פרשה זו קשה להבין אבל בו נטמן אורו של מלך המשיח
קאטאלאג: פרשת השבוע וישב נומ׳ 3 פאקעט גייד ז׳ 7 תשל"ט (1978–79) אידיש 1 שעה 27 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז פרשת וישב, א פרשה פול מיט שווערע קשיות אויף די שבטים און אויף די הנהגה פונעם רבונו של עולם, איז פונקט דער ארט וואו עס איז באהאלטן דאס אור הגנוז פון משיח, אזוי ווי אין די חנוכה ליכט וואס שיינען אין דער פינצטערסטער צייט פון יאר.
דער משגיח עפנט אז וישב איז א שווערע פרשה וואס באהאלט דאס ליכט פון משיח, און מ'ליינט זי אלעמאל פאר חנוכה, ווען עס ענדיגט זיך דער גמר חתימה. נאכדעם וואס די תורה האט פארענדיגט מיט די אבות, הייבט זי אן רעדן פון די קינדער, און על פי פשט שטעלן זיך שווערע קשיות: יוסף'ס לשון הרע, די שנאה און די מכירה, יהודה מיט תמר, און יוסף ווערט אריינגעווארפן אין תפיסה נאכן נסיון. א איד מיט אמונה ווייסט אז די שבטים זענען געווען מורא'דיגע צדיקים; קשיות אויף צדיקים פירן צו קשיות אויפן רבונו של עולם, און די פרשה איז א פרוב אין אמונה. מיטן מהר"ל ערקלערט ער אז די תורה שפיגלט אפ דעם מצב פון כלל ישראל: דאס איז די פרשה פון גלות און הסתר פנים, אין חודש טבת, און דערפאר ליגט אין איר באהאלטן די גרעסטע ליכט. יוסף איז געווארן שלם אין מצרים, ניטל ביינאכט. דערנאך ווייזט ער אז זאת חנוכה ענדיגט די ימים נוראים, מרומז אינעם פסוק נומער 122 פון נצבים, און ער ענדיגט מיט הכנה צו חנוכה.
ענינים: יוסף און זיינע ברידער · דער באהאלטענער שורש פון משיח · הסתר פנים און יסורים · דער נס חנוכה און די יוונים
סדר השיעור
-
0:00 א שווערע פרשה וואס באהאלט משיח'ס ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז וישב איז א שווערע פרשה וואס באהאלט דאס ליכט פון משיח און איז א הכנה צו חנוכה, ווען עס ענדיגט זיך דער גמר חתימה. ער ברענגט א תורה אז "כמשלש חדשים" נאך ראש השנה ווערט תמר, כנסת ישראל, געמשפט און ווייזט אירע סימנים, און ער שילדערט טבת אלס דעם פינצטערסטן חודש וואס חנוכה צעקלאפט זיין קאפ.
-
7:19 פון די אבות צו די שווערע מעשה פון די קינדער שטייט אינעם קאטאלאג
נאך די אבות הייבט די תורה אן די תולדות יעקב, און מ'ערווארט צו הערן ווי ווערדיג די קינדער זענען. אנשטאט דעם ווייזט דער פשט יוסף'ן ביי זיבעצן יאר וואס מאכט זיך שיין און רעדט לשון הרע, די שנאה פון די ברידער און זייער פלאן, און די מעשה פון יהודה, וואס וואלט א פשוט'ן איד דערשראקן.
-
15:00 ווי גרויס די שבטים זענען באמת געווען שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט, ווי מקובל פונעם רוזשינער, ווי דער מגיד פון מעזריטש האט געציטערט נאכן אנרירן דעם בעל שם טוב'ס קיטל, כדי צו ווייזן ווי פיל גרעסער די קדושה פון די שבטים איז געווען. ער ברענגט אז די תורה רייסט נישט איבער דעם פסוק נאך דער מעשה פון ראובן, און דעם רמב"ן אז יעקב'ס כח איז געקומען פון יראת שמים, און ער איז מודה אז א גלאטער פשט אויף די מעשים פון די שבטים געפינט זיך נישט.
-
21:25 יוסף'ס נסיון און די קשיא אויפן רבונו של עולם שטייט אינעם קאטאלאג
קשיות אויף צדיקים פירן צו קשיות אויפן רבונו של עולם, און דארט דרייט זיך די פרשה: יוסף, וואס האט כסדר געשעפטשעט זיין בטחון אין השם, האט א גאנץ יאר אויסגעהאלטן דעם טעגלעכן נסיון פון אשת פוטיפר, און דערנאך האט מען אים אריינגעווארפן אין תפיסה. דער משגיח זאגט אז די גאנצע פרשה איז א פרוב אין אמונה.
-
29:17 די תורה שפיגלט אפ כלל ישראל: א פרשה פון גלות שטייט אינעם קאטאלאג
מיטן מהר"ל אויף דער גמרא אז די הלכות וועלן זיין צעשפרייט, ערקלערט דער משגיח אז די תורה, די נשמה פון כלל ישראל, גייט מיט זיי אין גלות, און די היינטיגע ספרי לקוטים שפיגלען אפ דעם אנהייב פון קיבוץ גליות. וישב פאלט אין טבת, די צייט פון דער סטרא אחרא, און הייבט אן גלות מצרים, ממילא איז עס א פרשה פון הסתר פנים, ווען מ'זעט נישט קיין צדיקים.
-
36:33 דאס באהאלטענע ליכט פון משיח און חנוכה שטייט אינעם קאטאלאג
וואו די טומאה איז די גרעסטע איז די קדושה די שטארקסטע, און דערפאר איז דאס אור הגנוז באהאלטן אין וישב, אזוי ווי א דימענט אין א מיסט קאסטן. דער משגיח ברענגט דעם מדרש אז בשעת די שבטים, ראובן, יעקב און יהודה זענען יעדער געווען פארנומען, איז הקב"ה געווען עוסק אין באשאפן דאס ליכט פון משיח, און ער פארבינדט עס מיט די חנוכה ליכט וואס מ'צינדט אינדרויסן, למטה מעשרה, אלס א וואכעדיגער יום טוב פון גלות.
-
45:05 יוסף'ס שלימות אין דעם פינצטערסטן טאג שטייט אינעם קאטאלאג
יוסף איז דער משפיע פון כלל ישראל: זיבעצן יאר האט דער טאטע אים געשפייזט און זיבעצן יאר האט ער געשפייזט דעם טאטן. דער משגיח ערקלערט אז מצרים איז דער נידעריגסטער ארט און אז דער קאלענדאר האט אויך א נידעריגסטן טאג, ניטל, און לויט רש"י אויף "ויהי כהיום הזה" זאגט ער אז פונקט אין יענעם טאג האט יוסף געוואונען זיין נסיון און איז געווארן יוסף הצדיק.
-
55:30 יעדן אידנ'ס חלק אין משיח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז א איד אין שווערע נסיונות זאל טראכטן אז אפשר קען ער יעצט ברענגען משיח, אזוי ווי יוסף איז געווארן משיח בן יוסף נאר דורך זיינע נסיונות. אין דער סדרה דארף מען גלייבן אז דאס אור הגנוז איז באהאלטן אין דער פרשה און אין זיך אליין; איין ניצוץ פון דער נשמה קען באזיגן די גאנצע פינצטערניש, און די אכט טעג חנוכה שיינען אריין אין דער פינצטערניש פון די גוים'ס צייט.
-
1:00:12 זאת חנוכה: א באנייאונג העכער פון זמן שטייט אינעם קאטאלאג
זאת חנוכה איז דער סוף פונעם גמר חתימה, א קבלה פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב וואס האט נישט קיין מקור אין תורה שבכתב. דער משגיח ערקלערט חנוכה אלס באנייאונג, אזוי ווי חנוכת המזבח און יהודה'ס חתונה נאך דער מכירה, און ווייזט אז נישט ווי שבת און ראש חודש ווערט איר טאג באשטימט דורך "אכט", העכער פון זמן, און ממילא קען מען דעמאלט נאך פארענדיגן ראש השנה.
-
1:05:48 פון אלול ביז זאת חנוכה: 122 פסוקים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שילדערט די מדרגות פונעם משפט: פערציג טעג ביז יום כיפור, דערנאך סוכות און האזינו פאר די וואס בויען אויף אמונה, און זאת חנוכה פאר די וואס האבן נאר א ביסל אמונה. ער רעכנט די 122 פסוקים פון נצבים, וילך און האזינו קעגן די טעג ביז זאת חנוכה, און געפינט אז דער פסוק פון יענעם טאג רעדט פון זען דאס לאנד פון דער ווייטנס, אזוי ווי די חנוכה ליכט וואס מ'טאר נאר אנקוקן.
-
1:15:01 בעטן דעם רבונו של עולם חנוכה געלט שטייט אינעם קאטאלאג
זאת חנוכה איז א צייט פון תשובה און פון בעטן אויף משיח. חנוכה איז פונעם לשון חן, א מתנת חנם, און אזוי ווי קינדער בעטן חנוכה געלט, זאל א איד בעטן דעם רבונו של עולם אויף תורה, יראת שמים און אמונה, און לערנען תורה אלס אלקות, נישט אלס א חכמה. דאס שטיין צווישן דער מזוזה און די חנוכה ליכט לאזט איבער א רושם אויף א גאנץ יאר.
-
1:19:30 מסירת נפש פאר תורה, נישט שלאגן זיך אין גלות
די חשמונאים האבן זיך געשלאגן מיט מסירת נפש, און אזוי זאל א איד זיך מוסר נפש זיין פאר תורה, אבער דער משגיח ברענגט דעם חפץ חיים און רבינו בחיי אז אין גלות שלאגט מען זיך נישט מיט די גוים סיידן זיי שטערן די עבודת השם, און ער פרעגט אויף א דעמאנסטראציע פון לעצטנס. קיין לאנד פון גלות איז נישט זיכער, און ער ווייזט אויף די באהאלטענע ניסים פון יעדן טאג, מיטן תרגום יונתן אויף עשו'ס צוריקגיין קיין שעיר.
-
1:23:48 די מעשה מיט דער מזוזה און הכנה צו חנוכה
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט אין ירושלים פון א איד וואס דערקענט א מענטשנ'ס מצב פון זיינע מזוזות, כדי צו ווייזן אז די מזוזה ביים טיר באשטימט דאס גאנצע יאר, און חנוכה איז א שותף אין דעם. ער ענדיגט מיט א רוף צו אן אמת'ע הכנה צו חנוכה דורך די הלכות, ספרי חסידות און מוסר און תשובה, כדי אויפצודעקן דאס באהאלטענע ליכט אין הארצן, מיט א ברכה אויף משיח.
דער שיעור, אויסגעשריבן
א שווערע פרשה וואס באהאלט משיח'ס ליכט
דער משגיח עפנט אז וישב איז א שווערע פרשה צו מסביר זיין, אבער אין איר איז באהאלטן דאס ליכט פון משיח: פון יהודה קומט די מלכות פון דוד, און פון יוסף משיח בן יוסף. די פרשה איז א הכנה צו חנוכה, און דאס אור הגנוז, וואס דער רוקח, דער בני יששכר און אנדערע ספרים פארבינדן מיט חנוכה, איז באהאלטן אין איר. ער לייגט צו די קבלה פון די תלמידים פונעם בעל שם טוב, אז דער גמר חתימה ציט זיך ביז חנוכה. א
ער ברענגט א תורה אויפן פסוק "כמשלש חדשים" וואס שטייט ביי תמר: תמר איז כנסת ישראל, וואס ווערט געמשפט דריי חדשים נאך ראש השנה, אין חנוכה. אין אזא לאנגן גלות זעט אויס אז זי פארדינט א שווערן משפט, אבער א איד אין חנוכה ווייזט אז ער איז נאך צוגעבונדן צום רבונו של עולם. דערנאך שילדערט דער משגיח טבת אלס דעם פינצטערסטן חודש, מיט די לענגסטע נעכט, און זאגט אז חנוכה, וואס פאלט אויף ראש חודש טבת, צעקלאפט זיין קאפ. ב
פון די אבות צו די שווערע מעשה פון די קינדער
ביז יעצט האט ספר בראשית גערעדט פון די אבות, וועמענס גרויסקייט איז אונזער גרעסטער שטאלץ; דער שבח פונעם רבונו של עולם אליין הייבט זיך אן מיט "אלקי אברהם, אלקי יצחק ואלקי יעקב". אין וישב הייבט די תורה אן די תולדות יעקב, און מ'ערווארט צו הערן ווי ווערדיג די קינדער זענען פון אזעלכע הייליגע אבות.
אנשטאט דעם, ווייזט דער משגיח אן, דערציילט די תורה פון יוסף ביי זיבעצן יאר וואס שטייט ביים שפיגל און קעמט זיך די האר, ווי רש"י ברענגט, און ברענגט דיבות אויף די ברידער וואס זעען אויס ווי לשון הרע. די ברידער האסן אים, זעצן זיך אוועק צו פלאנירן ווי אזוי צו הרג'ענען א ברודער, און פארקויפן אים, און דערנאך קומט די מעשה פון יהודה מיט תמר. ווען מ'וואלט אזא מעשה דערציילט אויף א פשוט'ן איד אין א שטיבל אין בארא פארק, וואלט ער זיך געשעמט ארויסצוגיין, און איינער וואס איז נישט ערצויגן מיט אמונה אין צדיקים און אין דער תורה קען די פרשה גאר פאלש לערנען. ג,ד
ווי גרויס די שבטים זענען באמת געווען
כדי צו ווייזן ווער די שבטים זענען געווען, דערציילט דער משגיח, ווי מקובל פונעם רוזשינער, אז דער מגיד פון מעזריטש האט אמאל אויסגעגלייכט דעם בעל שם טוב'ס קיטל, און עס האט אים אנגענומען אזא ציטערניש אז ער האט זיך אנגעכאפט אין א שטענדער, וואס האט מיטגעציטערט, און מ'האט אים געמוזט אריינלייגן אין בעט. ווער עס וואלט אנגערירט איינעם פון די שבטים, זאגט ער, וואלט פארברענט געווארן.
אפילו נאך דער מעשה פון ראובן רייסט די תורה נישט איבער דעם פסוק, נאר זאגט גלייך אז די בני יעקב זענען געווען צוועלף. דער רמב"ן ערקלערט אז יעקב'ס כח אין אראפקייקלען דעם שטיין איז געקומען פון זיין יראת השם, און די שבטים זענען געווען מורא'דיג שטארק. א גלייביגער איד דארף נישט קיין ראיות, אבער דער משגיח איז מודה אז ער האט נישט געטראפן א גלאטן פשט אויף אלע זייערע מעשים. ה,ו
יוסף'ס נסיון און די קשיא אויפן רבונו של עולם
דער משגיח ברענגט לויטן רמב"ם אז ווער עס רעדט אויף צדיקים קומט צום סוף צו רעדן אויפן רבונו של עולם אליין, און דא דרייט זיך די פרשה. ז
אין פוטיפר'ס הויז איז השם געווען מיט יוסף, און אלעס איז מצליח געווען אין זיינע הענט. דער מדרש דערציילט אז ער האט כסדר געשעפטשעט: "רבונו של עולם, דו ביסט מיין בטחון". אשת פוטיפר האט אים געדרייט טאג נאך טאג א גאנץ יאר, און ער איז געשטאנען פעסט. ח,ט,י
א מענטש דארף זיך האלטן ווייט פון אזעלכע נסיונות, זאגט דער משגיח; יוסף, וואס איז אריינגעשטעלט געווארן אין איינעם, האט געטון וויפיל א מענטש קען, און ווען זיינע כחות האבן זיך געענדיגט איז געקומען הילף פון הימל, און ער איז זוכה געווען צום טיטל יוסף הצדיק. אבער אנשטאט א שכר ווארפט מען אים אריין אין תפיסה, וואס זעט אויס ווי א שרעקליכע קשיא אויפן רבונו של עולם. די גאנצע פרשה, זאגט ער, איז א פרוב אין אמונה: זי הייבט אן מיט קשיות אויף צדיקים און קומט צו קשיות אויפן רבונו של עולם.
די תורה שפיגלט אפ כלל ישראל: א פרשה פון גלות
די גמרא אין שבת זאגט אז עס וועט קומען א צייט ווען מ'וועט נישט געפינען קיין קלארע הלכה אויף איין ארט. דער מהר"ל ערקלערט אז די תורה איז די נשמה פון כלל ישראל, און ווען זיי זענען אין גלות און נישט אויף זייער ארט, זענען אויך אירע הלכות צעשפרייט. דערפון זאגט דער משגיח פארוואס די וויכטיגע ספרים פון אונזער צייט זענען לקוטים: אידן הייבן אן זיך צו זאמלען אין ארץ ישראל, מיליאנען וואו מיט הונדערט יאר צוריק זענען געווען גאר ווייניג, און די תורה ווערט מיט זיי צוזאמגעקליבן. כ
אזוי שפיגלט אויך די פרשה אפ איר צייט: זי פאלט אין טבת, ווען די סטרא אחרא הערשט, און זי איז א פרשה פון הסתר פנים, ווען מ'זעט נישט קיין צדיקים בגלוי; דער חוזה פון לובלין האט געזאגט אז פון זיין צייט ביז משיח וועט מער נישט זיין אזעלכע אפענע מופתים. ווי דער תרגום דערציילט, האט מען יוסף געזאגט אז פון יענעם טאג הייבט זיך אן גלות מצרים. מ
דאס באהאלטענע ליכט פון משיח און חנוכה
א כלל אין ספרים זאגט אז וואו די טומאה איז די גרעסטע, דארט איז די קדושה די שטארקסטע, אזוי ווי אין ירושלים. דערפאר ליגט דאס גרעסטע ליכט אין דער פרשה. אזוי ווי מ'באהאלט א דימענט אין א מיסט קאסטן וואו קיין גנב וועט נישט זוכן, האט דער רבונו של עולם באהאלטן דאס ליכט פון משיח צווישן די שווערסטע מעשיות פון די שבטים.
דער מדרש זאגט אז די שבטים זענען געווען פארנומען מיט מכירת יוסף, ראובן און יעקב מיט זייער שק און תענית, יהודה מיט נעמען א ווייב, און הקב"ה איז געווען עוסק אין באשאפן דאס ליכט פון משיח. יעדער פרט פון דער פרשה גרייט צו משיח: פון יהודה און תמר איז ארויסגעקומען פרץ, דער שורש פון דוד. ס
אזוי אויך קומט חנוכה אין דער פינצטערסטער צייט, און מ'צינדט די ליכט אינדרויסן, אין רשות הרבים, למטה מעשרה. דער בני יששכר ברענגט אז אין די חנוכה ליכט קען מען זען דאס ליכט פון משיח. חנוכה מיינט הכנה און חינוך, און עס איז א וואכעדיגער יום טוב וואס איז געמאכט געווארן אין גלות, וואס מ'צינדט ווען מ'קומט אהיים פון דער ארבעט. א
יוסף'ס שלימות אין דעם פינצטערסטן טאג
יוסף, ערקלערט דער משגיח, איז זוכה געווען צו זיין שלימות דווקא אין א נידעריגן ארט, און איז געווארן דער משפיע, דער צינור דורך וואס אלע גוטע השפעות קומען צו כלל ישראל. די תורה שטרייכט אונטער אז ער איז געווען זיבעצן יאר: זיבעצן יאר האט דער טאטע אים געשפייזט, אבער יוסף איז נישט קיין מקבל, און דערפאר האט ער שפעטער געשפייזט יעקב'ן זיבעצן יאר אנטקעגן. ג,ר
ער איז נישט דערצו געקומען זיצנדיג ביי א געדעקטן שבת טיש מיט א זילבערנעם בעכער. די וועלט, זאגן ספרים, איז אויסגעשטעלט ווי א גוף פון א מענטש, און מצרים איז איר נידעריגסטער חלק, ערות הארץ, ווי א ארט וואו מ'טאר נישט זאגן קיין דברי תורה. אזוי האט אויך דער קאלענדאר אזא טאג: תקופת טבת, ניטל, די לענגסטע נאכט פון יאר, ווען אידן לערנען נישט.
דער פסוק "ויהי כהיום הזה" זאגט נישט וועלכער טאג עס איז געווען; רש"י ברענגט אז עס איז געווען זייער יום חג, און דער משגיח זאגט אז דאס איז געווען ניטל. אין יענעם טאג, ווען דער כח פונעם יצר הרע איז דער שטארקסטער, האט יוסף, א בחור פון זיבעצן יאר, זיך געשלאגן איבער מענטשליכע כחות און איז זוכה געווען צו דער גרעסטער שלימות, און איז געקרוינט געווארן אלס יוסף הצדיק. דערפון לערנט ער אז אין שווערע צייטן פון הסתר פנים קען מען דערגרייכן א גרעסערע שלימות ווי אין גוטע צייטן. צ,ק
יעדן אידנ'ס חלק אין משיח
ווען א איד גייט דורך שווערע נסיונות, זאגט דער משגיח, זאל ער טראכטן אז אפשר קען ער יעצט ברענגען משיח: יוסף איז געווארן משיח בן יוסף נאר נאך זיינע נסיונות. אפשר איז ער אויף דער וועלט געקומען נאר צוליב דעם, ווייל יעדער איד דארף צושטעלן זיין חלק צו משיח.
זאת חנוכה: א באנייאונג העכער פון זמן
זאת חנוכה איז דער סוף פונעם גמר חתימה, א זאך וואס האט נישט קיין רמז אין תורה שבכתב און וואס די תלמידים פונעם בעל שם טוב האבן מפרסם געווען. דער בני יששכר פארבינדט חנוכה מיט ראש השנה, און דער משגיח ערקלערט חנוכה אלס באנייאונג, אזוי ווי חנוכת המזבח. א
שבת איז קבוע וקיימא פונעם רבונו של עולם, און ראש חודש מאכט כלל ישראל. חנוכה'ס טאג אין דער וואך טוישט זיך לויט ווי לאנג די חדשים פאר איר זענען; וואס באשטימט איר איז דער אכטער טאג, און אכט איז למעלה מן הזמן. ממילא קען מען דעמאלט נאך פארענדיגן ראש השנה.
פון אלול ביז זאת חנוכה: 122 פסוקים
די פערציג טעג פון ראש חודש אלול ביז יום כיפור, זאגט דער משגיח, באשטימען דאס גאנצע יאר, און דערפאר ליינט מען פאר ראש השנה נצבים, וואס האט פערציג פסוקים. א קליינע מינדערהייט זענען שוין פארטיג ביים ערשטן מאמענט פון ראש השנה.
חבקוק האט אוועקגעשטעלט די גאנצע תורה אויף אמונה. פאר די וואס זענען נישט פארטיג ביז יום כיפור קומט סוכות, וועמענס עבודה איז אמונה, זיצן אין צלא דמהימנותא ווי דער זוהר רופט עס; האזינו, א פרשה פון אמונה, האט 52 פסוקים, אנטקעגן די טעג ביז שמיני עצרת. און פאר די וואס האבן נאר א ביסל אמונה, וואס גלייבן אפילו ווען עס איז שווער, איז דא זאת חנוכה. אא,אב
נצבים האט 40 פסוקים, וילך 30 און האזינו 52, צוזאמען 122, אנטקעגן די טעג ביז זאת חנוכה. דער פסוק נומער 122 רעדט פון זען דאס לאנד פון דער ווייטנס אן אריינקומען. דאס, זאגט דער משגיח, איז דאס אור הגנוז וואס ווערט נתגלה אין זאת חנוכה: אזוי ווי ביי די חנוכה ליכט, טאר מען עס נאר אנקוקן און נישט ניצן. ווען משיח וועט קומען, וועט משה רבינו אריינגיין. אג,אד
בעטן דעם רבונו של עולם חנוכה געלט
מסירת נפש פאר תורה, נישט שלאגן זיך אין גלות
אזוי ווי די חשמונאים האבן זיך געשלאגן מיט מסירת נפש, זאל א איד זיך מוסר נפש זיין פאר תורה. אבער דער חפץ חיים און רבינו בחיי לערנען אז אין גלות שלאגט מען זיך נישט מיט די גוים, סיידן זיי שטערן די עבודת השם. דער משגיח פרעגט אויף א דעמאנסטראציע פון מיט צוויי וואכן צוריק, און ווארנט אז אמעריקע איז נישט אנדערש ווי דייטשלאנד אדער שפאניע. אז
די מעשה מיט דער מזוזה און הכנה צו חנוכה
דער משגיח דערציילט פון א איד אין ירושלים וואס דערקענט א מענטשנ'ס מצב פון זיינע מזוזות; פון איינע האט ער דערקענט אז דער בעל הבית איז א מלמד וואס האט שוועריגקייטן. די מזוזה ביים טיר באשטימט דאס יאר, און חנוכה איז א שותף אין דעם.
ער רופט צו זיך צוגרייטן דורך די הלכות פון חנוכה, ספרי חסידות און מוסר און תשובה, כדי אויפצודעקן דאס באהאלטענע ליכט אין הארצן.
מראי מקומות
תורה
- ב Bereishis 38:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:43
- ג Bereishis 37:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 10:49, 45:12
- ה Bereishis 35:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 17:12
- ח Bereishis 39:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:43
- י Bereishis 39:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:43
- נ Bereishis 38:1 37:57 טעקסט מפתח
- צ Bereishis 39:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 51:46
- ר לכאורה Bereishis 47:28 מפתח אינעם אויסשרייב: 45:12
- אג Devarim 32:52 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:11:59
- אח Bereishis 33:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:21:40
נביאים
תרגום
תלמוד בבלי
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ד לכאורה Rashi on Bereishis 37:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 10:49
- ו לכאורה Ramban on Bereishis 29:10 מפתח אינעם אויסשרייב: 17:12
- ז Rambam (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 21:42
- ק לכאורה Rashi on Bereishis 39:11 מפתח אינעם אויסשרייב: 51:46
- ש לכאורה Rashi on Bereishis 37:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 56:58
- אז Rabbeinu Bachya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:56
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 0:05 וישב, וואס מ'ליינט אלעמאל פאר חנוכה, איז א שווערע פרשה צו מסביר זיין, אבער אין איר איז באהאלטן דאס אור הגנוז פון משיח.
- 20:17 ווען מ'לערנט די פרשה על פי פשט אן אמונה, שטעלן זיך קשיות אויף די שבטים הקדושים, און קשיות אויף צדיקים פירן צו קשיות אויפן רבונו של עולם אליין; די פרשה איז א פרוב אין אמונה.
- 30:51 לויטן מהר"ל שפיגלט זיך אפ אין דער תורה וואס עס טוט זיך מיט כלל ישראל, און דערפאר איז וישב, וואו עס הייבט זיך אן דער גלות און אין חודש טבת, א פרשה פון הסתר פנים.
- 36:39 וואו די טומאה איז די גרעסטע, דארט איז די קדושה די שטארקסטע, און דערפאר איז דאס גרעסטע ליכט, דאס ליכט פון משיח פון יהודה און יוסף, באהאלטן אין דער פרשה, אזוי ווי די חנוכה ליכט וואס מ'צינדט אן אינדרויסן און נידעריג.
- 47:43 יוסף איז זוכה געווען צו זיין שלימות נישט ביי זיין טאטנ'ס טיש, נאר אין מצרים, ניטל ביינאכט, דעם פינצטערסטן טאג, דורכן זיך שלאגן מיט זיין נסיון מיט אלע כחות.
- 1:00:14 זאת חנוכה איז דער סוף פונעם גמר חתימה, און עס איז מרומז אינעם פסוק נומער 122 פון נצבים, וואס רעדט פון זען דאס לאנד פון דער ווייטנס.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 9:12 נאכדעם וואס די תורה האט געלויבט די אבות הקדושים, פארוואס הייבט זי אן מיט די קינדער מיט מעשיות פון לשון הרע, שנאה, א מכירה און די מעשה פון יהודה?
תירוץ: 36:21 וישב איז די פרשה וואו עס הייבט זיך אן דער גלות, א פרשה פון הסתר פנים, און פונקט דארט האט דער רבונו של עולם באהאלטן דאס גרעסטע ליכט, דאס ליכט פון משיח.
-
קשיא: 18:22 פארוואס לויבט די תורה יעקב'ס כח אין אראפקייקלען דעם שטיין, ווען די יוונים און אפילו א פערד זענען שטארק?
תירוץ: 18:55 מיטן רמב"ן ערקלערט דער משגיח אז יעקב'ס כח איז געקומען פון זיין יראת השם, און אמת'ע שטארקייט פאדערט א גרויסע מדרגה פון יראת שמים.
-
קשיא: 28:04 פארוואס ווערט יוסף, נאכן אויסהאלטן אזא גרויסן נסיון, אריינגעווארפן אין תפיסה אנשטאט באלוינט צו ווערן?
תירוץ: 28:44 דער משגיח פארענטפערט עס נישט גלייך; ער זאגט אז דאס איז דער ענין פון דער פרשה: זי הייבט אן מיט קשיות אויף צדיקים און קומט צו קשיות אויפן רבונו של עולם, א פרוב אין אמונה.
-
קשיא: 51:46 פארוואס זאגט דער פסוק "ויהי כהיום הזה" נישט וועלכער טאג עס איז געווען?
תירוץ: 51:56 ווי רש"י ברענגט, איז עס געווען א יום חג פון זייער עבודה זרה; דער משגיח זאגט אז עס איז געווען ניטל, ווען מ'איז נישט געבליבן אינדערהיים, און אין יענעם פינצטערסטן טאג איז יוסף זוכה געווען צו זיין שלימות.
-
קשיא: 1:12:31 אויב זאת חנוכה איז דער סוף פונעם גמר חתימה, אבער ס'איז נישטא קיין רמז אין דער תורה, וואו איז עס מרומז?
תירוץ: 1:13:20 אין דער תקופה פון ראש השנה אליין: די 122 פסוקים פון נצבים, וילך און האזינו זענען אנטקעגן די טעג ביז זאת חנוכה, וועמענס פסוק רעדט פון זען דאס לאנד אבער נישט אריינגיין, דאס אור הגנוז וואס מ'זעט אבער מ'ניצט נישט.
מעשיות
-
15:05 דער מגיד רירט אן דעם בעל שם טוב'ס קיטל
דער משגיח דערציילט, ווי מקובל פונעם רוזשינער, אז אמאל האט דער בעל שם טוב איבערגעלאזט זיין קיטל אויף עטליכע מינוט. דער מגיד פון מעזריטש האט געזען אז ער ליגט נישט גוט, און איז צוגעגאנגען אים צו גלייכן. ווען ער האט אים אנגערירט, האט אים אנגענומען אזא ציטערניש פון יראת שמים אז ער האט זיך אנגעכאפט אין א שטענדער, וואס האט מיטגעציטערט, און מ'האט אים געמוזט אריינלייגן אין בעט. דער משגיח ווייזט דערמיט ווי פיל גרעסער די קדושה פון די שבטים איז געווען.
אין דער מעשה: דער רוזשינער, דער מעזריטשער מגיד, דער הייליגער בעל שם טוב
-
23:39 פוטיפר הערט יוסף'ס געשעפטשעטע תפילה
לויטן מדרש דערציילט דער משגיח אז אלץ וואס פוטיפר האט געבעטן פון יוסף איז מצליח געווען אין זיינע הענט: האט ער געוואלט הייסע וואסער, איז עס געווען הייס, און קאלטע, איז עס געווען קאלט. פוטיפר האט געמיינט אז יוסף טוט כישוף, ווייל ער האט כסדר געמורמלט צו זיך, און ער האט אים געפרעגט וואס ער זאגט. ווען ער האט זיך צוגעהערט, האט ער געהערט אז יוסף איז כסדר מתפלל צום רבונו של עולם און זאגט אז ער פארלאזט זיך נאר אויף אים.
אין דער מעשה: יוסף הצדיק, פוטיפר
-
50:56 א צדיק'ס מנהג ניטל ביינאכט
דער משגיח דערציילט פון א צדיק פון די פריערדיגע דורות, וועמענס נאמען הערט זיך נישט קלאר: ניטל ביינאכט האט ער נישט געלערנט, נאר ער האט צעריסן דאס פאפיר וואס ער וועט דארפן פאר א גאנץ יאר, הגם אנדערע וואלטן עס גרינג געקענט טאן פאר אים. דער משגיח זאגט אז ער האט עס געוואלט טאן אליין פונקט אין יענער צייט, און ער ווייזט אן אז ס'איז דא א פנימיות אין דעם וואס ער ערקלערט נישט.
-
1:23:57 דער מגיה פון מזוזות אין ירושלים
דער משגיח דערציילט א מעשה וואס ער האט געהערט אין ירושלים פון זיין מחותן: דארט איז דא א איד וואס איז מגיה מזוזות איינמאל א וואך, און אידן פון גאנץ ארץ ישראל ברענגען צו אים זייערע מזוזות, ווייל פון א מזוזה קען ער וויסן וואס עס טוט זיך ביים מענטש. אמאל האט א זון געבראכט זיין טאטנ'ס מזוזות, און דער מגיה האט געפרעגט צי ער איז א מלמד. דער זון האט געענטפערט ניין, נאר זיין טאטע, א חשוב'ער מלמד אין ישיבת עץ חיים, וואס האט לעצטנס געהאט שוועריגקייטן, און דער מגיה האט אים געוויזן וואו די מזוזה ווייזט עס.
געדאנקען
- 38:04 וואס גרעסער דאס ליכט, אלץ טיפער דארף מען עס באהאלטן: דער רבונו של עולם האט באהאלטן דאס ליכט פון משיח אין די שווערסטע מעשיות פון וישב, אזוי ווי מ'באהאלט א דימענט אין א מיסט קאסטן וואו קיין גנב וועט נישט זוכן.
- 21:55 די פרשה גייט פון קשיות אויף די שבטים צו יוסף וואס ווערט אריינגעווארפן אין תפיסה פאר זיין צדקות, אזוי ווי דער רמב"ם זאגט אז רעדן אויף צדיקים פירט צו רעדן אויפן רבונו של עולם; דערפאר איז וישב א פרוב אין אמונה.
- 30:44 ווייל די תורה איז די נשמה פון כלל ישראל, שפיגלען אירע צעשפרייטע הלכות אפ דעם גלות פונעם פאלק, און די סאך ספרי לקוטים פון אונזער צייט שפיגלען אפ דעם אנהייב פון קיבוץ גליות.
- 46:19 יוסף האט געשפייזט יעקב'ן זיבעצן יאר אנטקעגן די זיבעצן יאר וואס יעקב האט אים געשפייזט, ווייל יוסף'ס מהות איז צו זיין א משפיע, נישט קיין מקבל.
- 47:48 אזוי ווי די וועלט און דער קאלענדאר זענען געבויט ווי א גוף, איז מצרים דאס נידעריגסטע לאנד און ניטל דער נידעריגסטער טאג, און פונקט אין יענעם ארט און אין יענעם טאג איז יוסף זוכה געווען צו זיין גרעסטער שלימות.
- 1:11:59 נצבים, וילך און האזינו האבן צוזאמען 122 פסוקים, אנטקעגן די טעג פון ראש חודש אלול ביז זאת חנוכה, און דער לעצטער פסוק, וועגן זען דאס לאנד פון דער ווייטנס אן אריינגיין, פאסט צו די חנוכה ליכט וואס מ'טאר נאר אנקוקן און נישט ניצן.
- 1:04:42 חנוכה'ס טאג ווערט נישט באשטימט דורך שבת און נישט דורך ראש חודש, נאר דורך דעם נומער אכט וואס איז למעלה מן הזמן, און ממילא קען א איד אין חנוכה נאך פארענדיגן וואס געהערט צו ראש השנה.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 54:33 דער משגיח זאגט אז אין שווערע צייטן פון הסתר פנים און קשיות קען א איד דערגרייכן א גרעסערע שלימות ווי אין גוטע צייטן.
- 55:54 דער משגיח זאגט אז א איד וואס גייט דורך שווערע נסיונות זאל טראכטן אז אפשר איז ער אויף דער וועלט געקומען כדי צוצושטעלן זיין חלק צו משיח, אזוי ווי יעדער איד דארף.
- 1:15:56 דער משגיח זאגט אז מ'זאל בעטן דעם רבונו של עולם אויף "חנוכה געלט": תורה, יראת שמים און אמונה שלמה.
- 1:16:49 דער משגיח זאגט אז מ'דארף לערנען תורה אלס אלקות און נישט אלס א חכמה.
- 1:25:52 דער משגיח זאגט אז הכנה צו חנוכה מיינט לערנען אירע הלכות און די ספרי חסידות און מוסר וועגן איר, און טון תשובה, נישט נאר קויפן אויל נאך דער ארבעט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען דער בית ישראל, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חפץ חיים, דער ישמח משה, דער לובלינער חוזה, דער מהר"ל פון פראג, דער מעזריטשער מגיד, דער רוזשינער, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חבקוק, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, משה רבינו, עשו, פוטיפר, ראובן, רבי מרדכי לעכאוויטשער, רבינו בחיי, רש"י, תמר
ערכים אור הגנוז, אורו של משיח, גמר חתימה, הסתר פנים, זאת חנוכה, מסירות נפש, משפיע ומקבל, נסיון, ערות הארץ, צילא דמהימנותא, קושיא, תקופת טבת