חנוכה Connects us to the אור הגנוז in the תורה
קאטאלאג: ZMANIM (English) חנוכה נומ׳ 8 פאקעט גייד ז׳ 64 תשס"ח (2007–08) ענגליש 41 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה, וואס איז געבוירן געווארן פון מסירות נפש און ענדיגט אפ די מצוות פון דער תורה, האלט אין זיך דעם אור הגנוז וואס איז באהאלטן אין דער תורה, א ליכט פון אכט וואס איז העכער פון טבע און ווייזט אויף משיח.
דער משגיח עפנט מיט דעם לשון פונעם רמב"ם אז נר חנוכה איז א מצוה חביבה, וואס ער זאגט נישט ביי קיין אנדער מצוה. ער ערקלערט אז חנוכה איז געקומען דורך די מסירות נפש פון די חשמונאים, און א זאך וואס קומט מיט יסורים איז מער חביב, אזוי ווי רש"י ברענגט ביי דער מילה פון אברהם אבינו און ווי א משנה ביי א קו מיט איר קעלבל; אזוי ווי די עקידה, געדענקט עס דער אייבערשטער. חנוכה איז אויך די לעצטע פון די זיבן מצוות דרבנן וואס פארענדיגן די תר"כ אותיות פון די עשרת הדברות, דער סיום פון די מצוות. דערנאך רעדט ער פונעם אור הגנוז, וואס אדם הראשון האט גענאסן ל"ו שעות און וואס דער אייבערשטער האט באהאלטן אין דער תורה, וואו צדיקים געפינען עס, מיט א מעשה פון א רבי און א רייכן איד. די ל"ו ליכט פון חנוכה טראגן דאס ליכט. אכט איז העכער פון טבע, אזוי ווי דער קיום פון כלל ישראל און די תורה, און אום חנוכה באווייזט זיך א ליכט פון משיח, באהאלטן אין אומגעריכטע וועגן.
ענינים: אור הגנוז · די חנוכה ליכט · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע · מסירת נפש
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס חנוכה איז א מצוה חביבה
דער משגיח פרעגט פארוואס דער רמב"ם רופט נר חנוכה א מצוה חביבה עד מאד, וואס ער זאגט נישט ביי קיין אנדער מצוה. ער ערקלערט אז די חשמונאים זענען ארויס מיט אמת'ע מסירות נפש אן ריכטן זיך אויף א נס, שטעלט אקעגן אברהם אבינו מיט הרן אין אור כשדים, און ברענגט רש"י אז די מילה איז געווען חביב ביי אברהם ווייל זי איז געקומען מיט יסורים.
-
4:39 וואס קומט מיט יסורים איז חביב
דער משגיח ברענגט א משנה אין שבת וועגן פויערים וואס האבן געשאטן זאלץ אויף א קו נאכן קעלבערן, כדי זי זאל ליב האבן דאס קעלבל וואס איז געבוירן מיט יסורים. חנוכה, נישט אזוי ווי פסח, איז אליין געווען א פרי פון יסורים, דערפאר איז עס חביב ביי אידן און ביים אייבערשטן, און אזוי ווי די עקידה ווערט עס געדענקט פאר א זכות.
-
8:16 חנוכה אלס דער סיום פון די מצוות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גלייכט חנוכה צו דער עקידה, דער לעצטער נסיון וואס האט פארחתמעט אברהם אבינו. ער ערקלערט אז די תר"כ אותיות פון די עשרת הדברות זענען קעגן די תרי"ג מצוות און די זיבן מצוות דרבנן, און די לעצטע פון זיי איז חנוכה, ממילא ענדיגט חנוכה אפ די מצוות פון דער תורה, אזוי ווי א סיום אדער ווי ענדיגן בויען דעם בית המקדש.
-
11:29 דער אור הגנוז באהאלטן אין דער תורה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אז דאס ליכט פון בריאת העולם איז באהאלטן געווארן פאר צדיקים לעתיד לבוא, און דעם מדרש אז אדם הראשון האט עס גענאסן ל"ו שעות, ווייל שבת האט פאר אים מליץ יושר געווען ער זאל בלייבן אין גן עדן. לויטן זוהר ווי דער בעל שם טוב טייטשט עס, איז דאס ליכט באהאלטן אין דער תורה, און צדיקים וואס לערנען לשמה זעען דורך דעם אלעס.
-
15:18 דער רבי און דער קורצער וועג מעשה
דער משגיח דערציילט פון א רייכן איד פון אמעריקע וואס האט זיך באקלאגט פאר א רבי אויף זיין לאנגן וועג צום אפיס; דער רבי האט אים געזאגט פון א קורצן וועג אין זיין אייגענער שטאט, און אז מ'האט אים געפרעגט פון וואו ער ווייסט, האט ער געענטפערט אז ביי מלך העולם אין א ברכה קוקט ער אויף דער גאנצער וועלט. דער משגיח לייגט צו אז וואס מ'האט אמאל אויסגעלאכט, אז יעדעס ווארט און יעדע באוועגונג ווערט פארשריבן, זעט מען היינט אין טעכניק.
-
19:50 א בליק פונעם אור הגנוז; ל"ו ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז אפילו פשוט'ע מענטשן וואס לערנען לשמה כאפן אמאל א בליץ פון א נייעם חידוש אין א גמרא, א שפיגל פונעם אור הגנוז. די ל"ו שעות פון דעם ליכט זענען קעגן די ל"ו מסכתות גמרא, און ווייל חנוכה איז דער סיום פון די מצוות, האט עס אויך דאס ליכט, דערפאר רעכענען די ספרים ל"ו ליכט פון חנוכה.
-
23:36 קוקן אויף די ליכט; אכט העכער פון טבע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט א מנהג, וואס מ'האט היינט פארלאזט, צו זיצן ביי די חנוכה ליכט די ערשטע האלבע שעה און קוקן אויף זיי כדי איינצוזאפן זייער קדושה און דעם אור הגנוז. דערנאך ברענגט ער אז דער כינור אין בית המקדש האט געהאט זיבן סטרונעס און דער פון משיח וועט האבן אכט, און ער ערקלערט אז זיבן איז טבע און אכט איז העכער פון טבע, דערפאר איז מילה אום אכטן טאג.
-
27:48 א פאלק העכער פון טבע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער קיום פון כלל ישראל, וואס האט איבערגעלעבט אלע אימפעריעס אן אן אייגן לאנד, איז העכער פון טבע, און אז די תורה, וואס מ'האט מקבל געווען נאך די זיבן וואכן פון ספירה, געהערט צו דער מדריגה פון אכט. יעדע שטאפל פונעם וואקסן פון כלל ישראל, פון די אבות ביז די זעקס הונדערט טויזנט, איז געשען אויסער ארץ ישראל, און דערפאר ווייזן די אכט טעג פון חנוכה די נצחיות פון דער תורה און א ליכט פון משיח.
-
35:28 די ליכט פון משיח קומט באהאלטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רוקח אז אום חנוכה באווייזט זיך די ליכט פון משיח, און דעם מלבי"ם אז דער אכטער פסוק נאך זיבן פסוקים פון טבע רעדט פון דער תורה. חנוכה איז א צייט צו לערנען בעיון; שמן איז פארבונדן מיט שמיני און הייבט זיך איבער אלע משקאות. ער ענדיגט מיט אסנת, וואס איז געבוירן געווארן פון דער מעשה פון דינה און שכם, און מיט יהודה און תמר, צו ווייזן אז משיח קומט אויף וועגן וואס קיינער ריכט זיך נישט.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס חנוכה איז א מצוה חביבה
דער משגיח עפנט מיטן לשון פונעם רמב"ם אז נר חנוכה איז א מצוה חביבה עד מאד, וואס דער רמב"ם זאגט נישט ביי קיין אנדער מצוה, אפילו נישט ביי פורים. דער תירוץ איז אז חנוכה איז געקומען דורך מסירות נפש: די חשמונאים, א קליין הייפעלע קעגן דער אימפעריע וואס האט געהערשט איבער דער וועלט, האבן מלחמה געהאלטן פאר דער תורה אן קיין האפענונג צו געווינען. א
וואס קומט מיט יסורים איז חביב
דער משגיח ברענגט א משנה אין שבת וועגן פויערים וואס האבן געשאטן זאלץ אויף א קו נאכן קעלבערן, כדי דאס קעלבל וואס איז געבוירן מיט יסורים זאל איר זיין טייער. פסח האט נישט פארלאנגט קיין מסירות נפש, אבער חנוכה איז אליין א פרי פון יסורים, דערפאר איז עס חביב ביי אידן און ביים אייבערשטן, וואס געדענקט עס אזוי ווי ער געדענקט די עקידה. ג
חנוכה אלס דער סיום פון די מצוות
אזוי ווי די עקידה איז געווען דער לעצטער נסיון פון אברהם אבינו, וואס האט אים פארחתמעט אלס דער אויסדערוויילטער צדיק, אזוי איז חנוכה דער לעצטער חלק פון דער תורה. חז"ל לערנען אז די תר"כ אותיות פון די עשרת הדברות זענען קעגן די תרי"ג מצוות און די זיבן מצוות דרבנן, און די לעצטע פון זיי איז חנוכה. ממילא איז חנוכה דער סיום פון אלע מצוות, אזוי ווי מ'ענדיגט א ספר אדער דעם בנין פונעם בית המקדש.
דער אור הגנוז באהאלטן אין דער תורה
רש"י ברענגט אז דאס ליכט פון בריאת העולם איז באהאלטן געווארן פאר די צדיקים לעתיד לבוא, ווען משיח וועט קומען. לויטן מדרש האט אדם הראשון עס גענאסן ל"ו שעות: צוועלף אום ערב שבת און נאך פיר און צוואנציג, ווייל שבת האט געבעטן ער זאל בלייבן אין גן עדן. דער זוהר, ווי דער בעל שם טוב טייטשט עס, לערנט אז דאס ליכט איז באהאלטן אין דער תורה, און דערפאר זעען צדיקים וואס לערנען לשמה אלעס דורך איר. ד,ה,ו
דער רבי און דער קורצער וועג
א רייכער איד פון אמעריקע האט זיך באקלאגט פאר א רבי אויף זיין לאנגן וועג צום אפיס. דער רבי האט אים געזאגט פון א קליין געסל נעבן זיין הויז, און ער איז אנגעקומען אין פינף מינוט. אז מ'האט געפרעגט פון וואו ער ווייסט, האט דער רבי געזאגט אז ביי מלך העולם אין א ברכה קוקט ער אויף דער גאנצער ברייטער וועלט. דער משגיח לייגט צו אז וואס מ'האט אמאל אויסגעלאכט, אז יעדעס ווארט און באוועגונג ווערט פארשריבן, ווייזט היינט די טעכניק.
א בליק פונעם אור הגנוז; ל"ו ליכט
אפילו פשוט'ע מענטשן וואס לערנען לשמה, זאגט דער משגיח, כאפן אמאל א בליץ פון א נייעם חידוש אין א גמרא, א שפיגל פונעם אור הגנוז. מ'טייטשט אז די ל"ו שעות פון אדם הראשון זענען קעגן די ל"ו מסכתות גמרא, וואו דאס ליכט איז באהאלטן. ווייל חנוכה איז דער סיום פון די מצוות, האט עס אויך דאס ליכט, און די ספרים ווייזן אן אז די ליכט פון חנוכה קומען צוזאמען צו ל"ו.
קוקן אויף די ליכט; אכט העכער פון טבע
דער משגיח באשרייבט א מנהג, וואס מ'האט היינט פארלאזט, צו זיצן ביי די ליכט די ערשטע האלבע שעה און קוקן אויף זיי, איינזאפן זייער קדושה און דעם אור הגנוז, וואס העלפט א מענטש פארשטיין א גאנץ יאר. דער כינור אין בית המקדש האט געהאט זיבן סטרונעס, און דער פון משיח וועט האבן אכט. די וועלט איז באשאפן אין זיבן טעג, ממילא איז אכט העכער פון טבע, און דערפאר הייבט די מילה, אום אכטן טאג, א איד העכער פון טבע.
א פאלק העכער פון טבע
דער משגיח ערקלערט אז די אימפעריעס וואס האבן געוואלט איינשלינגען כלל ישראל זענען אויסגעשטארבן, און אידן לעבן ווייטער אן אן אייגן לאנד, נאר מיט דער תורה. א ספר שרייבט אז דער קיום פון אידן אין גלות איז א גרעסערער נס ווי קריעת ים סוף. די תורה געהערט צו אכט: מ'האט זי מקבל געווען נאך די זיבן וואכן פון ספירה.
יעדע שטאפל פון כלל ישראל, די אבות, די שבטים, די שבעים נפש און די זעקס הונדערט טויזנט, איז געוואקסן אויסער ארץ ישראל, אפט אונטער רדיפות, און די תורה איז געגעבן געווארן אין מדבר. דאס ווייזט אז אידן זענען א פאלק פון אכט, העכער פון די זיבן טעג פון בריאת העולם, און די אכט טעג פון חנוכה ווייזן די נצחיות פון דער תורה און א ליכט פון משיח.
די ליכט פון משיח קומט באהאלטן
דער רוקח שרייבט אז אום חנוכה באווייזט זיך די ליכט פון משיח. דער מלבי"ם ווייזט אן זיבן פסוקים פון טבע אין תהילים י"ט, און דער אכטער רעדט פון דער תורה. חנוכה ווייזט די נצחיות פון דער תורה, דערפאר איז עס א צייט צו לערנען בעיון. שמן איז פארבונדן מיט שמיני און הייבט זיך איבער אלע משקאות, און יין איז שבעים, ווי אין שיר השירים. ז,ח,כ
די פרשיות וואס מ'ליינט ארום חנוכה ווייזן אז משיח קומט באהאלטן. אסנת, געבוירן פון דעם וואס שכם האט אוועקגעכאפט דינה, איז אנגעקומען צו פוטיפר; ווען די מיידלעך האבן געווארפן צירונגען צו יוסף, ווי רש"י ברענגט, האט ער דערזען איר צירונג און זי חתונה געהאט, און פון איר איז ארויס משיח בן יוסף. אזוי אויך האט קיינער נישט געריכט משיח פון יהודה און תמר. ל
מראי מקומות
כתובים
משנה
מדרש
- ה Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 11:59
זוהר און קבלה
ראשונים
- א Hilchos Megillah v'Chanukah 4:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:00
- ב לכאורה Rashi, Bereishis 24:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 2:29
- ד לכאורה Rashi, Bereishis 1:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 11:59
- ז Sefer HaRokeach (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 35:28
- ל לכאורה Rashi, Bereishis 49:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:49
אנדערע
עיקרי הדברים
- 0:00 דער רמב"ם רופט נר חנוכה א מצוה חביבה, ווייל חנוכה איז געקומען דורך מסירות נפש, און א זאך וואס קומט מיט יסורים איז מער חביב.
- 8:53 חנוכה איז די לעצטע פון די זיבן מצוות דרבנן וואס פארענדיגן די תר"כ אותיות פון די עשרת הדברות, און דערפאר איז עס דער סיום פון אלע מצוות.
- 11:40 דער אור הגנוז, דאס באהאלטענע ליכט פון בריאת העולם, האט דער אייבערשטער באהאלטן אין דער תורה, וואו צדיקים וואס לערנען לשמה קענען עס געפינען.
- 22:47 אלס סיום פון די מצוות האט חנוכה אין זיך דעם אור הגנוז, און די ל"ו ליכט פון חנוכה גלייכן זיך צו די ל"ו שעות וואס אדם הראשון האט גענאסן פון דעם ליכט.
- 26:42 אכט איז העכער פון טבע, וואס איז באשאפן געווארן אין זיבן טעג; כלל ישראל, די תורה און די אכט טעג פון חנוכה געהערן אלע צו דער מדריגה.
- 35:19 אום חנוכה באווייזט זיך א ליכט פון משיח, און משיח קומט אין באהאלטענע, אומגעריכטע וועגן, אזוי ווי מ'זעט אין די פרשיות וואס מ'ליינט פאר חנוכה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:19 פארוואס רופט דער רמב"ם נאר חנוכה א מצוה חביבה עד מאד?
תירוץ: 1:06 ווייל עס איז געקומען דורך מסירות נפש און יסורים, וואס מאכט א זאך חביב, און ווייל עס איז דער סיום פון אלע מצוות.
-
קשיא: 14:21 וואו האט דער אייבערשטער באהאלטן דעם אור הגנוז?
תירוץ: 14:28 אין דער תורה, וואו א צדיק וואס לערנט לשמה קען עס געפינען.
-
קשיא: 17:12 פון וואו האט דער רבי געוואוסט דעם קורצן וועג אין א שטאט וואס ער האט קיינמאל נישט געזען?
תירוץ: 17:19 ווען ער זאגט מלך העולם קוקט ער אויף דער גאנצער וועלט, און דורכן אור הגנוז זעט ער זי.
מעשיות
-
15:18 דער רבי וואס האט געוואוסט דעם קורצן וועג
א רייכער איד פון אמעריקע איז געקומען צו א רבי און זיך באקלאגט אויף זיין לאנגן וועג יעדן טאג פון זיין שיינער הויז צום אפיס. דער רבי האט אים געזאגט אז נעבן זיין הויז איז דא א קליין געסל וואס ברענגט אים אהין אין פינף מינוט. דער איד האט אזוי געטון און ס'האט געארבעט. ביי זיין צווייטער רייזע האט ער געפרעגט פון וואו דער רבי קען זיין שטאט, און דער רבי האט געענטפערט אז ווען ער מאכט א ברכה, מלך העולם, קוקט ער אויף דער גאנצער ברייטער וועלט כדי איינצוקריצן ביי זיך אז דער אייבערשטער איז איר מלך, און אזוי זעט ער זי.
-
39:09 אסנת, די טאכטער פון דינה
אסנת איז געבוירן געווארן פון דעם וואס שכם האט אוועקגעכאפט דינה. יעקב אבינו האט מורא געהאט אז די שבטים וועלן איר שאטן, האט ער זי אוועקגעלייגט אין מדבר, און א מלאך האט זי אוועקגעטראגן צו פוטיפר אין מצרים, מיט א צירונג ארום איר האלז מיט איר טאטנס נאמען. ווען יוסף איז געווארן א מלך און די מיידלעך האבן אים געווארפן צירונגען, האט אסנת אראפגעווארפן איר צירונג; יוסף האט געזען דעם נאמען, געבעטן ביי פרעה ער זאל זי חתונה האבן, און פון וואס האט אויסגעזען א צרה איז ארויס משיח בן יוסף.
אין דער מעשה: אסנת, דינה, שכם בן חמור, יעקב אבינו, יוסף הצדיק, פוטיפר
געדאנקען
- 2:29 אמת'ע מסירות נפש מיינט גיין אן זיך ריכטן אויף א נס: אברהם אבינו איז ניצול געווארן אין אור כשדים, און הרן, וואס איז נאר געגאנגען ווייל ער האט געריכט א נס, איז פארברענט געווארן.
- 6:10 פסח איז געווען א הצלה פון יסורים, אבער חנוכה איז אליין געווען א פרי פון יסורים, און דערפאר רופט עס דער רמב"ם ספעציעל א מצוה חביבה.
- 9:25 חנוכה פארענדיגט די תר"כ אותיות פון די עשרת הדברות, און דערמיט איז עס סיי א יום טוב פאר זיך און סיי דער יום טוב פונעם סיום פון אלע מצוות.
- 21:45 די ל"ו שעות וואס אדם הראשון האט גענאסן פונעם אור הגנוז זענען קעגן די ל"ו מסכתות גמרא וואו דאס ליכט איז באהאלטן, און קעגן די ל"ו ליכט פון חנוכה.
- 30:46 כלל ישראל איז געוואקסן צו א פאלק אין יעדע שטאפל אויסער זיין לאנד, און האט מקבל געווען די תורה אין מדבר, צו ווייזן אז זיין קיום שטייט אויף דער תורה, וואס איז העכער פון טבע.
- 37:50 שמן איז פארבונדן מיט שמיני און הייבט זיך איבער אלע משקאות, נישט אזוי ווי יין וואס איז שבעים; דערפאר באווייזט זיך דער אור הגנוז אום חנוכה דורכן שמן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אדם הראשון, אליעזר עבד אברהם, אסנת, די חשמונאים, דינה, דער הייליגער בעל שם טוב, דער מלבי"ם, דער רוקח, דער רמב"ם, הרן, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, משה רבינו, פוטיפר, רש"י, שכם בן חמור, תמר
ערכים אור הגנוז, אורו של משיח, יסורים, למעלה מן הטבע, לשם שמים, מסירות נפש, מצוה חביבה, עקידה, עשרת הדברות