צד א: חיזוק מחנוכה - יש לי חלק באלקי ישראל!
קאטאלאג: זמנים חנוכה נומ׳ 13 פאקעט גייד ז׳ 19 תש"מ (1979–80) אידיש 39 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה איז געבוירן געווארן פון דער מסירת נפש פון די חשמונאים, און יעדער איד באקומט זיין חלק דערין, און ער זאגט ארויס אז ער האט א חלק באלקי ישראל, דורך קליינע טעגליכע זאכן וואו ער גיט אוועק זיין אייגענעם ווילן.
דער משגיח עפנט מיט די ווערטער פונעם רמב"ם אז מצות נר חנוכה איז א מצוה חביבה, און ער ערקלערט אז חנוכה איז דער איינציגער יום טוב וואס איז געקומען דורך מסירת נפש, און דערפאר איז ער אזוי חביב. לויט וויפיל מסירת נפש א איד האט, אזוי פיל חלק האט ער אין חנוכה. נפש איז טייטש דער ווילן פון א מענטש, ממילא מיינט מסירת נפש אוועקגעבן דעם ווילן: נישט קוקן וואו מ'טאר נישט, איינהאלטן א שארף ווערטל. ער רופט די עולם זיך אנצושליסן אין די חשמונאים, און צו ענטפערן די יוונים, וואס האבן געהייסן אידן שרייבן אז זיי האבן נישט קיין חלק באלקי ישראל, מיט'ן ארויסזאגן ביי יעדע מצוה אז מ'האט יא א חלק. דערנאך פארבינדט ער חודש טבת מיט מערת המכפלה און מיט אברהם אבינו, וואס האט זיך מוותר געווען אויף זיין אייגענע באקוועמליכקייט אבער קיינמאל נישט אויף יענעמס, און ער ענדיגט מיט א רוף צו העלפן אנדערע, מיט'ן משל פון א פרוכט-בוים און א ארז.
ענינים: מסירת נפש · דער נס חנוכה און די יוונים
סדר השיעור
-
0:00 פארוואס חנוכה הייסט א מצוה חביבה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז דער רמב"ם רופט נאר די מצוה פון נר חנוכה א מצוה חביבה, און ער ערקלערט אז חנוכה איז דער איינציגער יום טוב וואס איז געקומען דורך דער מסירת נפש פון די חשמונאים; א זאך וואס קומט מיט מסירת נפש איז טייער.
-
4:53 מסירת נפש מיינט אוועקגעבן דעם ווילן
דער משגיח זאגט אז חנוכה איז די צייט צו געדענקען אז מ'דארף מסירת נפש ווי די חשמונאים, און אז דער חלק אין חנוכה גייט לויט דעם. ער ערקלערט אז נפש איז טייטש ווילן, ממילא איז מסירת נפש נישט נאר אוועקגעבן דאס לעבן, נאר יעדע זאך וואס גייט אקעגן דעם אייגענעם ווילן.
-
10:54 דברי תורה אלס כלים; קליינע מסירת נפש
דער משגיח ערקלערט אז די דברי תורה זענען כלים, דורך וועלכע א איד קען אנכאפן א קדושה וואס די בריאה קען נישט אריינהאלטן. דערנאך ברענגט ער ביישפילן פון טעגליכע מסירת נפש: זיך אפווענדן פון ליידיגע שמועסן, נישט קוקן אויף די גאס וואו מ'טאר נישט, און איינהאלטן א שארף ווערטל.
-
15:05 זיך אנשליסן אין די חשמונאים: איך האב א חלק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז גאנץ חנוכה איז דא צוליב דער מסירת נפש פון די חשמונאים, און ער רופט יעדן איד זיך אנצושליסן אין זיי. ער ברענגט די גזירה פון די יוונים אז אידן זאלן שרייבן אז זיי האבן נישט קיין חלק באלקי ישראל, און זאגט אז א איד דארף ארויסזאגן אויף זיין מזוזה, תפילין, נר חנוכה און ציצית אז ער האט יא א חלק.
-
22:21 חודש טבת און מערת המכפלה
דער משגיח פארבינדט חודש טבת מיט מערת המכפלה, וואס איז נישט חרוב געווארן ווי ירושלים, און זאגט אז עס איז דא אין יעדן איד עפעס פון די אבות וואס קען קיינמאל נישט חרוב ווערן. ער דערציילט ווי אברהם אבינו האט אנטדעקט די מערה און געזען אז פון דארט גייען ארויף אלע תפילות.
-
28:35 אברהם: די אייגענע באקוועמליכקייט, נישט יענעמס
דער משגיח ערקלערט אז א מענטש מעג זיך מוותר זיין נאר אויף זיין אייגענע באקוועמליכקייט, נישט אויף יענעמס. אברהם אבינו האט נישט געוואלט שטערן אנדערע, און פונדעסטוועגן איז ער דריי טעג נאך דער מילה, מיט ווייטאג, געזעסן ווארטן אויף אורחים.
-
33:36 פארשפרייטן קדושה און העלפן אנדערע
דער משגיח זאגט אז די יוונים האבן געוואלט צונעמען דאס געביט פון קדושה, און אידן האבן ארויסגעשטעלט דעם נר חנוכה אין רשות הרבים און דארט מייסד געווען קדושה. ער רופט די עולם צו העלפן אנדערע, למשל א חבר וואס פארשטייט נישט דעם שיעור, און ברענגט דעם משל פון א פרוכט-בוים און א ארז; צום סוף בעט ער מ'זאל נעמען כח פון דער מסירת נפש פון די חשמונאים.
דער שיעור, אויסגעשריבן
פארוואס חנוכה הייסט א מצוה חביבה
דער משגיח מערקט אן אז דער רמב"ם רופט די מצוה פון נר חנוכה "א מצוה חביבה עד מאד", וואס ביי אנדערע מצוות געפינט מען נישט אזא לשון. דער טעם, ערקלערט ער, איז ווייל חנוכה איז באשטימט געווארן צוליב דעם וואס די חשמונאים זענען ארויס מלחמה האלטן מיט מסירת נפש פאר תורה און אידישקייט. קיין אנדער יום טוב איז נישט געקומען דורך מסירת נפש, און א זאך וואס קומט מיט מסירת נפש איז טייער; דערפאר איז די מצוה אזוי חביב. א
מסירת נפש מיינט אוועקגעבן דעם ווילן
דערפון זאגט דער משגיח אז חנוכה איז די צייט צו געדענקען אז מ'דארף זיך נעמען צו מסירת נפש פאר תורה און אידישקייט, אזוי ווי די חשמונאים. לויט וויפיל מסירת נפש א איד האט, אזוי פיל חלק האט ער אין חנוכה.
דברי תורה אלס כלים; קליינע מסירת נפש
דער משגיח ערקלערט אז די דברי תורה און אירע הלכות זענען כלים: די קדושה פון דער תורה איז אזוי גרויס אז די בריאה קען זי נישט אריינהאלטן, האט מען זי אריינגעשטעלט אין ווערטער וואס א איד קען לערנען און פארשטיין, און דורך זיי ווערט ער צוגעבינדן צו יענער קדושה.
דערנאך ברענגט ער ביישפילן פון מסירת נפש: נישט קוקן אויף די גאס וואו מ'טאר נישט, און איינהאלטן א שארף ווערטל וואס וועט יענעם וויי טאן.
זיך אנשליסן אין די חשמונאים: איך האב א חלק
דער משגיח זאגט אז אלעס פון חנוכה, דאס זיצן צוזאמען, דאס זינגען און פארברענגען, איז דא נאר צוליב דער מסירת נפש פון די חשמונאים. ממילא זאל א איד זיך נעמען זיך אנצושליסן אין זיי, און קענען זאגן אז אויך ער האט אוועקגעגעבן זיין ווילן פאר'ן רבונו של עולם.
ער דערמאנט ווי די חשמונאים זענען געגאנגען אין קריג מיט א סכנה כדי מטהר צו זיין דעם בית המקדש. די יוונים, ווי דער מדרש ברענגט, האבן געהייסן אידן שרייבן אז זיי האבן נישט קיין חלק באלקי ישראל. דער משגיח זאגט אז א איד ענטפערט דערויף מיט'ן ארויסזאגן אז ער האט יא א חלק, ווי עס וואלט געשטאנען געשריבן אויף זיין מזוזה, זיינע תפילין, זיין נר חנוכה און זיינע ציצית. ד
ער לייגט צו אז אפילו אידן וואס זענען ווייט פון שבת צינדן חנוכה ליכט און קענען דערהויבן ווערן, און ער פרעגט: די פריערדיגע האבן אוועקגעגעבן זייער לעבן, און מ'זאל נישט טאן א קליינע מסירת נפש פאר'ן רבונו של עולם?
חודש טבת און מערת המכפלה
דער משגיח גייט איבער צו חודש טבת און פארבינדט עס מיט מערת המכפלה. ירושלים איז חרוב געווארן, אבער די מכפלה נישט; אזוי אויך איז דא אין יעדן איד עפעס פון די אבות הקדושים וואס קען קיינמאל נישט חרוב ווערן און נישט אויסגעווארצלט ווערן.
ער דערציילט אז אברהם אבינו איז אנגעקומען צו דער מערה נאך א בן בקר, האט דארט געזען א גרויס ליכט, און געזען אז פון דארט גייען ארויף אלע תפילות.
אברהם: די אייגענע באקוועמליכקייט, נישט יענעמס
דער משגיח לערנט אז א מענטש מעג בייגן נאר זיין אייגענע באקוועמליכקייט, נישט יענעמס: ווען ער גיט אוועק פון זיין באקוועמליכקייט, טאר ער נישט מאכן אז אנדערע זאלן אוועקגעבן פון זייערע. אברהם אבינו האט נישט געוואלט שטערן אנדערע.
פארשפרייטן קדושה און העלפן אנדערע
דער משגיח זאגט אז די יוונים האבן געוואלט צונעמען דאס געביט פון קדושה, און אידן האבן ארויסגעשטעלט דעם נר חנוכה אין רשות הרבים און דארט מייסד געווען קדושה.
חנוכה, זאגט ער, איז א צייט צו העלפן אנדערע, למשל אוועקגעבן א האלבע שעה פאר א חבר וואס פארשטייט נישט דעם שיעור. ער ברענגט א משל: איין בוים גיט פירות אבער וואקסט נישט הויך, און דער ארז גיט נישט קיין פירות און לייגט אריין אלע כוחות צו וואקסן הויך. דער וואס העלפט אנדערע וועט האבן ביידע, פירות און וואוקס. צום סוף בעט ער מ'זאל נעמען כח פון דער מסירת נפש פון די חשמונאים.
מראי מקומות
תורה
מדרש
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:22 דער רמב"ם רופט נאר די מצוה פון נר חנוכה א מצוה חביבה, ווייל חנוכה אליין איז באשטימט געווארן דורך מסירת נפש.
- 6:31 א אידס חלק אין חנוכה איז לויט זיין אייגענע מסירת נפש פאר תורה און אידישקייט.
- 7:36 נפש איז טייטש דער ווילן פון א מענטש, ממילא איז מסירת נפש יעדע זאך וואו א איד גיט אוועק זיין ווילן פאר'ן אייבערשטן.
- 18:54 אקעגן דער גזירה פון די יוונים צו שרייבן אז אידן האבן נישט קיין חלק באלקי ישראל, דארף א איד ארויסזאגן מיט יעדע מצוה אז ער האט יא א חלק.
- 31:38 אברהם אבינו האט זיך מוותר געווען אויף זיין אייגענע באקוועמליכקייט, און איז געזעסן ווארטן אויף אורחים דריי טעג נאך דער מילה, אבער ער האט קיינמאל נישט גערירט יענעמס באקוועמליכקייט.
- 35:23 חנוכה איז א צייט צו העלפן אנדערע וואקסן אין תורה, ווי א בוים וואס גיט פירות, אן מורא האבן אז מ'וועט אליין דערביי פארלירן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 0:22 פארוואס רופט דער רמב"ם נאר די מצוה פון נר חנוכה א מצוה חביבה?
תירוץ: 2:30 ווייל חנוכה אליין פון אלע ימים טובים איז געקומען דורך מסירת נפש, און א זאך וואס קומט מיט מסירת נפש איז טייער.
-
קשיא: 7:28 ווי אזוי קען א פשוט'ער איד האבן מסירת נפש, אויב דאס מיינט אוועקגעבן דאס לעבן?
תירוץ: 7:51 נפש איז טייטש ווילן; אוועקגעבן דעם ווילן פאר'ן אייבערשטן איז מסירת נפש.
מעשיות
-
27:18 אברהם אבינו געפינט די מערת המכפלה
דער משגיח דערציילט אז אברהם אבינו איז נאכגעלאפן א בן בקר און איז אנגעקומען צו דער מערת המכפלה. דארט האט ער געזען א גרויס ליכט, און געזען אז פון דארט גייען ארויף אלע תפילות. ערשט אסאך יארן שפעטער איז די מערה געווארן זיינע.
אין דער מעשה: אברהם אבינו
געדאנקען
- 2:30 וואס מאכט נר חנוכה פאר א מצוה חביבה, נישט ווי אנדערע מצוות, איז אז חנוכה איז דער איינציגער יום טוב וואס איז באשאפן געווארן דורך מסירת נפש פון אידן.
- 7:36 ווייל נפש איז טייטש ווילן, קען יעדער איינער טאן מסירת נפש יעדן טאג: יעדעס מאל וואס א איד גיט אוועק זיין ווילן, גיט ער אוועק זיין נפש.
- 14:11 איינהאלטן א שארף ווערטל וואס קען וויי טאן, אדער נישט קוקן וואו מ'טאר נישט, איז אליין מסירת נפש, די זעלבע מדה וואס האט באשאפן חנוכה.
- 19:02 דער ענטפער אויף דער גזירה פון די יוונים "אין לכם חלק באלקי ישראל" איז אז יעדער איד זאל, כביכול, שרייבן אויף אלע זיינע מצוות אז ער האט יא א חלק.
- 31:38 אמת'ע מסירת נפש בייגט נאר די אייגענע באקוועמליכקייט; זי לאזט קיינמאל נישט אנדערע באצאלן דערפאר, אזוי ווי אברהם אבינו האט געוויזן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 14:06 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך נעמען קליינע זאכן פון מסירת נפש, ווי נישט קוקן אויף די גאס וואו מ'טאר נישט, און איינהאלטן א שארף ווערטל.
- 15:27 דער משגיח רופט יעדן איד אז חנוכה זאל ער זיך אנשליסן אין די חשמונאים מיט זיין אייגענע מסירת נפש פאר'ן רבונו של עולם.
- 35:23 דער משגיח רופט די עולם אוועקצוגעבן צייט צו העלפן אנדערע, למשל א חבר וואס פארשטייט נישט דעם שיעור.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, די חשמונאים, דער רמב"ם
ערכים הכנסת אורחים, חשמונאים, יוונים, מסירות נפש, מערת המכפלה, מצוה חביבה, רבונו של עולם