, רעכנט אויס נרד, קנמון און אלע מיני בשמים, און ענדיגט מיט הרי בשמים. מ,נ,ס,ע

21:57

ביים חטא פון עץ הדעת זענען אלע חושים נפגם געווארן חוץ דעם ריח: די פסוקים דערמאנען ראיה, טעם, נגיעה און שמיעה, אבער נישט ריח. די ספרים הקדושים, צווישן זיי דער בני יששכר, זאגן אז ריח איז דער חוש פון משיח, אן א פגם. די קטורת איז אן אהבה וואס קיין חטא האט נישט נפגם געווען; דערפאר איז דער צדוקי וואס האט עס אפגעלייקנט באשטראפט געווארן דורך זיין נאז. פ,צ,ק

נעילה, שמחת ראש השנה און יראה פון אהבה

24:54

אויך היינט גייען אלע אידן אום יום כיפור אריין אין קודש הקדשים; דערפאר הייסט עס נעילה, מ'פארשליסט זיך מיט'ן אייבערשטן. ראש השנה איז א צייט פון אהבה און שמחה: די פוסקים, דער ראש און דער שולחן ערוך, ברענגען דעם פסוק אין נחמיה צו עסן משמנים, און אידן זינגען און טאנצן, זיכער אז דער אייבערשטער וועט אננעמען זייערע תפילות. ר,ש

27:16

אין טומאה, וואס איז פירוד, שליסן אהבה און יראה זיך אויס; אין קדושה גייען זיי צוזאמען. אברהם אבינו, דער שורש פון אהבה, האט ביי דער עקידה געהערט אז ער איז א ירא אלקים. די יראה פון ראש השנה קומט פון אהבה, ווי א מאמע וואס האלט פעסט איר קינד אויף די טרעפ. דער משגיח ברענגט פון ר' משה קאזשניצער, וואס ווי א קינד האט ער נישט פארשטאנען זיין טאטנס שמחה אום יום הדין, און שפעטער פארשטאנען אז ס'איז געווען שמחה מיט יראה. ער ענדיגט אז אידן זאלן בעטן א ישועה און זוכה זיין צו דאווענען מיט יראה, אהבה און שמחה. ת

מראי מקומות

תורה

  1. ה Vayikra 16:17 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:21
  2. ל לכאורה Bereishis 12:8 16:18 מפתח
  3. פ לכאורה Bereishis 3:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:57
  4. צ לכאורה Bereishis 3:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:57
  5. ת Bereishis 22:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 27:16

נביאים

  1. ח לכאורה Yeshayahu 43:25 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:55
  2. ט לכאורה Yeshayahu 44:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 9:55
  3. י Yeshayahu 11:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:34

כתובים

  1. מ Shir HaShirim 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
  2. נ Shir HaShirim 1:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
  3. ס לכאורה Shir HaShirim 4:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
  4. ע לכאורה Shir HaShirim 8:14 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
  5. ר לכאורה Nechemiah 8:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 24:54

משנה

  1. ד לכאורה Mishnah Rosh Hashanah 1:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 4:21

תלמוד בבלי

  1. א לכאורה Yoma 53a מפתח אינעם אויסשרייב: 0:01
  2. ב לכאורה Yoma 19b מפתח אינעם אויסשרייב: 2:44
  3. ז Gemara Megillah (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 9:55

תלמוד ירושלמי

  1. ג לכאורה Yerushalmi Yoma 1:5 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:01
  2. ו Yerushalmi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 7:21

ראשונים

  1. כ לכאורה Rashi, Bamidbar 16:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:34

אחרונים און חסידות

  1. ק Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:57
  2. ש Shulchan Aruch (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 24:54

עיקרי הדברים

  1. 0:45 די צדוקים האבן געהאלטן אז מ'דארף צוגרייטן די קטורת אינדרויסן און עס אריינברענגען פארטיג אין קודש הקדשים, ווייל אזוי פירט מען זיך פאר א מלך.
  2. 4:28 ראש השנה איז דער יום הדין פון דער גאנצער וועלט פארן מלך, בשעת יום כיפור געהערט נאר צו אידן, דער טאג פון קירוב ווען דער כהן גדול גייט אריין אין קודש הקדשים.
  3. 7:45 דער אייבערשטער איז דער מלך און כלל ישראל די מלכה, אבער ווען זיי זענען אליין זענען זיי א מאן און א ווייב, און א ווייב פילט זיך נישט אומבאקוועם צו קאכן פאר איר מאן.
  4. 13:16 די צדוקים זענען געווען כופרים אין תורה שבעל פה און האבן נישט געגלייבט אז די חכמים זענען די עקרת הבית וואס פירן די הויז, ממילא איז פאר זיי דער אייבערשטער נאר א מלך.
  5. 19:07 די קטורת און שיר השירים זענען איין ענין: די חביבות און די היימישקייט פון חתן וכלה, דערפאר הייבט זיך שיר השירים אן און ענדיגט זיך מיט ריח.
  6. 21:57 דער חוש הריח איז נישט נפגם געווארן ביים חטא פון עץ הדעת; ער איז דער חוש פון משיח, און די קטורת איז אן אהבה וואס קיין שום חטא האט נישט נפגם געווען.
  7. 28:09 ראש השנה פאדערט א יראה וואס קומט פון אהבה, אזוי ווי א מאמע וואס האלט פעסט איר קינד אויף די טרעפ ווייל זי האט אים ליב.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 3:15 אויב פאר א מלך גרייט מען נישט צו א סעודה אין זיין געגנווארט, פארוואס האט די תורה אפגעווארפן די צדוקים און געהייסן צוגרייטן די קטורת אינעווייניג אין קודש הקדשים?

    תירוץ: 8:27 אום יום כיפור זענען דער אייבערשטער און כלל ישראל אליין ווי א מאן און א ווייב, און א ווייב שעמט זיך נישט צוצוגרייטן פאר איר מאן.

  2. קשיא: 20:07 פארוואס הייבט זיך שיר השירים אן און ענדיגט זיך מיט ריח?

    תירוץ: 20:19 ווייל עס איז דער זעלבער ענין ווי די קטורת: די חביבות פון חתן וכלה צווישן דעם אייבערשטן און כלל ישראל.

  3. קשיא: 22:56 פארוואס איז דער חוש הריח, נישט אזוי ווי די אנדערע חושים, נישט נפגם געווארן ביים חטא פון עץ הדעת?

    תירוץ: 23:06 די ספרים הקדושים, צווישן זיי דער בני יששכר, זאגן אז דער חוש הריח איז דער חוש פון משיח, וואו עס איז נישטא קיין פגם.

  4. קשיא: 28:55 ווי אזוי קען מען זיך פרייען ראש השנה, דער יום הדין?

    תירוץ: 27:36 אין קדושה גייען אהבה און יראה צוזאמען; די יראה פון ראש השנה קומט פון אהבה, ממילא איז די שמחה מיט יראה, מ'פרייט זיך מיט'ן אבינו שבשמים.

מעשיות

  1. 2:44 דער צדוקי כהן גדול

    דער משגיח ברענגט די גמרא וועגן א צדוקי כהן גדול וואס האט צוגעגרייט די קטורת אינדרויסן און ערשט דערנאך עס אריינגעברענגט אין קודש הקדשים. אין א קורצער צייט איז ער געשטארבן, און ווערעם זענען ארויסגעגאנגען פון זיין נאז. שפעטער אינעם שיעור בינדט דער משגיח צו די שטראף צום חוש הריח.

    דערציילט אין נאך 1 שיעור ←

  2. 28:40 דעם קאזשניצער מגיד'ס שמחה ראש השנה

    דער משגיח ברענגט פון א ספר פון ר' משה קאזשניצער, וואס ווי א קינד האט ער געזען זיין טאטן, דעם קאזשניצער מגיד, זיך שטארק פרייען ראש השנה. ער האט נישט פארשטאנען פארוואס דער טאטע פרייט זיך אזוי אום א יום הדין. שפעטער האט ער פארשטאנען אז די שמחה איז געווען צוזאמען מיט יראה: דער טאטע האט זיך געפרייט מיט'ן רבונו של עולם, מיט'ן אבינו שבשמים.

    אין דער מעשה: Reb Moshe of Kozhnitz, the Kozhnitzer Maggid

געדאנקען

  1. 3:51 דער משגיח גיט צו אז די סברא פון די צדוקים וועגן כבוד המלך זעט אויס גערעכט, און ער געפינט זייער טעות נישט אין דער הלכה נאר אין ווי זיי האבן פארשטאנען די שייכות: פאר א מלך גרייט מען צו אינדרויסן, אבער א ווייב קאכט פריי פאר איר מאן.
  2. 6:17 ער בינדט צוזאמען די כפירה פון די צדוקים אין תורה שבעל פה מיט דער קטורת: די חכמים זענען די עקרת הבית וואס פירן די הויז פון דער תורה, און ווער עס לייקנט אין זיי, לייקנט אויך אז כלל ישראל איז דעם אייבערשטנס ווייב, און זעט אים נאר ווי א מלך.
  3. 10:56 אין שמונה עשרה פון ראש השנה רעדן אידן צום אייבערשטן, ווי דאס פאלק צו א מלך; דער חידוש פון שמונה עשרה פון יום כיפור איז אז דער אייבערשטער רעדט צו כלל ישראל מיט חיבה, ווי א מאן צו זיין ווייב.
  4. 22:56 ווייל נאר דער חוש הריח איז נישט נפגם געווארן ביים חטא פון עץ הדעת, דריקט די קטורת אויס אן אהבה וואס קיין חטא האט נישט אנגערירט; דערפאר איז דער צדוקי וואס האט אפגעלייקנט די אהבה באשטראפט געווארן אין זיין נאז.
  5. 19:33 שיר השירים, א קורצע מגילה וואס מ'זאגט ערב שבת פאר מנחה, איז פול מיט בשמים פון די ערשטע פסוקים ביז די לעצטע, און דאס ווייזט אז עס איז דער זעלבער ענין ווי די קטורת.
  6. 27:11 אין קדושה, נישט אזוי ווי אין טומאה וואס איז פירוד, קענען אהבה און יראה זיין צוזאמען; די יראה פון ראש השנה איז א יראה וואס קומט פון אהבה.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 29:37 דער משגיח זאגט אז מ'דארף שטארק בעטן דעם רבונו של עולם אויף א גרויסע ישועה פאר אידן און פאר דער גאנצער וועלט.
  2. 30:00 ער בעט אויך אז מ'זאל זוכה זיין צו דאווענען ראש השנה מיט יראה, מיט אהבה און מיט שמחה, און צו מאכן א נחת רוח פארן אייבערשטן.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, דער בני יששכר, דער קאזשעניצער מגיד, רבי משה קאזשעניצער, רש"י, שלמה המלך, שרה אמנו

ערכים חוש הריח, חתן וכלה, כהן גדול, נעילה, עץ הדעת, עקרת הבית, קודש הקדשים, קטורת, רבונו של עולם, שיר השירים, שמונה עשרה, תורה שבעל פה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט