גודל כח היום; הדרכה איך לנהוג בו
קאטאלאג: זמנים פורים נומ׳ 7 פאקעט גייד ז׳ 23 תשס"ז (2006–07) אידיש 39 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח שילדערט דעם גרויסן כח פון פורים, א טאג פון זיך איבערדרייען און פון מקבל זיין די תורה מיט אהבה, וואס זיין קדושה בלייבט א גאנצן טאג, און ער גיט א הדרכה ווי אזוי זיך צו פירן: מיט שמחה, מיט כוונה ביים עסן, אן שכרות, און מיט תפילה אויף אלע ישועות.
דער משגיח עפנט מיט דעם וואס אין דער מגילה שטייט צוויי מאל א הפיכה, און זאגט אז אדר איז א צייט ווען א מענטש קען זיך איבערדרייען, מתפלל זיין פאר כלל ישראל, און זיך באנוצן מיט דעם שטארקן מזל פון אדר. ער ערקלערט אז די טעג פאר פורים זענען ווי די שלשת ימי הגבלה פאר שבועות, ווייל פורים האבן אידן מקבל געווען די תורה שבעל פה ברצון, און ער ברענגט דעם חתם סופר אז די קדושה פון דער מגילה איז העכער ווי תורת משה. די קדושת כתר בלייבט א גאנצן פורים, און פורים איז גרעסער ווי יום כיפור, דערפאר דארף מען עס מקבל זיין מיט שמחה. דערנאך לערנט ער אז הייליגע מאכלים ווערן א חלק פונעם מענטש, ער ווארנט שטארק קעגן שכרות, ער ערקלערט פארוואס מען עפנט די גאנצע מגילה, און ער ענטפערט פארוואס צדיקים האבן פורים נישט געבעטן אויף דער גאולה. א מעשה מיטן שומר אמונים ווייזט דעם כח פון פורים אויף ישועות.
ענינים: פורים
סדר השיעור
-
0:00 אדר, דער חודש פון ונהפוך שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט אן אז אין דער מגילה שטייט צוויי מאל ונהפוך, אויפן טאג און אויפן חודש, און זאגט אז א מענטש קען זיך אין אדר איבערדרייען. ער לייגט צו אז פון אדר ביז סיון ווערן תפילות אנגענומען, ער רופט צו מתפלל זיין פאר כלל ישראל אין זיין סכנה, און ברענגט די גמרא אז דער מזל פון א איד איז שטארק אין אדר.
-
4:28 שלשת ימי הגבלה פאר פורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גייט דורך די טעג פון דער משנה ווען מען לייענט די מגילה און די כרכים המוקפים חומה, און ערקלערט אז די דריי טעג פאר פורים זענען ווי שלשת ימי הגבלה פאר שבועות, ווייל פורים האבן אידן מקבל געווען די תורה שבעל פה ברצון און מיט אהבה.
-
8:28 די קדושת כתר א גאנצן פורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם חתם סופר אז די מגילה איז הייליגער ווי תורת משה, און ערקלערט אז די קדושת כתר בלייבט א גאנצן טאג פורים, אז פורים איז גרעסער ווי יום כיפור, און אז דערפאר דארף מען פורים אויפנעמען מיט א שמחה גדולה, נישט אנגעשטרענגט.
-
12:10 פורים איז נישט קיין הפקרות; הייליגע מאכלים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטויסט אפ די מיינונג אז פורים איז ווי די גוים'ס ווילדע יום טוב, און מיט א משל פון אן איי וואס דארף האבן מזל צו ווערן א שבת'דיגע מאכל, שילדערט ער די באשטימטע שבת מאכלים און די ספעציעלע פורים מאכלים אלס פול מיט סודות, וואס מען דארף עסן מיט כוונה.
-
16:23 וואס מען עסט ווערט א חלק פון מענטש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז אנדערש ווי אנדערע מצוות ווערט עסן א חלק פונעם מענטש אליין; דערפאר איז מאכלות אסורות אזא חמור'דיגע זאך, און דערפאר האט יעדער יום טוב זיין מאכל: מצה פסח, מילכיגס שבועות, עסן אין סוכה, האלעשקעס שמחת תורה, לאטקעס חנוכה און המן טאשן פורים.
-
20:17 די סעודת פורים און די סכנה פון שכרות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די סעודה און דאס טרינקען וויין זענען א חיוב, אבער שיכור ווערן איז נישט פאר אונזער דור: רוב צדיקים האבן געטרונקען א גלאז וויין, דער סאטמארער רב איז געווען אן אויסנאם וועמענס שכרות האט ארויסגעברענגט סודות התורה, און די פוסקים זאגן צו טרינקען אביסל און כאפן א דרימל. ער שילדערט דעם בזיון און חילול השם פון שכרות, פון אדם הראשון און נח ביז די עמערדזשענסי רומס היינט.
-
27:49 די אפענע מגילה און אירע ישועות שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק דעם ספר תורה, וואס מען האלט צוגעדעקט, קעגן דער מגילה, וואס מען עפנט אינגאנצן פארן לייענען כדי איר קדושה זאל זיך פארשפרייטן אויף דער גאנצער וועלט, און ווייזט אז אלע סארטן ישועות געפינען זיך אין דער מגילה. ער לייגט צו אז פורים איז ווי שבת, דערפאר טוט מען זיך אן שבת'דיג, און ביי דער סעודה קען מען שעפן אלע ישועות.
-
31:47 פארוואס צדיקים האבן נישט געבעטן אויף דער גאולה; די קערה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט "מה שאלתך" אז דער רבונו של עולם פרעגט כלל ישראל פורים, און פרעגט פארוואס גרויסע צדיקים האבן נישט געבעטן אויף דער גאולה; דער תירוץ איז אז מען האט זיי מגלה געווען דעם טעם פונעם גלות. ער דערציילט ווי דער שומר אמונים האט פורים צוגעזאגט קינדער פאר א זילבערנע קערה, זאגט אז פורים קען יעדער איד אריינגיין אין קודש הקדשים, און ענדיגט מיט הדרכות פאר דעם טאג.
דער שיעור, אויסגעשריבן
אדר, דער חודש פון ונהפוך
שלשת ימי הגבלה פאר פורים
די קדושת כתר א גאנצן פורים
ער ברענגט דעם חתם סופר אז די קדושה פון דער מגילה איז העכער ווי תורת משה, ווייל מ'האט זי מקבל געווען מיט אהבה. שבת גייט די קדושת כתר פון מוסף אוועק, אבער פורים בלייבט זי א גאנצן טאג, און קיין מקטריג קען נישט מקטרג זיין.
פורים איז נישט קיין הפקרות; הייליגע מאכלים
דער משגיח שטויסט אפ צו מאכן פון פורים א ווילדן יום טוב ווי ביי די גוים. אין א משל איז אן איי מתפלל צו קומען צו אן אידישע בעל הביתטע, וואו מ'קאכט עס אפ לכבוד שבת מיט ציבעלעס; אויב נישט, ווארפט עס א גוי. אפילו אן איי דארף האבן מזל.
די שבת מאכלים און די פורים מאכלים, ווי המן טאשן, זאגט ער, האבן גרויסע סודות און ברענגען קדושה אין מענטש, דערפאר דארף מען זיי עסן מיט כוונה.
וואס מען עסט ווערט א חלק פון מענטש
פון א מצוה ווערט א מלאך, אבער עסן ווערט א חלק פונעם מענטש אליין; דערפאר זענען מאכלות אסורות אזוי חמור, ווייל אנדערש ווי אנדערע עבירות גייען זיי אריין אין גוף.
דערפאר האט יעדער יום טוב זיין מאכל: מצה פסח, מילכיגס שבועות, די סוכה, האלעשקעס שמחת תורה, לאטקעס, המן טאשן. עסט מען מיט כוונה, בלייבט די קדושה ביים מענטש.
די סעודת פורים און די סכנה פון שכרות
די סעודה און דער וויין זענען א חיוב, פון "ימי משתה ושמחה", אבער שיכור ווערן, זאגט דער משגיח, איז נישט פאר אונזער דור. דער סאטמארער רב שרייבט אז רוב תלמידי הבעל שם טוב האבן נאר געטרונקען א גלאז וויין. ז
דער סאטמארער רב אליין איז געווען אן אויסנאם: ביי זיין צוואנציג מינוט טיש האט ער געטרונקען ביז מ'האט אים ארויסגעטראגן, און דעמאלט גערעדט סודות התורה וואס א גאנץ יאר האט ער נישט. ר' אברהם טשעכאנאווער האט אפגעמאסטן א רביעית. לויטן רמ"א, וואס דער משנה ברורה ברענגט, טרינקט מען אביסל און כאפט א דרימל. ח,ט
די אפענע מגילה און אירע ישועות
א ספר תורה האלט מען צוגעדעקט, אבער די מגילה, וואס איז לויטן חתם סופר הייליגער, עפנט מען אינגאנצן, ווייל "מגילה" איז פון לשון גילוי, און איר קדושה דארף אנפילן די וועלט.
פארוואס צדיקים האבן נישט געבעטן אויף דער גאולה
דער משגיח טייטשט "מה שאלתך" פונעם מלך צו אסתר אז דער רבונו של עולם פרעגט כלל ישראל פורים וואס זיי ווילן. פארוואס זשע האבן גרויסע צדיקים נישט אויסגעפועלט די גאולה? ער ענטפערט אז פורים האט מען זיי מגלה געווען אז דער גלות איז נישט סתם א שטראף, נאר ס'איז דא תיקונים אויפצוטון. מ
פורים בלייבט אבער אן עת רצון ווען צדיקים מעגן טון נסים. דער שומר אמונים האט אמאל צוגעזאגט קינדער פאר א קערה. א קופערנע מיט זילבער איבערגעצויגן האט ער אוועקגעווארפן ווייל זי איז שקר, אבער א איד וואס האט געברענגט אן עכטע זילבערנע האט ער געבענטשט, און יענער האט געהאט א זון און א טאכטער.
פורים, זאגט ער, קען יעדער איד אריינגיין אין קודש הקדשים. ער ענדיגט מיט א צורוף צו קומען פרי דאווענען, געבן צדקה און מקיים זיין די מצוות פונעם טאג, און א ברכה אויף פורים הבא אין ירושלים.
מראי מקומות
תורה
נביאים
כתובים
משנה
תלמוד בבלי
זוהר און קבלה
אחרונים און חסידות
עיקרי הדברים
- 0:47 אדר איז א חודש פון "ונהפוך", ווען א מענטש קען זיך איבערדרייען: דאווענען, לערנען און פארריכטן זיינע מידות.
- 7:12 פורים האבן אידן מקבל געווען די תורה שבעל פה מיט אהבה, דערפאר זענען די טעג פאר פורים ווי די שלשת ימי הגבלה פאר שבועות.
- 9:18 די קדושת כתר, וואס שבת איז זי נאר ביי קדושה פון מוסף, בלייבט א גאנצן טאג פורים, און דעמאלט האט קיין מקטריג נישט קיין שליטה.
- 16:09 די מאכלים פון שבת און יום טוב טראגן די קדושה פונעם טאג, און זיי ווערן א חלק פונעם מענטש וואס עסט זיי מיט כוונה.
- 20:45 טרינקען פורים דארף זיין א גלאז וויין און א קורצער דרימל; שיכור ווערן איז א בזיון און ברענגט א חילול השם.
- 29:32 פון דער מגילה קען מען שעפן אלע סארטן ישועות, און פורים האבן צדיקים א רשות צו ברענגען ישועות וואס א גאנץ יאר האבן זיי נישט.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 7:00 פארוואס זענען די דריי טעג פאר פורים ווי די שלשת ימי הגבלה פאר שבועות?
תירוץ: 7:28 ווייל ביי הר סיני האט מען די תורה שבעל פה מקבל געווען געצוואונגענערהייט, און פורים האבן אידן זי מקבל געווען ברצון און מיט אהבה, ממילא איז פורים א קבלת התורה.
-
קשיא: 28:11 פארוואס עפנט מען די גאנצע מגילה, ווען א ספר תורה האלט מען צוגעדעקט צוליב זיין קדושה?
תירוץ: 28:58 ווייל "מגילה" איז פון לשון גילוי, און איר קדושה דארף זיך פארשפרייטן אויף דער גאנצער וועלט.
-
קשיא: 32:07 אויב פורים פרעגט דער רבונו של עולם כלל ישראל וואס עס וויל, פארוואס האבן גרויסע צדיקים נישט אויסגעפועלט די גאולה?
תירוץ: 32:45 פורים האט מען זיי מגלה געווען דעם טעם פונעם גלות, אז ער איז נישט סתם א שטראף נאר ס'איז דא תיקונים אויפצוטון, דערפאר האבן זיי נישט געקענט בעטן אז ער זאל זיך ענדיגן.
מעשיות
-
21:50 דעם סאטמארער רב'ס פורים טיש
דער משגיח דערציילט אז דער סאטמארער רב פלעגט פורים טרינקען איין כוס נאכן אנדערן ביז ער איז געווארן שיכור און מען האט אים געדארפט ארויסטראגן. זיין גאנצער פורים טיש האט געדויערט בערך צוואנציג מינוט: ער האט זיך געוואשן, געגעסן א ביסל חלה און פיש, און גענומען טרינקען. אין יענע מינוטן האט ער גערעדט הויכע דיבורים און סודות התורה וואס ער האט קיינמאל א גאנץ יאר נישט ארויסגעוויזן, הגם זיינע ספרים זענען פול מיט הלכות און זיסע דרושים.
אין דער מעשה: the Satmar Rav
-
34:10 דער שומר אמונים און די זילבערנע קערה
פורים האט דער שומר אמונים, א בעל רוח הקודש, פלוצלונג געזאגט אז ווער עס דארף א ישועה מיט קינדער קען צו אים קומען, נאר ער וויל א קערה אויף פסח. איין איד, אין דער ארעמקייט פון ירושלים דעמאלט, האט געקויפט א קופערנע קערה איבערגעצויגן מיט זילבער; דער רבי האט זי אוועקגעווארפן צום אנדערן עק בית המדרש, ווייל זי איז שקר, זי נארט מענטשן אז זי איז זילבער. אן אנדער איד אן קינדער איז געלאפן אויפן מארק און געקויפט א שיינע זילבערנע קערה מיט דריי שטאקן פאר די מצות. דער רבי האט געזאגט אז אזא קערה האט זיין רבי געהאט און אים געבענטשט, און יענער האט געהאט א זון און א טאכטער.
אין דער מעשה: ר' ארעלע ראטה
געדאנקען
- 0:47 די מגילה שרייבט צוויי מאל ונהפוך, אויפן טאג און אויפן חודש, ממילא טראגט דער גאנצער חודש דעם כח פון איבערדרייען, אויך פאר א מענטש זיך אליין איבערצודרייען.
- 7:00 די דריי טעג פאר פורים ווען מען האט אמאל געקענט לייענען די מגילה זענען שלשת ימי הגבלה, ווי פאר שבועות, ווייל פורים איז א קבלת התורה מיט אהבה.
- 10:37 "יום כפורים" טייטשט מען "א טאג ווי פורים", נישט פארקערט, וואס ווייזט אז פורים איז דער גרעסערער טאג.
- 16:36 עסן, אנדערש ווי אנדערע מצוות, גייט אריין אין גוף און ווערט א חלק פונעם מענטש, דערפאר האט יעדער יום טוב א מאכל וואס לאזט א איד מיטנעמען די קדושה פונעם טאג אויך נאכדעם.
- 28:11 א ספר תורה האלט מען צוגעדעקט ווייל ער איז הייליג, אבער די מגילה, וואס איז נאך הייליגער, עפנט מען אינגאנצן, ווייל "מגילה" איז פון לשון גילוי און איר קדושה דארף זיך פארשפרייטן אויף דער וועלט.
- 32:43 די גרויסע צדיקים האבן פורים נישט געקענט בעטן אויף דער גאולה, ווייל דעמאלט האט מען זיי מגלה געווען אז דער גלות איז נישט סתם א שטראף, נאר ס'איז דא תיקונים וואס מען דארף נאך אויפטון.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:59 דער משגיח זאגט אז מען זאל די צייט באנוצן זיך איבערצודרייען: אנהייבן דאווענען, לערנען און פארריכטן שלעכטע מידות.
- 3:22 דער משגיח רופט צו מתפלל זיין פאר כלל ישראל, וואס איז ארומגערינגלט מיט שונאים, אין די טעג ווען תפילות ווערן אנגענומען.
- 11:12 דער משגיח זאגט אז מען דארף צוגיין צו פורים מיט קדושה און מיט א שמחה גדולה, נישט מיט אן אנגעשטרענגט ערנסט פנים.
- 23:55 דער משגיח זאגט צו טרינקען א גלאז וויין און כאפן א קורצן דרימל אנשטאט ווערן שיכור, און אז די וואס גייען קאלעקטן זאלן אפזאגן וויין וואס מען בייט זיי אן אין די שטובער.
- 37:24 דער משגיח זאגט זיינע צוהערער צו קומען פרי און גוט דאווענען פורים, קאלעקטן און געבן פאר ישיבות און ארימע לייט, און מקיים זיין די מצוות פונעם טאג בהידור.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אדם הראשון, אסתר המלכה, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער סאטמארער רב, יהושע בן נון, מרדכי הצדיק, נח, ר' ארעלע ראטה, רבי אברהם טשעכאנאווער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, שמואל הנביא
ערכים ונהפוך הוא, יום הכפורים, כתר, מאכלות אסורות, מתן תורה, עת רצון, שלשת ימי הגבלה, תורה שבעל פה