להתקשר בנרות חנוכה
קאטאלאג: זמנים חנוכה נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 18 תשס"ז (2006–07) אידיש 37 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה ברעכט די שכינה איר אייגענעם כלל און גייט ארונטער למטה מעשרה, אינעם פינצטערסטן צייט פונעם יאר, כדי אנצוצינדן אפילו די ווייטסטע אידישע נשמות, און ער רופט יעדן איד זיך אנצוכאפן אינעם חנוכה ליכט.
דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אז די שכינה גייט קיינמאל נישט ארונטער למטה מעשרה, און זאגט אז חנוכה איז דער אויסנאם: די ליכט דארפן זיין דווקא למטה מעשרה. חנוכה איז א וואכעדיגער יום טוב, און זיין ליכט צינדט מען פאר די שבת ליכט און עס גייט ארויף אין זיי אריין. ער ערקלערט אז טבת און שבט זענען געבליבן ביי דער סטרא אחרא; תקופת טבת, די לענגסטע נאכט, איז געווען א טאג פון עבודה זרה נאך פון אדם הראשון'ס צייטן, און דאס איז געווען דער טאג פונעם גרויסן נסיון פון יוסף. פונדעסטוועגן איז דער נס פון חנוכה געשען דווקא דעמאלט, ווייל די שכינה גייט ארונטער צו נשמות אין רשות הרבים. נר, פתילה, שמן איז ראשי תיבות נשמה, און שמנים וואס טויגן נישט פאר שבת מעג מען צינדן חנוכה. א מעשה מיטן לובלינער רבי'ן ווייזט דעם כח פון א חנוכה ליכט. דערנאך רעדט ער וועגן חנוכה אלס א צייט פון תשובה און פקידה, וועגן הלל, און ענדיגט אז יעדער זאל היטן אז זיין אייגן חנוכה ליכט זאל ווייטער ברענען.
ענינים: די חנוכה ליכט · די שכינה און גלות השכינה · דער פינטעלע איד: די פנימיות'דיגע נקודה פון יעדן איד
סדר השיעור
-
0:00 די שכינה גייט נישט ארונטער למטה מעשרה
דריי טעג פאר שבת חנוכה ברענגט דער משגיח די גמרא אין סוכה אז די שכינה איז קיינמאל נישט ארונטער למטה מעשרה, אפילו ביי הר סיני. ער פארבינדט דאס מיט דעם וואס רשות הרבים גייט נאר ביז צען טפחים, מיט די כרובים, און מיט דער הייך פון א סוכה.
-
3:09 חנוכה ליכט למטה מעשרה, פאר די שבת ליכט
דער משגיח ערקלערט אז חנוכה איז דער אויסנאם, מ'צינדט למטה מעשרה, און אז ס'איז א וואכעדיגער יום טוב, דערפאר קומען ערב שבת די חנוכה ליכט פריער. ער ברענגט דעם טור ברקת אז די חנוכה ליכט גייט ארויף אין די שבת ליכט, און ערקלערט אז חנוכה איז געגעבן פאר אידן וואס זענען געפאלן למטה מעשרה.
-
6:44 טבת, תקופת טבת און דער נסיון פון יוסף
דער משגיח דערציילט ווי די חדשים זענען צעטיילט געווארן צווישן יעקב און עשו, און טבת און שבט זענען געבליבן ביי דער סטרא אחרא. ער ערקלערט תקופת טבת, די לענגסטע נאכט, וואס איז געווארן א חגא פון עבודה זרה נאך פון אדם הראשון און דור אנוש, און ווי דער קאלענדאר האט זיך געטוישט. ער ברענגט רש"י אז דער נסיון פון יוסף איז געווען אין יענעם טאג, ווען ער האט נישט געקענט ניצן די שמירה פון לערנען.
-
15:15 די שכינה גייט ארונטער צו פארלאשענע נשמות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער נס פון חנוכה איז געקומען אינעם פינצטערסטן צייט, סוף חודש און אין רשות פון דער סטרא אחרא, ווייל דעמאלט גייט די שכינה ארונטער למטה מעשרה אנצוצינדן נשמות וואס זייער אידישקייט איז פארלאשן. נר, פתילה, שמן איז ראשי תיבות נשמה, און שמנים וואס מ'טאר נישט צינדן שבת מעג מען צינדן חנוכה.
-
19:15 דער לובלינער רבי און דער מוסר מעשה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט ווי אידן פון א שטאט האבן געברענגט דעם לובלינער רבי'ן א קוויטל אויף א מוסר; די ערשטע נאכט האט דער רבי געזען זיין נאמען לייכטן אין אלע עולמות און נישט געקענט טאן, און אינדערפרי איז דער מוסר געשטארבן. דער רבי האט ערקלערט אז דער מוסר האט יענע נאכט געצינדן חנוכה ליכט, און ווען ער וואלט תשובה געטאן וואלט די ליכט אים באשיצט.
-
23:20 חנוכה: דימענטן, תשובה און פקידה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז חנוכה איז נישט קיין צייט פאר פארן און וואקאציעס, נאר ווי דער סקווירער רבי האט געזאגט, לויטער דימענטן וואס מ'דארף אויסניצן יעדע מינוט. ער ברענגט דעם בני יששכר אז חנוכה איז א המשך פון ראש השנה און יום כיפור, און ערקלערט חנוכה אלס א צייט פון פקידת עקרות, אויך פאר די וואס זענען עקרים אין תורה און תפילה.
-
26:37 הלל איז דער יסוד פון חנוכה
דער משגיח פרעגט פארוואס דער רמב"ם ווארט ביז הלכות חנוכה, אין סוף ספר זמנים, צו ברענגען די הלכות הלל, און ענטפערט אז הלל והודאה איז דער יסוד פון חנוכה. ער ערקלערט אז יעדעס לויב צום רבונו של עולם חנוכה, אויך הנרות הללו, איז א חלק פונעם הלל, און באדויערט די וואס לייגן נישט אריין זייער גאנצן כח.
-
31:53 א שבת'דיגער יאר: היטן דאס אייגענע ליכט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח מערקט אן אז היי יאר זענען ראש השנה, שמיני עצרת און דער ערשטער און לעצטער טאג חנוכה אויסגעפאלן שבת, און רופט די צוהערער אויסצוניצן חנוכה און זיך פארבינדן מיטן רבונו של עולם. יעדער איד איז אליין א חנוכה ליכט, און מ'טאר עס נישט אויסלעשן נאכן זמן, אזוי ווי דער נר פון אהרן הכהן וואס, זאגט דער חידושי הרי"ם, ברענט נאך היינט. ער ענדיגט מיט א ברכה.
דער שיעור, אויסגעשריבן
די שכינה גייט נישט ארונטער למטה מעשרה
חנוכה ליכט למטה מעשרה, פאר די שבת ליכט
חנוכה איז דער אויסנאם: די ליכט דארפן זיין דווקא למטה מעשרה. דער חידושי הרי"ם האט געזאגט אז חנוכה און פורים זענען וואכעדיגע ימים טובים, דערפאר צינדט מען ערב שבת קודם חנוכה ליכט. דער משגיח ברענגט דעם טור ברקת אז די חנוכה ליכט גייט ארויף אין דער שבת ליכט, ווייל חנוכה איז געגעבן פאר אידן וואס זענען געפאלן למטה מעשרה. ב
טבת, תקופת טבת און דער נסיון פון יוסף
דער משגיח דערציילט ווי די חדשים זענען צעטיילט געווארן צווישן יעקב און עשו. יעקב האט צוגעכאפט אלול, מרדכי האט צוגעכאפט אדר, און טבת און שבט זענען געבליבן ביי דער סטרא אחרא. אין טבת איז די לענגסטע נאכט, תקופת טבת, ווען די סטרא אחרא הערשט; דאס איז ניטל, און ער ערקלערט ווי די גוים'ס קאלענדאר האט עס פארשוירן.
די גמרא דערציילט אז אדם הראשון האט נאכן חטא געזען ווי די טעג ווערן קירצער און מורא געהאט אז די וועלט וועט פינצטער ווערן; ווען דער טאג האט זיך אנגעהויבן פארלענגערן, האט ער געמאכט א יום טוב צום רבונו של עולם, און דור אנוש האט דאס געמאכט פאר א חגא פון עבודה זרה. רש"י זאגט אז דער נסיון פון יוסף איז געווען אין אזא טאג. ער איז געווען אזוי גרויס, ווייל אין יענער נאכט לערנט מען נישט, און יוסף האט נישט געהאט די שמירה פון תורה. ד,ג
די שכינה גייט ארונטער צו פארלאשענע נשמות
דער נס פון חנוכה איז געשען אין תקופת טבת, סוף חודש ווען די לבנה איז אוועק, דער פינצטערסטער פונקט פון אלע צדדים. דעמאלט ברעכט די שכינה איר כלל און גייט ארונטער למטה מעשרה אנצוצינדן נשמות וואס זייער אידישקייט איז פארלאשן. נר, פתילה, שמן איז ראשי תיבות נשמה; שמנים וואס טויגן נישט פאר שבת מעג מען צינדן חנוכה, ווייל חנוכה צינדט אן נשמות וואס שבת קען נישט. ז
דער לובלינער רבי און דער מוסר
אידן פון א שטאט האבן געברענגט דעם לובלינער רבי'ן א קוויטל אויף א מוסר. ביינאכט האט דער רבי געזאגט אז דער מענטש לייכט אין אלע עולמות; אינדערפרי איז ער אויסגעריסן געווארן און טויט אוועקגעפאלן. דער רבי האט ערקלערט אז דער מוסר האט פונקט געצינדן חנוכה ליכט. ווען ער וואלט זיך אנגעכאפט און תשובה געטאן, וואלט די ליכט מיטגעגאנגען מיט אים ביז הלל.
חנוכה: דימענטן, תשובה און פקידה
חנוכה, זאגט דער משגיח, איז נישט קיין צייט פאר אויספלאגן און וואקאציע; ווי דער סקווירער רבי פלעגט זאגן, איז עס לויטער דימענטן. דער בני יששכר ווייזט אז חנוכה איז א המשך פון ראש השנה און יום כיפור. אזוי ווי חנה, איז עס א צייט פון פקידת עקרות, אויך פאר די וועמענס תורה און תפילה ברענגען נישט קיין פירות, ווי די גמרא טייטשט דעם פסוק וועגן עקר. ח,י,ט
הלל איז דער יסוד פון חנוכה
דער משגיח פרעגט פארוואס דער רמב"ם ווארט ביז הלכות חנוכה, אין סוף ספר זמנים, צו ברענגען די הלכות הלל, ווען מ'זאגט דאך הלל יעדן יום טוב. ער ענטפערט מיט דער גמרא אז חנוכה איז איינגעשטעלט געווארן בהלל והודאה, א הלל וואס איז א חיוב אפילו אין מיטן וואך. כ,ל
יעדעס לויב צום רבונו של עולם חנוכה, אויך הנרות הללו, איז א חלק פונעם הלל. ער באדויערט די וואס שטייען שפעט אויף און לייגן נישט אריין זייער גאנצן כח.
א שבת'דיגער יאר: היטן דאס אייגענע ליכט
היי יאר זענען ראש השנה, שמיני עצרת און דער ערשטער און לעצטער טאג חנוכה אויסגעפאלן שבת. דער משגיח מאנט אויסצוניצן יעדע מינוט פון חנוכה זיך צו פארבינדן מיטן רבונו של עולם.
יעדער איד איז א חנוכה ליכט וואס דער רבונו של עולם צינדט אן, און מ'טאר עס נישט אויסלעשן נאכן זמן, ווי דער נר פון אהרן וואס, זאגט דער חידושי הרי"ם, ברענט נאך היינט. ער ענדיגט מיט א ברכה.
מראי מקומות
תורה
תלמוד בבלי
ראשונים
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 1:01 די שכינה גייט קיינמאל נישט ארונטער למטה מעשרה, אבער חנוכה איז דער אויסנאם: די ליכט מוזן זיין למטה מעשרה.
- 6:25 חנוכה איז געגעבן געווארן פאר אידן וואס זענען געפאלן למטה מעשרה, און מ'צינדט די ליכט אינעם רשות פון דער סטרא אחרא.
- 15:16 דער נס פון חנוכה איז געשען אין תקופת טבת, די לענגסטע נאכט, א צייט וואס די סטרא אחרא הערשט, און דעמאלט גייט די שכינה ארונטער אנצוצינדן די פארלאשענע נשמות.
- 17:59 אפילו נשמות וואס שבת קען נישט אנצינדן, קען חנוכה זיי אנצינדן, און דערפאר קען יעדער איד, ווי ווייט ער זאל נישט זיין, זיך דעמאלט דערנענטערן צום רבונו של עולם.
- 24:28 חנוכה איז א צייט פון תשובה און פון פקידת עקרות, א המשך פון ראש השנה און יום כיפור.
- 27:50 דער עיקר פון חנוכה איז הלל, לויבן און דאנקען דעם רבונו של עולם, און דערפאר ברענגט דער רמב"ם די הלכות פון הלל אין די הלכות חנוכה.
- 34:32 יעדער איד איז אליין א חנוכה ליכט וואס דער רבונו של עולם צינדט אן, און ער דארף היטן אז עס זאל נישט אויסגעלאשן ווערן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 6:14 אז מ'צינדט שוין די שבת ליכט איז מען שוין הויך, ווי אזוי קען מען זיך ארונטערלאזן צו חנוכה, און פארוואס דארף חנוכה קומען פריער?
תירוץ: 6:05 חנוכה איז געגעבן געווארן פאר אידן וואס זענען געפאלן למטה מעשרה; די ליכט צינדט מען אין רשות פון דער סטרא אחרא, און דערנאך ווערט זי דערהויבן אין דער שבת ליכט אריין.
-
קשיא: 18:52 פארוואס מעג מען צינדן חנוכה מיט שמנים וואס מ'טאר נישט צינדן שבת?
תירוץ: 19:01 ווייל חנוכה קומט די שכינה ארונטער למטה מעשרה, און אפילו נשמות וואס שבת קען נישט אנצינדן, צינדט זיי חנוכה אן.
-
קשיא: 21:41 פארוואס האט דער לובלינער רבי ביינאכט נישט געקענט טאן קעגן דעם מוסר, און אינדערפרי יא?
תירוץ: 21:52 יענע נאכט האט דער מוסר פונקט געצינדן חנוכה ליכט און געלייכטן אין אלע עולמות; ווייל ער האט נישט תשובה געטאן, איז די ליכט נישט געבליבן מיט אים.
-
קשיא: 27:55 פארוואס ווארט דער רמב"ם ביז הלכות חנוכה צו ברענגען אלע דינים פון הלל, ווען מ'זאגט דאך הלל אויך פסח, שבועות און סוכות?
תירוץ: 28:18 ווייל הלל והודאה איז דער יסוד פון חנוכה, א הלל וואס איז א חיוב אפילו אין מיטן וואכעדיגע טעג.
מעשיות
-
19:27 דער לובלינער רבי און דעם מוסר'ס קוויטל
אין די צייטן פונעם לובלינער רבי'ן איז געווען א שטאט וואו א מוסר האט גערעדט לשון הרע אויף די אידן פאר די גוים. די אידן פון שטאט זענען געקומען צום רבי'ן מיט א קוויטל מיטן מוסר'ס נאמען און געבעטן אז ער זאל אוועקגענומען ווערן. ביינאכט האט דער רבי א קוק געטאן אינעם קוויטל און געזאגט אז דער מענטש לייכט אין אלע עולמות, און מ'קען אים גארנישט טאן. אינדערפרי האט מען ווידער געברענגט דאס קוויטל; דער רבי האט א קוק געטאן, געזאגט ער זאל אויסגעריסן ווערן, און דער מוסר איז באלד טויט אוועקגעפאלן. ווען מ'האט געפרעגט דעם רבי'ן, האט ער ערקלערט אז יענע נאכט האט דער מוסר פונקט געצינדן חנוכה ליכט, אבער ער האט נישט תשובה געטאן און נישט אויסגעניצט די געלעגנהייט.
אין דער מעשה: דער לובלינער חוזה
געדאנקען
- 6:25 חנוכה איז די איינציגע צייט וואס די שכינה ברעכט איר כלל נישט ארונטערצוגיין למטה מעשרה, ווייל זי קומט צו אידן וואס זענען אליין למטה מעשרה, אין רשות הרבים און נישט אין רשות פון יחידו של עולם.
- 5:35 לויטן טור ברקת קומט די חנוכה ליכט פאר די שבת ליכט, ווייל זי ווערט דערהויבן און גייט אריין אין דער שבת ליכט, אזוי אז א נידעריגע וואכעדיגע ליכט גייט ארויף אין שבת.
- 7:29 דער נס פון חנוכה איז אויסגעפאלן אין תקופת טבת, די לענגסטע נאכט, אין א חודש וואס איז געבליבן ביי דער סטרא אחרא און סוף חודש: דער פינצטערסטער פונקט פון אלע צדדים איז פונקט וואו די שכינה איז ארונטערגעקומען.
- 17:42 נר, פתילה, שמן איז ראשי תיבות נשמה, ממילא די שמנים און פתילות וואס טויגן נישט פאר שבת אבער יא פאר חנוכה זענען די נשמות וואס שבת קען נישט אנצינדן און חנוכה יא.
- 14:47 דער נסיון פון יוסף אין דעם חגא פון די עובדי עבודה זרה איז געווען אזוי גרויס, ווייל אין יענער נאכט לערנט מען נישט, און ער האט נישט געהאט די עצה פון דער גמרא צו לערנען תורה כדי זיך צו באשיצן.
- 21:54 אפילו א רשע'דיגער מוסר וואס האט געצינדן חנוכה ליכט האט געלייכטן אין אלע עולמות; ווען ער וואלט זיך אנגעכאפט אין דער ליכט און תשובה געטאן, וואלט עס מיטגעגאנגען מיט אים ביז הלל אינדערפרי און אים באשיצט.
- 27:47 נישט ווי דער הלל פון די ימים טובים, איז דער הלל פון חנוכה א חיוב אין מיטן וואכעדיגע טעג, און דערפאר שטעלט דער רמב"ם אלע הלכות הלל אין הלכות חנוכה, דער סוף פון ספר זמנים.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 18:07 דער משגיח זאגט אז ווער עס פילט זיך ווייט פונעם רבונו של עולם, אן א חשק צו לערנען, דאווענען אדער טאן מצוות, זאל זיך אנכאפן אין חנוכה, וואס קען דערהייבן געפאלענע נשמות.
- 23:32 דער משגיח זאגט אז חנוכה איז נישט קיין צייט פאר אויספלאגן און וואקאציע; יעדע מינוט דארף מען אויסניצן זיך צו דערנענטערן צום רבונו של עולם.
- 29:40 דער משגיח מאנט צו קומען אינדערפרי צום דאווענען מיט א געשמאק און זאגן הלל מיט התלהבות, לויבן און דאנקען דעם רבונו של עולם.
- 33:47 דער משגיח זאגט די צוהערער אויסצוניצן חנוכה מיט די צוויי שבתים, זיך פארבינדן מיטן רבונו של עולם, און היטן אז זייער אייגן חנוכה ליכט זאל נישט אויסגעלאשן ווערן.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, אהרן הכהן, דער חידושי הרי"ם, דער לובלינער חוזה, דער סקווירער רבי, דער רמב"ם, חנה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, עשו, רש"י
ערכים הודאה, זאת חנוכה, למטה מעשרה, מוסר, ניטל, סטרא אחרא, פקידת עקרות, פתילות ושמנים, רבונו של עולם, רשות היחיד, רשות הרבים, שכינה, תקופת טבת