אנכי ה' - האמונה למעלה מן השכל בחורים צעירים

קאטאלאג: זמנים שבועות נומ׳ ⁨7⁩ פאקעט גייד ז׳ 31 תשס"ד (2003–04) אידיש 40 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 40 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז דער פופציגסטער טאג, וואס אויף אים איז געגעבן געווארן די תורה מיט "אנכי ה'", איז העכער פון זמן, פון צאל און פון שכל, און אז די אמונה וואס מ'האט דארט באקומען איז דאס וואס א איד אין דעם לעצטן דור דארף זיך האלטן דערביי, און ארויסטרייבן יעדע מחשבה פון ספק.

דער משגיח עפנט מיט דריי קשיות אויף שבועות: מ'ציילט נאר ניין און פערציג טעג, משה רבינו האט צוגעלייגט א טאג מדעתו, און מ'זאגט "זמן מתן תורתנו" אויף א טאג וואס די תורה איז נישט געגעבן געווארן. ער ענטפערט אז דער פופציגסטער טאג איז העכער פון צאל און העכער פון דער וועלט, אזוי ווי דער מקום הארון וואס האט נישט פארנומען קיין ארט, און אזוי ווי די תורה וואס אירע פסוקים גייען נישט אריין אין א חשבון. "אנכי ה'" איז געגעבן געווארן העכער פון שכל, און דאס איז אמונה, וואס איז העכער פון ידיעה. ער ברענגט דעם אור החיים אז פאר משיח וועלן אידן אריינפאלן אין דעם פופציגסטן שער פון טומאה, וואס דאס איז אפיקורסות, און זאגט אז די עבודה פון דעם דור איז אמונה פשוטה. ער רעדט אפן צו בחורים וואס ליידן פון ספקות: דער צער ווייזט אז זיי גלייבן, און ווער עס טרייבט ארויס אזא מחשבה איז מקיים די מצוה פון "ולא תתורו". מיט א משל פון דעם הויפט קנעפל פון א בנין ווייזט ער וויפיל יעדע מצוה און יעדע עבירה טוט אויבן.

ענינים: אמונה פשוטה, למעלה פון שכל · ספיקות אין אמונה און עמלק · מתן תורה ביי הר סיני

סדר השיעור

  1. 0:00 דריי קשיות אויף דעם פופציגסטן טאג

    דער משגיח פרעגט פארוואס מ'רופט עס פופציג טעג און מ'ציילט נאר ניין און פערציג, ווי אזוי משה רבינו האט געקענט צולייגן א טאג, און פארוואס מ'רופט דעם ערשטן טאג שבועות זמן מתן תורתנו, בפרט אין ארץ ישראל. ער הייבט אן צו ענטפערן אז דער פופציגסטער טאג איז העכער פון צאל, וואס געהערט נאר צו דער וועלט.

  2. 3:27 העכער פון דער וועלט, פון זמן און מקום

    דער משגיח ערקלערט אז די וועלט איז באשאפן געווארן אין זיבן טעג, און די אכטע וואך און דער פופציגסטער טאג זענען העכער, ממילא איז לויטן הימל דער טאג וואס משה רבינו האט אויסגעקליבן דער פופציגסטער. ער גלייכט עס צום קודש הקדשים, וואו דער ארון האט נישט פארנומען קיין ארט.

  3. 7:07 אנכי ה': אמונה העכער פון ידיעה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ווייזט אן אז דער חשבון פון די פסוקים פון פרשת יתרו אין דער מסורה גייט נישט אויס, ווייל די תורה איז העכער פון זמן און צאל. "אנכי ה'" איז געגעבן געווארן העכער פון שכל, די גאולה האט זיך געענדיגט אויפן פופציגסטן טאג, און דערפאר באקומט מען עס מיט אמונה, וואס איז העכער פון ידיעה.

  4. 11:00 דער פופציגסטער שער און אמונה פשוטה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם אור החיים אז פאר משיח וועלן אידן אריינפאלן אין דעם פופציגסטן שער פון טומאה, וואס ער זאגט איז אפיקורסות, וואס איז היינט פארשפרייט ווי קיינמאל נישט. די עבודה פון דעם דור איז אמונה פשוטה אין השם יתברך און אין דער גאנצער תורה, אירע חכמים און זייערע חידושים, וואס די וואס לערנען לשמה זעען בחוש אז זיי קומען מיט א הילף פון הימל.

  5. 16:17 בחורים וואס ליידן פון ספקות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח דערציילט פון בחורים און עלטערע מענטשן וואס קומען צו אים מיט ספקות אין אמונה, און ערקלערט פארוואס ער רעדט דערפון: אזעלכע ספקות קענען אנקומען צו יעדן, אסאך מאל צוליב פגמים. ער זאגט אז זייער צער ווייזט אז זיי גלייבן, און אז דאס זענען נישט קיין אמת'ע ספקות נאר א בלבול פונעם מוח, אזוי ווי איינער וואס גייט אלעמאל צוריק נאכקוקן צי ער האט פארשלאסן די טיר.

  6. 21:24 ארויסטרייבן די מחשבה: ולא תתורו שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח זאגט אז יעדער איד, אפילו דער גרעסטער צדיק, האט א מאמענט פון ספק, כדי ער זאל מקיים זיין די מצוה פון "ולא תתורו אחרי לבבכם". ער ברענגט דעם בני יששכר און דעם תניא און ערקלערט אז מ'דארף זיך נישט שלעכט פילן ווען אזא מחשבה קומט, ווייל זי קומט פונעם יצר הרע, און זי ארויסטרייבן איז איינע פון די גרעסטע מצוות, בפרט היינט ווען מ'דארף צוברעכן דעם פופציגסטן שער.

  7. 27:31 דער הויפט קנעפל: דער באהאלטענער כח פון א מענטש

    דער משגיח זאגט אז קיין מענטש ווייסט נישט ווי חשוב ער איז: זיינע רמ"ח אברים און שס"ה גידים זענען ווי קנעפלעך, אזוי ווי איין דריק אויפן הויפט קנעפל מאכט ליכטיג דעם גאנצן עמפייער סטעיט בילדינג. א מצוה מאכט ליכטיג אלע עולמות און אן עבירה ווי עסן טריפה ברענגט א חורבן; ער ברענגט דעם בעל שם טוב אז מ'דארף א מענטש לאזן וויסן זיין כח, און דעם העלפאנד וואס שרעקט זיך פאר א פליג.

  8. 32:42 הימלישע לעמפלעך און די וואך פון מלכות

    דער משגיח זאגט אז א איד וואס טרייבט ארויס א מחשבה פון ספק קען ראטעווען טויזנטער אידן, און ברענגט דעם מגיד'ס פשט אז אלץ וואס טוט זיך אויבן קומט פון דיר. ער שילדערט די רמ"ח הימלישע לעמפלעך פון יעדן איד, וואס זענען ליכטיגער ווי גרעסער ער איז, דערמאנט ר' מרדכי טשערנאבילער וואס איז נפטר געווארן אין דער וואך פון מלכות, און ענדיגט מיט א ברכה צו מקבל זיין די תורה מיט שמחה, אהבת השם און יראת השם.

דער שיעור, אויסגעשריבן

דריי קשיות אויף דעם פופציגסטן טאג

0:43

דער משגיח עפנט מיט דריי קשיות. מ'רופט עס פופציג טעג, און מ'ציילט נאר ניין און פערציג. די גמרא זאגט אז משה רבינו האט צוגעלייגט א טאג מדעתו, און די תורה איז געגעבן געווארן דעם איין און פופציגסטן טאג; ווי אזוי האט ער דאס געקענט? און פארוואס זאגט מען "זמן מתן תורתנו" אויפן ערשטן טאג שבועות, בפרט אין ארץ ישראל וואו ס'איז נאר איין טאג? ער ענטפערט אז דער פופציגסטער טאג איז העכער פון צאל, וואס איז א צמצום פון דער וועלט אליין. א

העכער פון דער וועלט, פון זמן און מקום

4:09

די וועלט איז באשאפן געווארן אין זיבן טעג, ממילא איז דער פופציגסטער טאג, דער אנהייב פון דער אכטער וואך, שוין העכער פון דער וועלט. לויטן לוח איז משה רבינו'ס טאג דער איין און פופציגסטער, אבער לויטן הימל איז ער דער פופציגסטער. קדושה קען אויך זיין העכער פון מקום: די גמרא זאגט אז דער ארון איז געשטאנען אינמיטן קודש הקדשים פון צוואנציג אמות, מיט צען אמות אויף יעדער זייט, ווייל ער האט נישט פארנומען קיין ארט. ב

אנכי ה': אמונה העכער פון ידיעה

7:27

דער משגיח לייגט צו אז דער חשבון פון די פסוקים וואס די מסורה ברענגט אויפן סוף פרשת יתרו גייט נישט אויס, און דער יסוד פונעם תירוץ איז אז וואו די תורה איז, איז זי העכער פון זמן און צאל. אויף יענעם טאג איז געגעבן געווארן "אנכי ה' אלקיך", העכער פון שכל. דערפאר הייסט עס אמונה: וואס מ'פארשטייט הייסט ידיעה, וואס מ'גלייבט אן פארשטיין הייסט אמונה, און אמונה איז העכער. ג,ד

דער פופציגסטער שער און אמונה פשוטה

11:44

דער משגיח ברענגט דעם אור החיים אין פרשת שמות: פאר משיח וועלן אידן אריינפאלן אין דעם פופציגסטן שער פון טומאה, וואו די מצריים האבן זיי נישט געקענט אריינברענגען, און מ'וועט זיך דערהאלטן נאר מיטן כח התורה. דער פופציגסטער שער פון קדושה איז אמונה; זיין היפך איז אפיקורסות, וואס איז נאך קיינמאל נישט געווען אזוי פארשפרייט. עמלק, וואס איז בגימטריא "ספק", לייגט אריין ספקות אין אידישע הערצער. ה

13:32

די עבודה פון דעם דור, זאגט ער, איז אמונה פשוטה אין השם יתברך, אין תורה שבכתב און שבעל פה, און אין די ראשונים און אחרונים וואס כלל ישראל האט מקבל געווען. א תשובה וואס ער ברענגט רופט א חידוש פון איינעם וואס לערנט ווי עס דארף צו זיין רוח הקודש, און די וואס לערנען זעען בחוש ווי תירוצים קומען העכער פון זייערע כוחות.

בחורים וואס ליידן פון ספקות

16:21

בחורים און עלטערע מענטשן קומען צום משגיח מיט ספקות אין אמונה. ער דערציילט פון א מענטש וואס האט זיך באקלאגט פאר א רבי'ן, און דער רבי האט אים געפרעגט צי ער גלייבט יא אדער נישט. ער וואלט נישט געוואלט רעדן דערפון, אבער אויב משיח קומט נישט אט אט, קען דאס אנקומען צו יעדן; ס'מיינט נישט אז דער בחור איז נישט פיין, און אסאך מאל קומט עס פון פגמים, בפרט פגם הברית.

19:47

געוויסע בחורים קענען נישט שלאפן ביינאכט פון די ספקות. זייער צער איז א סימן אז זיי גלייבן; איינער וואס גלייבט נישט וואלט זיך געפרייט דערמיט. דאס זענען נישט קיין אמת'ע ספקות, נאר א בלבול פונעם מוח, אזוי ווי איינער וואס גייט אלעמאל צוריק נאכקוקן די טיר, הגם ער ווייסט אז ער האט זי פארשלאסן.

ארויסטרייבן די מחשבה: ולא תתורו

22:10

אפילו דער גרעסטער צדיק מוז האבן א מאמענט פון א ספק, זאגט דער משגיח, אלס א מתנה פון הימל, כדי ער זאל מקיים זיין "ולא תתורו אחרי לבבכם", וואס חז"ל זאגן איז מינות. דער בני יששכר זאגט אז מ'דארף זיך נישט שלעכט פילן ווען אזא מחשבה קומט; ווער עס טרייבט זי ארויס מיט אלע כוחות האט געטאן איינע פון די גרעסטע מצוות. די מצוה איז נישט אז די מחשבה זאל נישט קומען, נאר אז מ'זאל זי ארויסטרייבן. ו,ז,ח

25:28

לויטן תניא ערקלערט ער אז יעדער איד האט א יצר טוב און א יצר הרע; די מחשבה קומט פונעם יצר הרע, בשעת זיין יצר טוב וויל זיין גוט. פאר משיח איז עס בפרט נוגע, ווייל מ'דארף צוברעכן די קליפה פונעם פופציגסטן שער. ט

דער הויפט קנעפל

27:33

קיין מענטש ווייסט נישט ווי חשוב ער איז. יעדער האט רמ"ח אברים, ווי קנעפלעך: איין דריק אויפן הויפט קנעפל אינעם קעלער מאכט ליכטיג דעם גאנצן עמפייער סטעיט בילדינג, און א מצוה מיט אן אבר מאכט ליכטיג אלע עולמות. עסן טריפה, דורך די שס"ה גידים, איז ווי מ'לאזט אויפרייסן א באמבע אויבן, וואס ברענגט א חורבן אויף דער וועלט.

31:03

דער בעל שם טוב האט געזאגט אז מ'דארף א מענטש לאזן וויסן זיין כח; א העלפאנד אנטלויפט פון א פליג ווייל ער ווייסט נישט זיין כח. וועגן א באמבע וואס האט געהרג'עט דרייצן סאלדאטן אין ארץ ישראל זאגט דער משגיח אז דער אראבער האט קיין כח נישט; עס האט אנגעצונדן א איד'ס חטא, און ער ווייסט נישט דערפון.

הימלישע לעמפלעך און די וואך פון מלכות

32:53

א איד וואס טרייבט ארויס א מחשבה פון ספק קען ראטעווען טויזנטער אידן, לויט ווי הויך זיין נשמה איז, ווייל יעדער איד איז ווי א טאוול פול מיט קנעפלעך וואס קען ליכטיג מאכן אדער חרוב מאכן אלע עולמות. דער משגיח ברענגט דעם מגיד אויף "דע מה למעלה ממך": אלץ וואס טוט זיך אויבן קומט פון דיר. י

34:46

א פשוט'ער איד האט רמ"ח לעמפלעך אין הימל פון צוויי הונדערט הימלישע וואטס; ווי ערליכער ער ווערט, טוישט מען זיי אויף דריי הונדערט, און ביי א צדיק אויף טויזנטער, אבער דאן ברענגט אן עבירה א גרעסערן חורבן. ר' מרדכי טשערנאבילער האט געהאט גאר ליכטיגע לעמפלעך און איז נפטר געווארן אין דער וואך פון מלכות, און זיין זון דער טריסקער מגיד האט אויף אים געזאגט "ומרדכי יצא מלפני המלך". די וואך הייבט זיך אן היינט ביינאכט. כ

37:56

ער ענדיגט מיט א ברכה אז מ'זאל מקבל זיין די תורה מיט שמחה, מיט אהבת השם און יראת השם, מיט גוטע מידות און גוטע החלטות.

מראי מקומות

תורה

  1. ד Shemos 20:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:27
  2. ו Bamidbar 15:39 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:10

כתובים

  1. כ Esther 8:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:46

משנה

  1. י Avos 2:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:53

תלמוד בבלי

  1. א Shabbos 87a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:43
  2. ב לכאורה Yoma 21a מפתח אינעם אויסשרייב: 4:09
  3. ז Berachos 12b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:10

אחרונים און חסידות

  1. ה לכאורה Ohr HaChaim, parshas Shemos מפתח אינעם אויסשרייב: 11:44
  2. ח Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 22:10
  3. ט Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 25:28

אנדערע

  1. ג לכאורה Masorah note at the end of parshas Yisro אינעם אויסשרייב: 7:27

עיקרי הדברים

  1. 2:43 דער פופציגסטער טאג איז העכער פון צאל און העכער פון די זיבן טעג פון דער וועלט, דערפאר ציילט מען אים נישט, און לויטן הימל איז דער טאג וואס משה רבינו האט אויסגעקליבן פארט דער פופציגסטער.
  2. 9:05 "אנכי ה' אלקיך" איז געגעבן געווארן העכער פון שכל, זמן און מקום, און דערפאר באקומט מען עס מיט אמונה, וואס איז העכער פון ידיעה.
  3. 11:49 פאר משיח ווערן אידן אריינגעצויגן אין דעם פופציגסטן שער פון טומאה, וואס דאס איז אפיקורסות, און די עבודה פון דעם דור איז זיך צו האלטן ביי אמונה פשוטה אין השם יתברך און אין דער גאנצער תורה.
  4. 19:58 ספקות וואס מוטשען א מענטש זענען נישט קיין אמת'ע ספקות נאר א בלבול פונעם מוח, און זיין צער אליין איז א סימן אז ער גלייבט.
  5. 22:08 אפילו דער גרעסטער צדיק האט א מאמענט פון א ספק, כדי ער זאל מקיים זיין די מצוה פון "ולא תתורו" דורך ארויסטרייבן די מחשבה.
  6. 27:33 א מענטש ווייסט נישט זיין כח: יעדער אבר איז א קנעפל, און א מצוה מאכט ליכטיג אלע עולמות בשעת אן עבירה ברענגט א חורבן.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 1:24 ווי אזוי האט משה רבינו געקענט צולייגן א טאג, און ווי אזוי רופט מען דעם ערשטן טאג שבועות זמן מתן תורתנו, אז די תורה איז געגעבן געווארן דעם איין און פופציגסטן טאג?

    תירוץ: 2:43 דער פופציגסטער טאג איז העכער פון צאל און העכער פון דער וועלט; לויטן הימל איז דער טאג פון מתן תורה דער פופציגסטער.

  2. קשיא: 6:36 ווי אזוי קען זיין צען אמות אויף יעדער זייט פונעם ארון אין א קודש הקדשים פון צוואנציג אמות, אז דער ארון אליין פארנעמט ארט?

    תירוץ: 6:54 דער ארון האט נישט פארנומען קיין ארט; ער איז געווען העכער פון מקום, אזוי ווי די תורה איז העכער פון זמן.

  3. קשיא: 7:27 פארוואס גייט נישט אויס דער חשבון פון די פסוקים פון פרשת יתרו וואס די מסורה ברענגט?

    תירוץ: 8:35 וואו די תורה ווערט געגעבן איז זי העכער פון זמן און צאל, ממילא דארף עס נישט אויסגיין מיטן חשבון.

  4. קשיא: 22:10 פארוואס מוז אפילו דער גרעסטער צדיק האבן א מאמענט פון ספק אין זיין לעבן?

    תירוץ: 22:19 ס'איז א מתנה פון הימל, כדי ער זאל מקיים זיין די מצוה פון "ולא תתורו" דורך ארויסטרייבן די מחשבה.

מעשיות

  1. 16:46 דער רבי וואס האט געפרעגט: גלייבסטו?

    דער משגיח דערציילט אז א מענטש איז אמאל געקומען צו א רבי'ן און זיך באקלאגט אז ער ליידט פון ספקות. דער רבי האט אים געענטפערט מיט א פראגע: גלייבט ער יא אדער גלייבט ער נישט? די מעשה דערציילט דער משגיח פאר די וואס קומען צו אים מיט אזעלכע טענות.

געדאנקען

  1. 2:52 צאל און ציילן איז א צמצום פון דער וועלט; דער פופציגסטער טאג געהערט צום הימל, ממילא איז לויטן הימל דער טאג וואס משה רבינו האט אויסגעקליבן דער פופציגסטער, הגם לויטן לוח איז עס דער איין און פופציגסטער.
  2. 6:04 דער מקום הארון וואס האט נישט פארנומען קיין ארט, די פסוקים פון עשרת הדברות וואס זייער חשבון גייט נישט אויס, און דער פופציגסטער טאג וואס מ'ציילט נישט, זאגן אלע איין זאך: וואו די תורה איז, איז זי העכער פון זמן, מקום און צאל.
  3. 9:14 די אמונה איז באקומען געווארן דעם פופציגסטן טאג פונקט ווייל "אנכי" איז געגעבן געווארן העכער פון שכל; א זאך וואס מ'פארשטייט הייסט ידיעה, און נאר א זאך וואס איז העכער פון פארשטאנד גלייבט מען.
  4. 12:27 דער פופציגסטער שער פון טומאה איז דער היפך פונעם פופציגסטן שער פון קדושה: אזוי ווי קדושה איז אויפן העכסטן אין אמונה, איז טומאה אויפן העכסטן אין אפיקורסות, און עמלק, וואס איז בגימטריא "ספק", לייגט אריין ספקות אין אידישע הערצער.
  5. 19:57 דער צער וואס א בחור האט פון זיינע ספקות איז אליין א ראיה אז ער גלייבט: איינער וואס גלייבט נישט וואלט זיך געפרייט מיט די ספקות.
  6. 23:13 א מחשבה פון ספק ווערט געשיקט פון הימל אלס א געלעגנהייט: די מצוה פון "ולא תתורו" איז נישט אז די מחשבה זאל קיינמאל נישט קומען, נאר אז ווען זי קומט זאל מען זי ארויסטרייבן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 23:04 דער משגיח זאגט אז ווען עס פאלט אריין א מחשבה פון ספק, זאל א מענטש זיך נישט שלעכט פילן, נאר זי ארויסטרייבן מיט אלע כוחות, און דערמיט איז ער מקיים א גרויסע מצוה.
  2. 13:32 דער משגיח זאגט אז די עבודה פון דעם דור איז צו גלייבן מיט אמונה פשוטה אין השם יתברך, אין תורה שבכתב און תורה שבעל פה, און אין די ראשונים און אחרונים וואס כלל ישראל האט מקבל געווען.
  3. 25:05 דער משגיח בעט אז די בחורים זאלן געדענקען, אויב עס וועלן זיי אמאל אנקומען ספקות, אז מ'האט זיי געזאגט אז דאס איז א בלבול פונעם מוח און אז זיי ארויסטרייבן איז א מצוה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען דער בני יששכר, דער הייליגער אור החיים, דער הייליגער בעל שם טוב, דער טריסקער מגיד, דער מעזריטשער מגיד, משה רבינו, ר' מאטעלע טשערנאבילער

ערכים אמונה, אמונה פשוטה, אנכי ה' אלקיך, אפיקורס, ולא תתורו, למעלה מן הזמן, מלכות שבמלכות, מקום ארון אינו מן המדה, מתן תורה, ספק, עמלק, עקבתא דמשיחא, פגם הברית, רוח הקודש, רמ"ח אברים, שער החמישים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט