טומאה היא כלי זיין של יון במלחמתו כנגד אמונה וטהרה

קאטאלאג: זמנים חנוכה נומ׳ ⁨3⁩ פאקעט גייד ז׳ 18 תשמ"ח (1987–88) אידיש 58 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 58 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז חנוכה קומט פונעם "שמיני", דער עולם וואס איז העכער פון טבע און דער אור פון משיח, דערפאר קען דער שמן פון חנוכה דערגרייכן און באפרייען אפילו די אידן וואס שבת קען נישט אויפהייבן.

דער משגיח עפנט מיט א ווארט פון די ערשטע חסידישע ספרים: פסולי שמנים וואס מ'טאר נישט אנצינדן שבת מעג מען אנצינדן חנוכה, און אזוי אויך זענען דא אידן וואס שבת קען זיי נישט אנצינדן און חנוכה יא. צו שבת דארף מען זיך אויפהייבן, אבער חנוכה קומט די שכינה אראפ צו די נידריגע, אזוי ווי א גרויסער קומט מבקר חולה זיין א קליינעם. לויט דעם מהר"ל ערקלערט ער אז חנוכה קומט פונעם קודש הקדשים און פונעם צאל אכט, וואס איז העכער פון די זיבן פון טבע, אזוי ווי מילה, תורה און ימות המשיח. ער שטעלט אנטקעגן שמיטה, וואס באפרייט א געווענליכן עבד, מיט יובל, וואס באפרייט אפילו א נרצע, און דעם יין פון קידוש מיטן שמן פון חנוכה. דערנאך ווייזט ער ווי פרשת וישב מיט יהודה און יוסף טראגט דעם אור פון משיח, פארבינדט יבמות, עירובין און נדה מיט משיח, און ענדיגט מיט א רוף אז יעדער איד זאל חנוכה אויף זיך נעמען תורה און תשובה.

ענינים: דער נס חנוכה און די יוונים · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע · משיח און ימות המשיח

סדר השיעור

  1. 0:00 שמנים וואס זענען פסול פאר שבת, ברענען חנוכה

    דער משגיח ברענגט פון די ערשטע חסידישע ספרים: אזוי ווי שמנים וואס זענען פסול פאר שבת מעג מען אנצינדן חנוכה, קען חנוכה אנצינדן אידן וואס שבת קען נישט. צו שבת דארף מען זיך אויפהייבן, אבער חנוכה קומט די שכינה אראפ, אזוי ווי א גרויסער וואס קומט מבקר חולה זיין; ער פרעגט וואס איז דא אין חנוכה וואס מאכט עס מעגליך.

  2. 5:14 דער מהר"ל: חנוכה פונעם קודש הקדשים

    דער משגיח ברענגט דעם מהר"ל: דער נס האט געדויערט אכט טעג ווייל ער איז געקומען פונעם קודש הקדשים, וואו די יוונים האבן נישט געהערשט. זיבן איז טבע און אכט איז העכער פון טבע, אזוי ווי מ'זעט ביי מילה אויפן אכטן טאג, ביי דער תורה וואס איז געגעבן געווארן נאך זיבן וואכן, און ביים קאפיטל תהלים פון תורה מיט אכט פסוקים אויף יעדן אות.

  3. 11:42 דער שמיני: משיח, מוצאי שביעית און יובל

    דער משגיח ווייזט אז דער שמיני געהערט צו משיח: דער כינור פון אכט סטרונעס, משיח וואס קומט מוצאי שביעית, די מלוה מלכה פון דוד המלך און די זמירות פון אליהו הנביא מוצאי שבת. ער דערציילט ווי דער בני יששכר האט געהערט פונעם חוזה פון לובלין פון וואו זיין נשמה שטאמט, און ברענגט זיין ווארט אז די חנוכה ליכט מאכן נתגלה דעם אור פון משיח.

  4. 19:59 שמיטה און יובל; יין און שמן

    דער משגיח מאכט א חילוק צווישן דעם שבת פון זיבן, שמיטה, וואס באפרייט א געווענליכן עבד, און דעם גרויסן שבת פון אכט, יובל, וואס באפרייט אפילו דעם עבד וואס איז געבליבן צוגעבינדן צו זיין האר. שבת איז מען מקדש מיט יין, פונעם עולם פון זיבן, און חנוכה מיט שמן, פונעם שמיני; חנוכה איז א קאבל פון יובל וואס ווערט אראפגעלאזט אינעם וואכעדיגן גלות.

  5. 28:36 שמן הייבט זיך אויף; וישב און די פרשה פון יהודה

    דער משגיח ערקלערט אז שמן הייבט זיך אלעמאל אויף אויבן, אזוי ווי פייער, ווייל ער געהערט צו א העכערער וועלט, צום שמיני. וישב, וואס מ'לייענט שבת חנוכה, איז א משיח סדרה מיט צוויי ירידות; די ערשטע, פון יהודה, איז א פרשה פון עבירות, און פון איר קומט פרץ און משיח בן דוד.

  6. 35:47 יוסף'ס נסיונות און משיח בן יוסף

    דער משגיח שילדערט יוסף, א בחור פון זיבעצן יאר אליין אין מצרים, וואס האט א גאנץ יאר אויסגעהאלטן די שווערסטע נסיונות אין קדושת הברית ביז די דמות דיוקנו פון זיין טאטן האט אים געראטעוועט. די צוויי פרשיות זענען פארקערט איינע פון די אנדערע, און דאך ברענגען ביידע משיח, בן דוד און בן יוסף, אזוי ווי דער מדרש זאגט אז ווען אלע זענען געווען פארנומען איז דער אייבערשטער געווען עוסק אין בורא זיין דעם אור פון משיח.

  7. 40:29 עירובין, נדה, יבמות: די שווערסטע מסכתות

    דער משגיח ערקלערט פארוואס עירובין, נדה און יבמות זענען די שווערסטע מסכתות: אלע דריי זענען עוסק אין ביאת המשיח. יבמות איז תיקון הנפשות, און יבום געפינט מען נאר ביי דער משפחה פון מלכות בית דוד; עירובין מאכט פון א רשות הרבים א רשות היחיד, אזוי ווי די וועלט וועט ווערן א רשות היחיד; נדה איז קעגן גלות. דאס חנוכה ליכט ביי דער טיר ברענגט דעם אור אריין אין רשות הרבים.

  8. 47:59 זעקס און דרייסיג ליכט; תמר; א יאר פון ח'

    דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז די זעקס און דרייסיג חנוכה ליכט זענען קעגן די זעקס און דרייסיג מסכתות, און די לעצטע איז נדה. ער פארבינדט תמר, די טאכטער פון א כהן גדול, מיטן קודש הקדשים, און זאגט אז צדיקים האבן געהאלטן א יאר וואס ענדיגט זיך מיט א ח' פאר ספעציעל מסוגל צו משיח. ער ווארפט אפ דעם געדאנק אז די מדינה איז געווען א גאולה, און ברענגט דעם רמב"ם.

  9. 53:16 אויפנעמען תורה און תשובה דעם חנוכה

    דער משגיח זאגט אז יעדער איד דארף האבן א חלק אין ברענגען משיח, און אז חנוכה איז א לעצטע געלעגנהייט פאר די וואס האבן נאך נישט פארענדיגט זייער תשובה זינט תשרי. ער רופט יעדן איד אויפצונעמען מיט שמחה און מיט א החלטה תורה, די זעקס און דרייסיג מסכתות און תשובה, אלס הכנה צו שבת וישב און חנוכה.

דער שיעור, אויסגעשריבן

שמנים וואס זענען פסול פאר שבת, ברענען חנוכה

0:43

דער משגיח עפנט מיט א ווארט פונעם מאור עינים און אנדערע ערשטע חסידישע ספרים. שמנים וואס מ'טאר נישט נוצן פאר שבת ליכט מעג מען נוצן פאר חנוכה, און אזוי אויך זענען דא אידישע נשמות וואס שבת קען זיי נישט אנצינדן און חנוכה יא. דער מאור עינים גיט א טעם: שבת איז מורא'דיג הויך, און מ'דארף זיך צו אים אויפהייבן. א

3:17

חנוכה איז פארקערט, א וואכעדיגער יום טוב אין גלות. די שכינה, וואס לויט דער גמרא גייט נישט אראפ למטה מעשרה, קומט חנוכה אראפ אויפצומונטערן דעם איד, אזוי ווי דער גרויסער קומט מבקר חולה זיין. דערפון פרעגט דער משגיח: וואס איז דא אין חנוכה וואס קען אויפטאן וואס שבת נישט? ב

דער מהר"ל: חנוכה פונעם קודש הקדשים

5:24

כדי צו ענטפערן ברענגט דער משגיח דעם מהר"ל אין חידושי אגדות אויף דער סוגיא פון חנוכה. דער נס האט געדויערט אכט טעג ווייל ער איז געקומען פונעם קודש הקדשים, וואו די יוונים האבן נישט געהערשט, און דערפאר איז ער געשען דורכן כהן גדול, וואס נאר ער מעג דארט אריינגיין. ד

9:28

זיבן, די טעג פון בריאה, איז די הנהגה פון טבע; אכט איז העכער פון טבע. מילה, וואס שניידט א מענטש אפ פון טבע, איז אויפן אכטן טאג, און די תורה איז געגעבן געווארן נאך זיבן וואכן. דער משגיח לייגט צו אז דער קאפיטל תהלים וועגן תורה, קי"ט, האט אכט פסוקים אויף יעדן אות. ה

דער שמיני: משיח, מוצאי שביעית און יובל

11:55

דער שמיני וועט נתגלה ווערן מיט משיח. די גמרא אין ערכין זאגט אז דער כינור אינעם בית המקדש האט געהאט זיבן סטרונעס, אבער לימות המשיח וועט ער האבן אכט, ווייל די וועלט וועט געפירט ווערן העכער פון טבע. אזוי אויך זאגט די גמרא אין סנהדרין אז משיח קומט מוצאי שביעית, ווען נאך זיבן מאל זיבן קומט דער אכטער, יובל. ו,ז

15:21

דער משגיח פרעגט פארוואס די סעודה פון דוד המלך איז מוצאי שבת, ער איז דאך גרעסער פון די אבות. ער ענטפערט אז ווען משיח וועט קומען וועט זונטאג נישט אנהייבן א נייע זיבן, נאר זיין דער אכטער טאג, א יום שכולו שבת.

18:16

דער בני יששכר האט געפילט א גרויסע התעוררות חנוכה. ער האט געמיינט אז זיין נשמה קומט פון די חשמונאים, אבער דער חוזה פון לובלין האט אים געזאגט אז זי קומט פונעם סנהדרין פון שבט יששכר פון יענער צייט. דער בני יששכר שרייבט אז די חנוכה ליכט מאכן נתגלה דעם אור פון משיח. ח

שמיטה און יובל; יין און שמן

20:11

דער משגיח מאכט א חילוק צווישן צוויי סארטן שבת: דער פשוט'ער שבת נאך זיבן, אין יארן שמיטה, און דער גרויסער שבת פונעם שמיני, יובל. שמיטה באפרייט א עבד עברי. אבער א עבד וואס האט אזוי פארשטאפט זיינע אויערן אז ער וויל בלייבן אן עבד, נעמט אים שמיטה נישט ארויס; נאר יובל, דער באהאלטענער "שמיני", באפרייט אים און ברענגט אים צוריק צום שורש פון זיין נשמה. כ

25:18

חנוכה איז פון יובל. שבת איז מען מקדש אויף יין, פונעם עולם פון זיבן, און חנוכה איז מען מקדש מיט שמן, און שמן קומט פון שמונה. דער משגיח גלייכט חנוכה צו א קאבל וואס ווערט אראפגעלאזט פונעם הימל אינעם וואכעדיגן גלות ביז יעדער מנורה; דערפאר צינדט מען חנוכה שמנים וואס שבת קען זיי נישט העלפן.

שמן הייבט זיך אויף; וישב און די פרשה פון יהודה

29:14

שמן הייבט זיך אלעמאל אויף איבער יעדע משקה, ערקלערט דער משגיח, אזוי ווי פייער, ווייל ער געהערט צו א העכערער וועלט און ציט זיך צו זיין שורש. וישב, דער שבת חנוכה, איז פול מיט ישועות און איז א משיח סדרה, און ביידע פרשיות דארט הייבן זיך אן מיט א ירידה: יהודה איז אראפגעגאנגען, און יוסף איז אראפגעפירט געווארן קיין מצרים. מ,נ

31:40

די ערשטע פרשה איז א פרשה פון עבירות. ער און אונן האבן געטאן די ערגסטע עבירה, אזוי ווי עס שטייט אין שולחן ערוך אבן העזר. און דאך ווערט פון דער פרשה געבוירן פרץ, און פון אים קומט משיח בן דוד. ס

יוסף'ס נסיונות און משיח בן יוסף

35:56

די צווייטע פרשה איז א פרשה פון צדקות. יוסף, א בחור פון זיבעצן יאר אפגעריסן פון זיין משפחה, האט א גאנץ יאר געהאט די שווערסטע נסיונות אין קדושת הברית, ביז די דמות דיוקנו פון זיין טאטן יעקב איז געקומען און האט אים ארויסגעשלעפט. די ערשטע פרשה ברענגט משיח בן דוד, די צווייטע משיח בן יוסף, אזוי ווי דער מדרש זאגט אז ווען אלע זענען געווען פארנומען, איז דער אייבערשטער געווען עוסק אין בורא זיין דעם אור פון משיח. ע

עירובין, נדה, יבמות: די שווערסטע מסכתות

40:50

דער משגיח זאגט אז עירובין, נדה און יבמות זענען די שווערסטע מסכתות ווייל זיי זענען עוסק אין ביאת המשיח. יבום גיט א נשמה וואס איז געשטארבן אן קינדער נאך א געלעגנהייט צו א תיקון, און ווער עס לערנט יבמות מיט יגיעה איז מתקן נשמות און ברענגט משיח נענטער. יבום געפינט מען נאר ביי דער משפחה פון דוד, ביי תמר און ביי רות מיט בועז.

44:27

עירובין מאכט פון א רשות הרבים א רשות היחיד, אזוי ווי די וועלט וועט ווערן א רשות היחיד אין א יום שכולו שבת. נדה איז דער גלות, אזוי ווי אין איכה. דאס חנוכה ליכט ביי דער טיר ברענגט דעם אור פון משיח אריין אין רשות הרבים. פ

זעקס און דרייסיג ליכט; תמר; א יאר פון ח'

48:03

דער משגיח ברענגט דעם בני יששכר אז די זעקס און דרייסיג חנוכה ליכט זענען קעגן די זעקס און דרייסיג מסכתות, און די לעצטע איז נדה. אזוי ווי דער מהר"ל האט געזאגט, קומט חנוכה פונעם קודש הקדשים, און תמר, די מאמע פון משיח בן דוד, איז געווען די טאכטער פון א כהן גדול, וואס טראגט אכט בגדים. צ,ד

50:41

ער זאגט אז צדיקים האבן געהאלטן א יאר וואס ענדיגט זיך מיט א ח' פאר ספעציעל מסוגל צו משיח. ער ווארפט אפ דעם געדאנק אז די מדינה וואס איז דעמאלט געגרינדעט געווארן איז א גאולה: דער רמב"ם שרייבט אז משיח וועט צווינגען אידן צו האלטן די תורה, און דארט איז געשען פונקט פארקערט. ק

אויפנעמען תורה און תשובה דעם חנוכה

53:42

דער משגיח זאגט אז דאס גאנצע לעבן פון א איד דארף זיין געווידמעט צו ברענגען משיח. חנוכה, דריי חדשים נאך תשרי, איז א צייט פאר די וואס האבן נאך נישט פארענדיגט זייער תשובה. ער רופט יעדן איד אויפצונעמען די זעקס און דרייסיג מסכתות, תורה און תשובה, מיט שמחה און מיט א פעסטע החלטה, אלס הכנה צו שבת וישב און חנוכה.

מראי מקומות

תורה

  1. ט Shemos 19:6 19:22 טעקסט מפתח
  2. כ לכאורה Shemos 21:6 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:11
  3. ל לכאורה Bereishis 2:1-3 26:11 מפתח
  4. מ Bereishis 38:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:14
  5. נ Bereishis 39:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:14

כתובים

  1. ה Tehillim 119 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 9:28
  2. פ Eichah 1:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 44:27

תלמוד בבלי

  1. ב Sukkah 5a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 3:17
  2. ג לכאורה Berachos 10a 4:36 מפתח
  3. ו Arachin 13b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:55
  4. ז Sanhedrin 97a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:55

מדרש

  1. ע לכאורה Bereishis Rabbah 85:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 35:56

ראשונים

  1. י Ba'al HaTurim (מקום נישט באשטימט) 19:27 מפתח
  2. ק לכאורה Hilchos Melachim 11:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 50:41

אחרונים און חסידות

  1. א Me'or Einayim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:43
  2. ד לכאורה Chiddushei Aggados on Shabbos 21b מפתח אינעם אויסשרייב: 5:24, 48:03
  3. ח Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 18:16
  4. ס לכאורה Shulchan Aruch Even HaEzer 23 מפתח אינעם אויסשרייב: 31:40
  5. צ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 48:03

עיקרי הדברים

  1. 0:43 שמנים וואס זענען פסול פאר שבת מעג מען אנצינדן חנוכה; אזוי אויך קען חנוכה אנצינדן אידן וואס שבת קען זיי נישט אנצינדן.
  2. 3:05 צו שבת דארף זיך א איד אויפהייבן, אבער חנוכה קומט די שכינה אראפ למטה מעשרה צום איד אין גלות.
  3. 5:59 זיבן איז די הנהגה פון טבע און אכט איז העכער פון טבע; חנוכה, וואס קומט פונעם קודש הקדשים, געהערט צום שמיני.
  4. 22:50 שמיטה באפרייט א געווענליכן עבד, אבער נאר יובל, דער "שמיני", באפרייט דעם עבד וואס האט געוואלט בלייבן; חנוכה איז פון יובל.
  5. 18:56 ביים אנצינדן די חנוכה ליכט ווערט נתגלה דער אור פון משיח, אזוי ווי דער בני יששכר שרייבט.
  6. 30:36 פרשת וישב איז א חנוכה סדרה און א משיח סדרה: פון יהודה'ס ירידה קומט משיח בן דוד, און פון יוסף'ס צדקות משיח בן יוסף.
  7. 53:32 דער משגיח זאגט אז דאס גאנצע לעבן פון א איד דארף זיין געווידמעט צו ברענגען משיח.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 5:05 וואס איז דא אין חנוכה וואס קען אנצינדן וואס שבת קען נישט?

    תירוץ: 5:59 חנוכה קומט פונעם קודש הקדשים און פונעם שמיני, וואס איז העכער פון טבע, דערפאר דערגרייכט זיין ליכט אפילו די וואס קענען זיך נישט אויפהייבן.

  2. קשיא: 15:21 פארוואס איז די סעודה פון דוד המלך מוצאי שבת און נישט שבת אליין, ווען ער איז דאך גרעסער פון די אבות?

    תירוץ: 15:58 ווען משיח וועט קומען וועט זונטאג נישט אנהייבן א נייע זיבן, נאר זיין דער אכטער טאג, א יום שכולו שבת.

  3. קשיא: 29:17 פארוואס הייבט זיך שמן אלעמאל אויף אויבן?

    תירוץ: 29:21 ווייל ער געהערט צום עולם פונעם שמיני, העכער פון זיבן, און יעדע זאך ציט זיך צו איר שורש.

  4. קשיא: 40:53 פארוואס זענען עירובין, נדה און יבמות די שווערסטע מסכתות?

    תירוץ: 41:01 ווייל מער ווי אלע אנדערע מסכתות זענען זיי עוסק אין ביאת המשיח.

  5. קשיא: 51:48 איז די גרינדונג פון דער מדינה געווען א גאולה?

    תירוץ: 52:04 ניין; דער רמב"ם שרייבט אז משיח וועט צווינגען אידן צו האלטן די תורה, און די מדינה האט געטאן פונקט פארקערט.

מעשיות

  1. 18:16 דער בני יששכר פרעגט דעם חוזה פון לובלין וועגן זיין נשמה

    דער בני יששכר האט געפילט א גרויסע התעוררות ווען חנוכה איז געקומען, און כמעט א פערטל פון זיין ספר איז וועגן חנוכה. ער האט געמיינט אז זיין נשמה קומט פון די חשמונאים, און איז געגאנגען פרעגן זיין רבי'ן, דעם חוזה פון לובלין. דער חוזה האט אים געזאגט ניין: זיין נשמה קומט פונעם סנהדרין פון שבט יששכר אין דער צייט פון חנוכה, און דערפאר האט ער אנגערופן זיין ספר בני יששכר.

    אין דער מעשה: the Bnei Yissaschar, דער לובלינער חוזה

געדאנקען

  1. 1:21 אזוי ווי שמנים וואס ברענען נישט גוט גענוג פאר שבת מעג מען אנצינדן חנוכה, אזוי זענען דא אידן וואס שבת קען זיי נישט אנצינדן און חנוכה יא, ווייל חנוכה קומט די שכינה אראפ צו זיי אנשטאט צו פאדערן אז זיי זאלן זיך אויפהייבן.
  2. 22:54 דער עבד וואס האט געוואלט בלייבן ווערט באפרייט נאר דורך יובל, דעם "שמיני"; אזוי אויך קען חנוכה, וואס איז פון יובל, באפרייען א איד וואס דער "זיבן" פון שבת קען נישט.
  3. 25:41 שבת איז מען מקדש מיט יין, פונעם עולם פון זיבן, און חנוכה מיט שמן; שמן איז פון דעם זעלבן שורש ווי שמונה.
  4. 29:14 שמן הייבט זיך אויף איבער אלע אנדערע משקאות, אזוי ווי פייער וואס גייט אלעמאל ארויף, ווייל ער געהערט צום העכערן עולם פונעם שמיני און ציט זיך צוריק צו זיין שורש.
  5. 40:50 יבמות, עירובין און נדה זענען די שווערסטע מסכתות ווייל אלע דריי זענען עוסק אין ביאת המשיח: תיקון הנפשות, מאכן די וועלט פאר א רשות היחיד, און מבטל זיין דעם גלות וואס איז געגליכן צו נדה.
  6. 47:44 דאס חנוכה ליכט וואס מ'שטעלט ביי דער טיר, אין רשות הרבים, ברענגט אריין דעם אור פון משיח אין רשות הרבים און מאכט דערפון א רשות היחיד.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 53:32 דער משגיח זאגט אז דאס גאנצע לעבן פון א איד דארף זיין געווידמעט צו ברענגען משיח.
  2. 56:35 ער רופט יעדן איד אויפצונעמען דעם חנוכה דעם עול פון תורה, לערנען די זעקס און דרייסיג מסכתות, און תשובה.
  3. 57:18 ער בעט אז מ'זאל די קבלות אויפנעמען מיט שמחה און מיט א פעסטע החלטה, אלס הכנה צו שבת וישב און חנוכה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אונן, אליהו הנביא, בועז, דוד המלך, דער בני יששכר, דער לובלינער חוזה, דער מהר"ל פון פראג, דער רמב"ם, חזקיהו המלך, יהודה, יוסף הצדיק, יעקב אבינו, ישעיהו הנביא, ער, פרץ, רות, תמר

ערכים אורו של משיח, יבום, יובל, יום שכולו שבת, למטה מעשרה, מוצאי שביעית, פסולת, קודש הקדשים, רשות היחיד, שמיטה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט