“גם ושתי המלכה עשתה משתה נשים” - “להיות כל איש שורר בביתו”
קאטאלאג: זמנים פורים נומ׳ 2 פאקעט גייד ז׳ 23 תשל"ה (1974–75) אידיש 1 שעה 29 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז אדר, וואס זיין צירוף פונעם שם הוי' איז באהאלטן אין די סופי תיבות פון א פסוק וועגן דעם חמור, איז די פינצטערע צייט פון סוף הגלות ווען דער כח הנקבה פון דער סטרא אחרא שטארקט זיך, און אז משתה ושתי, דער עצה פון ממוכן, די אחדות פון פורים און דער שורש פון א איד אין "ראשית" דרייען דאס אלעס איבער.
דער משגיח עפנט מיט דעם אז יעדער חודש האט זיין צירוף פונעם שם הוי', און דער צירוף פון אדר איז באהאלטן אין די סופי תיבות פון "אסרי לגפן עירה" (בראשית מט, יא). לויט דעם אור החיים ערקלערט ער אז אין דער סטרא אחרא איז די נקבה שטארקער פונעם זכר, און פאר משיח שטארקט זיך דער כח, אזוי ווי מ'זעט אין דער מגילה. די באזונדערע סעודה פון ושתי פאר די ווייבער איז געווען א געשריי פאר "גלייכבארעכטיגונג", און די גזירה פון ממוכן "להיות כל איש שורר בביתו", וואס די גמרא זאגט איז המן און דער מדרש אין תוספות זאגט איז דניאל, האט צוריקגעשטעלט דעם ימין איבערן שמאל. דערנאך בויט ער אויף ראשית און אחרית: כלל ישראל איז דער אמת'ער ראשית, עמלק א פאלשער; די לעצטע דורות, ווי די לעצטע פסוקים פון דער תורה, זענען סמוך צו בראשית. אדר איז דער חודש פון עפר און פונעם חמור, אבער די אמונה פון א איד קומט פון זיין שורש. ער ענדיגט מיט דער נשמה פון משה רבינו אין יעדן דור, אחדות דורך משלוח מנות, און קלאפן אויף די שערי רחמים פורים.
ענינים: חודש אדר · פורים · מגילת אסתר · קדושה און קליפה
סדר השיעור
-
0:00 דער צירוף פון אדר און דער חלום פונעם אור החיים
דער משגיח ערקלערט אז יעדער חודש האט א צירוף פונעם שם הוי', און דער צירוף פון אדר איז אין די סופי תיבות פון "אסרי לגפן עירה". ער ברענגט דעם אור החיים אז דער פסוק רעדט פון צוויי גאולות, און אז אין דער סטרא אחרא איז די נקבה שטארקער, ווי דער אור החיים דערציילט פון זיין חלום.
-
8:06 דער כח הנקבה פאר משיח
דער משגיח זאגט אז פאר משיח שטארקט זיך די נקבה פון דער סטרא אחרא, ער פארבינדט די שבעה עממין מיט די זיבן שלעכטע מידות, און ערקלערט פארוואס כנעני איז כנגד חסד. דערנאך ווייזט ער פארוואס "עירה" ענדיגט זיך מיט א ה'.
-
12:51 אדר ווי אחרית הימים; מנוח און שמשון
דער משגיח שילדערט אדר ווי דער לעצטער, פינצטערסטער חלק פון דער נאכט פאר ניסן, און די מגילה ווי דער סדר פון עקבתא דמשיחא. ער ערקלערט אז אין קדושה פירט דער מאן, פון וואנעט דער כבוד פאר דער פרוי קומט, און ווי אזוי מנוח וואס איז נאכגעגאנגען זיין ווייב האט פארדארבן אז שמשון זאל זיין משיח.
-
19:24 די באזונדערע סעודה פון ושתי פאר די נשים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט "גם ושתי המלכה עשתה משתה נשים" ווי א באזונדערע פארזאמלונג פון ווייבער וואס פאדערן גלייכבארעכטיגונג, און ער ווייזט אן אז די מגילה שרייבט "ושתי המלכה", פריער דער נאמען און דערנאך דער טיטל, א סימן פון איר טענה אויף גלייכקייט.
-
23:38 ממוכן: המן אדער דניאל? שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די עצה פון ממוכן "להיות כל איש שורר בביתו", די גמרא אז ממוכן איז המן, און תוספות וואס ברענגט א מדרש אז ער איז דניאל, און פרעגט פארוואס תוספות ברענגט עס. ער ערקלערט אז ווען ושתי וואלט מצליח געווען, וואלט די מדת הדין זיך מתגבר געווען למעלה, דערפאר האט דער אייבערשטער פריער צוגעגרייט די רפואה פאר דער מכה.
-
28:50 דער בית דין של מטה פסק'נט, און דער פסק פון דניאל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער בית דין של מטה פסק'נט און דער בית דין של מעלה פאלגט, מיט א מעשה פונעם רוזשינער און דעם צאנזער רב. דער פסק פון דניאל "להיות כל איש שורר בביתו" איז געווען א פסק פארן בית דין של מעלה אז דער ימין זאל זיך מתגבר זיין, ממילא איז נישטא קיין סתירה צווישן דער גמרא און דעם מדרש.
-
32:29 כלל ישראל דער אמת'ער ראשית, עמלק דער פאלשער
דער משגיח פרעגט אויף רש"י פארוואס די תורה הייבט אן מיט בראשית, און ענטפערט אז כלל ישראל ווערט אנגערופן "ראשית". עמלק איז "ראשית גוים" אבער האט נישט קיין "אחרית", און די לעצטע פסוקים פון דער תורה, וואס רעדן פון די לעצטע דורות, זענען סמוך צו בראשית.
-
37:07 דער חמור פון אברהם, משה און משיח
דער משגיח ברענגט דעם פרקי דרבי אליעזר אז אברהם, משה און משיח רייטן אויפן זעלבן חמור, דער סימבאל פון אינגאנצן חומריות, וואס צדיקים זענען אים מכניע. ער פארבינדט די טענה פון עמלק צו זיין "ראשית" מיט חומריות, און ערקלערט די קדושה פון פטר חמור.
-
41:29 אמן, און לייענען די מגילה למפרע
דער משגיח פרעגט וואס רבי חנינא לייגט צו מיט זאגן אז "אמן" איז קל מלך נאמן. דערנאך ערקלערט ער אז קריאת המגילה ברענגט אראפ די זעלבע ניסים יעדעס יאר, דערפאר איז למפרע נישט יוצא, דערפאר נעמען די עשרת בני המן א גאנצן עמוד, און דאס זעלבע איז מיט די מכות אין דער הגדה.
-
46:49 רבי יהודה, רבי יוסי און רבי שמעון
כדי צו ערקלערן די סימנים פון רבי יהודה, דערציילט דער משגיח די גמרא פון די דריי תנאים וואס האבן גערעדט וועגן רוים, און ברענגט דעם חידושי הרי"ם אז זיי האבן געהאט די נשמות פון יהודה, יוסף און שמעון, וואס ערקלערט דאס וואס איז געשען מיט יעדן איינעם.
-
50:58 די פיר יסודות און שריפת חמץ
דער משגיח פארבינדט די פיר אותיות פונעם שם הוי', די פיר יסודות און די פיר מחנות, וואו יהודה איז כנגד אש, דער שורש פון אלעס. פון דעם ערקלערט ער די שיטה פון רבי יהודה אז ביעור חמץ איז נאר שריפה, און פארוואס ער האט געגעבן סימנים פון ראשי תיבות פאר די מכות.
-
57:36 אמונה אין דער פינצטער; הר הבית און מערת המכפלה
דער משגיח רופט אדר דער יסוד העפר, א צייט פון חושך, און ענטפערט די קשיא אויף "אמן": א איד קען גלייבן ווייל ער איז איינגעווארצלט אין קל מלך נאמן. ער שטעלט אוועק הר הבית ווי דער ראשית פון כלל ישראל און מערת המכפלה ווי זיין אחרית, ביידע מיט די זעלבע אדם הראשון און אבות.
-
1:03:08 די סופי תיבות פון אדר ווערן נהפך; משה רבינו אין יעדן דור
צוריק צום אנהייב ערקלערט דער משגיח פארוואס דער שם פון אדר איז אין סופי תיבות וועגן דעם חמור, און ווי אזוי פורים ווערן סופי תיבות נהפך צו ראשי תיבות. דערנאך ערקלערט ער אז אדר איז דער חודש פון משה רבינו'ס פטירה און לידה, אז די נשמה פון משה איז אין יעדן דור מיט אן אנדער נאמען, און פארוואס משה'ס נאמען שטייט נישט אין פרשת תצוה.
-
1:10:13 די מחשבה פון יאוש פון המן און איר תשובה
דער משגיח ערקלערט אז די מחשבה פון יאוש "וואס פאר א שייכות האב איך מיט תורה" איז די מחשבה פון המן אין א איד. די עצה איז זיך מחזק זיין אין אמונה, זיך מקשר זיין מיטן שורש און מיט דער נשמה פון משה רבינו, און שפירן אין אדר אז מ'איז יעצט ניי געבוירן געווארן.
-
1:15:21 משלוח מנות ווי איין גרויסער עירוב
דער משגיח רופט זיך מקשר צו זיין מיט גוטע חברים, קעגן דעם "מפוזר ומפורד" פון המן, און ערקלערט משלוח מנות ווי א עירוב וואס מאכט פון אלע אידישע משפחות איין משפחה. ער לייגט צו אז די ליכטיגקייט פון פורים איז העכער פון דער וועלט, און אז יום הכפורים איז נאר "כפורים".
-
1:19:22 פורים און די מדריגה פון יחידה
דער משגיח ערקלערט אז די קדושה פון פורים איז אזוי גרויס אז מ'טרינקט ביז מ'פילט נישט, און אז פורים הייבן זיך אלע אידן אויף צו דער מדריגה פון יחידה, "איש יהודי" ווי "איש יחידי". ער גלייכט די גראמען און כלי זמר פון פורים צו א חתונה, און זאגט אז דער אייבערשטער אליין שיקט משלוח מנות צו יעדן איד.
-
1:24:12 דער גאסטינינער קלאפט; די בקשה פון אסתר
דער משגיח דערציילט ווי אזוי דער גאסטינינער איז געווארן א גרויסער רבי דורך קלאפן ביים קאצקער'ס טיר פורים, און לערנט ארויס אז פורים דארף מען קלאפן אויף די שערי רחמים. ער ענדיגט מיט "שאלתי ובקשתי" פון אסתר ווי דער צענטער פון דער מגילה, און אדר ווי א צייט פון "ונהפוך".
דער שיעור, אויסגעשריבן
דער צירוף פון אדר און דער חלום פונעם אור החיים
דער משגיח עפנט מיט דעם אז יעדער חודש האט א צירוף פונעם שם הוי', באהאלטן אין א פסוק. דער צירוף פון ניסן איז אין די ראשי תיבות פון "ישמחו השמים ותגל הארץ", און דער פון אדר איז אין די סופי תיבות פון "אסרי לגפן עירה", פון יעקב'ס ברכה צו יהודה. ער מערקט אן אז חדשים וואס האבן א שייכות מיט מדת הדין האבן געווענליך דעם צירוף אין סופי תיבות. ג,א
ער ברענגט דעם אור החיים אז דער פסוק רעדט פון צוויי גאולות: ביי יציאת מצרים איז דער זכר, "עירה", נכנע געווארן, אבער די נקבה, "אתנו", וועט ערשט פאלן ביי דער לעצטער גאולה. אין דער סטרא אחרא איז די נקבה שטארקער פונעם זכר, פארקערט ווי אין קדושה. דער אור החיים דערציילט א חלום, וואו ער האט דעם זכר גרינג אראפגעווארפן, און ביי דער נקבה האט ער געדארפט זיין גאנצן כח. ב
דער כח הנקבה פאר משיח
פאר משיח, זאגט דער משגיח, שטארקט זיך די נקבה פון דער סטרא אחרא מער פון אלעמאל, ווייל זי ווייסט אז איר סוף קומט. די שבעה עממין זענען די שורשים פון די זיבן שלעכטע מידות, און כנעני איז כנגד חסד ווייל אין דער סטרא אחרא איז דער זכר נכנע. דאס זעט ער אין דעם געשריי איבער דער וועלט פאר גלייכבארעכטיגונג פאר ווייבער.
אדר ווי אחרית הימים
אזוי ווי ניסן, ווען די וועלט איז באשאפן געווארן, איז דער אנהייב, אזוי איז אדר דער אחרית הימים: דער לעצטער און פינצטערסטער חלק פון דער נאכט, ווי חז"ל רופן אסתר "סוף כל הנסים". די גאנצע מגילה, זאגט דער משגיח, שילדערט עקבתא דמשיחא, ווייל זי איז פארגעקומען פונקט פארן צווייטן בית המקדש, א צייט פון הסתר וואו מ'זעט נישט דעם שם הוי'. ד,ה,ו
די באזונדערע סעודה פון ושתי
די מגילה הייבט אן מיט דער סעודה פון אחשורוש פאר אלעמען, און דערנאך "גם ושתי המלכה עשתה משתה נשים", א באזונדערע סעודה אין בית המלכות. דער משגיח טייטשט עס ווי א פארזאמלונג פון ווייבער וואס פאדערן גלייכבארעכטיגונג. ביי אחשורוש שטייט אלעמאל "המלך אחשורוש", פריער דער טיטל, אבער ביי ושתי שטייט "ושתי המלכה", פריער איר נאמען, א סימן פון איר טענה אויף גלייכקייט. י
ממוכן: המן אדער דניאל?
ממוכן האט געראטן "להיות כל איש שורר בביתו". די גמרא זאגט אז ממוכן איז המן, און תוספות ברענגט א מדרש אז ער איז געווען דניאל, וואס זיין ווייב האט געהערשט איבער אים. דער משגיח פרעגט פארוואס תוספות ברענגט דאס בכלל. כ,ל,מ
ווען די פארזאמלונג פון ושתי וואלט מצליח געווען, וואלט דאס וואס טוט זיך למטה געמאכט אז די מדת הדין זאל זיך מתגבר זיין איבער דער מדת החסד למעלה. דערפאר האט דער אייבערשטער פריער צוגעגרייט די רפואה פאר דער מכה. דניאל, וואס זיין שורש הנשמה איז די גאולה, האט נישט געקענט ברענגען די גאולה ווען ער איז אונטערטעניג צו זיין ווייב.
דער בית דין של מטה פסק'נט
דער בית דין של מטה פסק'נט און דער בית דין של מעלה פאלגט. דער רוזשינער האט געפרעגט דעם צאנזער רב צי ער מעג איבערציען אין א שענערע דירה; ווען דער צאנזער האט געזאגט יא, האט ער זיך צו שפעט געכאפט אז דער רוזשינער האט געמיינט אוועקגיין פון עולם הזה. אזוי איז דער פסק פון דניאל געווען א פסק פארן הימל אז דער ימין זאל זיך מתגבר זיין, און המן האט דאס זעלבע גע'פסק'נט למטה; ממילא איז נישטא קיין סתירה. ל,מ
כלל ישראל, דער אמת'ער ראשית
דער חמור פון אברהם, משה און משיח
אמן, און לייענען די מגילה למפרע
דער משגיח פרעגט פארוואס רבי חנינא טייטשט "אמן" קל מלך נאמן, ווען דער פשוט'ער טייטש "אמת" איז גענוג. די קשיא לאזט ער אויף שפעטער. ת
ווען מ'לייענט די מגילה, קומען די זעלבע ניסים יעדעס יאר צוריק און דער כח פון המן ווערט ווידער צובראכן. דערפאר איז דער וואס לייענט זי למפרע, ווי א מעשה פון אמאל, נישט יוצא. די עשרת בני המן, די צען כחות פון דער סטרא אחרא, מוזן פארנעמען א גאנצן עמוד, כדי זייער מפלה זאל זיין גאנץ. דאס זעלבע איז מיט די מכות אין דער הגדה. אא,אב
רבי יהודה, רבי יוסי און רבי שמעון
כדי צו ערקלערן די סימנים פון רבי יהודה, דערציילט דער משגיח די גמרא: רבי יהודה האט געלויבט רוים, רבי יוסי האט געשוויגן און רבי שמעון האט עס פארדאמט. רבי יהודה איז דערהויבן געווארן, רבי יוסי גולה געווארן קיין ציפורי, און אויף רבי שמעון איז ארויס א גזר דין, האט ער זיך באהאלטן דרייצן יאר אין א מערה. אד
דער חידושי הרי"ם ערקלערט אז זיי האבן געהאט די נשמות פון יהודה, יוסף און שמעון. יהודה, וואס האט געזאגט "מה בצע" און האט שוין געהאט זיין ירידה, איז יעצט אויפגעשטיגן. יוסף, וואס האט גערעדט לשון הרע אויף די ברודער, איז גולה געווארן. שמעון, וואס האט יוסף אריינגעווארפן אין בור, איז נתחייב געווארן, אבער אנטלאפן אזוי ווי יוסף איז ניצול געווארן. אג,אה
די פיר יסודות און שריפת חמץ
די משנה ברענגט די שיטה פון רבי יהודה אז ביעור חמץ איז נאר שריפה, און די חכמים זאגן אז מ'מעג אויך צעשטרייען צום ווינט אדער ווארפן אין ים. דער משגיח ערקלערט אז די פיר אותיות פונעם שם הוי' זענען כנגד די פיר יסודות, און לויט רבינו בחיי כנגד די פיר מחנות. יהודה איז כנגד אש, דער יו"ד, דער שורש פון אלעס, דערפאר איז זיין מחנה די ערשטע. או,אז
יעדע זאך באשטייט פון די פיר יסודות, און ווי דער אור החיים זאגט, ווען מ'נעמט אוועק איינעם צעגייען די אנדערע, ממילא קען מען מבער זיין חמץ מיט יעדן יסוד. רבי יהודה, לויט זיין שורש אין אש, וויל דערגרייכן דעם שורש אליין. דערפאר האט ער געגעבן די מכות אין ראשי תיבות: דער ערשטער אות האט אין זיך דעם כח פונעם גאנצן ווארט. אח
אמונה אין דער פינצטער
אדר, דער לעצטער חודש, איז דער יסוד העפר, וואו מ'זעט שוין נישט דעם שם הוי'; ס'איז דער סוף פון דער נאכט. פונדעסטוועגן גלייבן אידן אין דער פינצטער. דערמיט איז מתורץ די קשיא אויף "אמן": א איד קען זאגן אמן אפילו ווען אלעס איז פינצטער, ווייל ער איז איינגעווארצלט אין קל מלך נאמן, אינעם רבונו של עולם אליין. ת
סופי תיבות ווערן נהפך; משה רבינו אין יעדן דור
יעצט קומט דער משגיח צוריק צום אנהייב. דער שם פון אדר איז אין סופי תיבות, און אין ווערטער וועגן דעם חמור, דער נידריגסטער עפר. פונדעסטוועגן איז דארט אויך דער שם הוי', און כלל ישראל האט אן אחרית וואס איז פארבונדן מיט זיין ראשית. פורים ווערן די סופי תיבות נהפך צו ראשי תיבות. א,אל
אדר איז דער חודש פון משה רבינו'ס פטירה, און די נשמה פון משה פארשפרייט זיך אין יעדן דור. ווער עס לערנט תורה לשמה, אפילו עטליכע מינוט, באקומט א ניצוץ דערפון. המן האט זיך געפרייט אז דער גורל איז געפאלן אויפן חודש פון משה'ס פטירה, אבער ער האט נישט געוואוסט אז משה איז דעמאלט אויך געבוירן געווארן. אנ,אמ
די מחשבה פון יאוש פון המן
דער משגיח שילדערט א איד וואס טראכט: וואס איז פון מיר געווארן? איך לערן נישט, איך דאווען נישט, מיין קאפ איז פול מיט שטותים און עבירות; וואס פאר א שייכות האב איך מיט תורה און מיטן רבונו של עולם? דאס, זאגט ער, איז די מחשבה פון המן אין א איד, די מיתת משה אין אים.
אנשטאט דעם, זאגט דער משגיח, דארף מען זיך מקשר זיין מיטן אנהייב און מיטן שורש, און שפירן אין אדר אז מ'איז ניי געבוירן געווארן, אזוי ווי משה איז דעמאלט געבוירן געווארן. אין דעם חודש קענען סופי תיבות ווערן ראשי תיבות, דער כח פון המן קען זיך איבערדרייען צום כח פון המלך, און דער שמאל איז נכנע צום ימין.
משלוח מנות ווי איין גרויסער עירוב
דער משגיח רופט זיך מקשר צו זיין מיט גוטע חברים און רביים, וואס געפינען זיך אין יעדן דור. המן'ס פלאן איז געווען אז אידן זענען "מפוזר ומפורד"; מרדכי און אסתר האבן געענטפערט "לך כנוס". משלוח מנות, אזוי ווי א עירוב חצירות, מאכט פון אלע משפחות איין משפחה, וואס עסן איינער ביים אנדערן אן מקפיד זיין. דער ליצנות פון עמלק קען די אחדות נישט פארטראגן. אע,אפ
פורים און די מדריגה פון יחידה
דער גאסטינינער קלאפט; די בקשה פון אסתר
מראי מקומות
תורה
- א Bereishis 49:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:37, 11:45, 1:03:08
- ט Bereishis 49:17-18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:45
- פ Bamidbar 24:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:22, 38:53
- צ Devarim 34:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 34:45
- ש לכאורה Shemos 13:13 מפתח אינעם אויסשרייב: 38:53
- אה Bereishis 37:26 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 48:37
- אט Bereishis 36:31 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:12
- בב Bereishis 22:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 37:07
נביאים
כתובים
- ג Tehillim 96:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:37
- י Esther 1:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:39
- כ Esther 1:16-22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:47
- נ לכאורה Tehillim 81:5 29:08 מפתח
- ס Esther 1:13 32:29 טעקסט מפתח
- אי Mishlei 20:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:00:12
- אל Esther 9:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:03:08, 1:26:40
- אס Esther 2:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:08:09, 1:24:22
- אע Esther 3:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:21
- אפ Esther 4:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:15:21
- אר Tehillim 22:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:23
- את Esther 7:2-3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:26:40
- בא Tehillim 122:8 1:23:15 טעקסט מפתח
משנה
תלמוד בבלי
- ד לכאורה Rosh Hashanah 11a מפתח אינעם אויסשרייב: 13:13
- ה Chullin 139b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:13
- ו Yoma 29a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:13
- ז Yevamos 62b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:45
- ח Berachos 61a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 15:45
- ל Megillah 12b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:47, 28:53, 1:24:22
- ת Shabbos 119b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 41:32, 57:42
- אד Shabbos 33b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 46:49
- אמ Megillah 13b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:43
- אק Megillah 7b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:19:22
- אש Shabbos 88a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:20:23
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 2:18 דער צירוף פון חודש אדר ליגט אין די סופי תיבות פון "אסרי לגפן עירה... בני אתנו", און דער ה' אין סוף פון "עירה" ווייזט אז אין אדר איז דער זכר נכנע צו דער נקבה.
- 6:07 לויט דעם אור החיים איז אין קדושה דער זכר שטארקער, אבער אין דער סטרא אחרא איז די נקבה שטארקער, און זי ווערט ערשט אינגאנצן נכנע ביי משיח.
- 15:15 די מגילה שילדערט די צייט פארן צווייטן בית המקדש ווי עקבתא דמשיחא, און די באזונדערע סעודה פון ושתי פאר די ווייבער איז געווען דער כח הנקבה וואס האט געפאדערט גלייכבארעכטיגונג.
- 24:06 די גזירה פון ממוכן "להיות כל איש שורר בביתו" האט מחזק געווען דעם ימין איבערן שמאל; די גמרא זאגט אז ממוכן איז המן, דער מדרש אין תוספות זאגט דניאל, און דער משגיח ערקלערט אז ביידע זענען אמת.
- 34:07 כלל ישראל איז דער אמת'ער "ראשית", און עמלק איז א פאלשער "ראשית" אן קיין "אחרית"; די לעצטע דורות, ווי די לעצטע פסוקים פון דער תורה, זענען סמוך צו בראשית.
- 58:07 אפילו אין דער פינצטערסטער צייט קען א איד גלייבן, ווייל "אמן" איז ראשי תיבות קל מלך נאמן און ער איז איינגעווארצלט אינעם רבונו של עולם אליין.
- 1:13:31 אין אדר, דער חודש וואס משה רבינו איז געבוירן געווארן, קען יעדער איד זיך מקשר זיין מיט דער נשמה פון משה רבינו, מיט גוטע חברים און מיט גאנץ כלל ישראל, און פורים דארף מען קלאפן אויף די שערי רחמים.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 11:40 פארוואס געפינט זיך דער צירוף פון אדר אין די סופי תיבות, און פארוואס מוז "עירה" זיך ענדיגן מיט א ה'?
תירוץ: 12:35 ווייל אדר איז די צייט פון סוף הגלות ווען די נקבה פון דער סטרא אחרא שטארקט זיך, ממילא איז דער זכר נכנע צו דער נקבה, און "זיין אייזל" ווערט געשריבן ווי "איר אייזל".
-
קשיא: 25:09 פארוואס ברענגט תוספות א מדרש אז ממוכן איז געווען דניאל, ווען דער בבלי זאגט אז ער איז המן?
תירוץ: 31:34 ביידע זענען אמת: דניאל, די נשמה פון גאולה, האט גע'פסק'נט פארן בית דין של מעלה אז דער ימין זאל זיך מתגבר זיין, און המן האט דאס זעלבע גע'פסק'נט למטה.
-
קשיא: 33:20 דער תירוץ פון רש"י, אז די תורה דערציילט פון בריאת העולם כדי צו ווייזן אז דער אייבערשטער קען געבן דאס לאנד וועמען ער וויל, ערקלערט נישט פארוואס זי הייבט זיך אן מיט בראשית און נישט מיט מצוות.
תירוץ: 34:04 די וועלט איז באשאפן געווארן פאר כלל ישראל וואס הייסט "ראשית", און די לעצטע פסוקים פון דער תורה, וועגן די לעצטע דורות, מוזן זיין סמוך צו בראשית.
-
קשיא: 41:47 וואס לייגט רבי חנינא צו מיט זאגן אז "אמן" איז קל מלך נאמן, ווען דער פשוט'ער טייטש איז "אמת"?
תירוץ: 58:56 ער ערקלערט פון וואנעט א איד נעמט דעם כח צו גלייבן אפילו אין דער פינצטער: ער איז איינגעווארצלט אין קל מלך נאמן, אינעם רבונו של עולם אליין.
-
קשיא: 46:49 פארוואס גיט רבי יהודה סימנים פון ראשי תיבות פאר די מכות?
תירוץ: 56:17 ער גייט לשיטתו אז חמץ מוז מען פארברענען: ווייל ער איז פון דער נשמה פון יהודה, כנגד אש וואס איז דער שורש פון די יסודות, וויל ער דערגרייכן דעם שורש, און דאס זענען די ראשי תיבות.
-
קשיא: 1:08:09 פארוואס שטייט משה'ס נאמען נישט אין פרשת תצוה?
תירוץ: 1:08:15 ווייל די נשמה פון משה רבינו קומט אין יעדן דור מיט אן אנדער נאמען, דערפאר ווערט אין דער פרשה פון זיין יארצייט זיין נאמען נישט געשריבן.
מעשיות
-
6:35 דער חלום פונעם אור החיים
דער משגיח דערציילט אז דער אור החיים שרייבט פון א חלום וואו ער האט געהאט א מלחמה מיטן זכר פון דער סטרא אחרא, און האט אים גרינג אראפגעווארפן. ווען די נקבה פון דער סטרא אחרא איז געקומען, האט ער זיך געמוזט אנשטרענגען מיט זיין גאנצן כח, און ער האט זי אראפגעווארפן אסאך מדריגות, אבער נישט אזוי ווייט ווי דעם זכר. דער אור החיים פארבינדט דאס מיטן פסוק פון די צוויי גאולות.
אין דער מעשה: the Ohr HaChaim
-
29:28 דער רוזשינער פרעגט דעם צאנזער רב וועגן איבערציען
דער משגיח דערציילט אז דער רוזשינער האט געפרעגט דעם צאנזער רב צי ער מעג איבערציען אין א צווייטע, שענערע דירה, און דער צאנזער האט געענטפערט: פארוואס נישט? דערנאך האט ער זיך געכאפט אז דער רוזשינער האט געמיינט אז ער וויל אוועקגיין פון עולם הזה צום עולם העליון, און ער האט געוואלט צוריקנעמען, אבער דער רוזשינער האט געזאגט אז ס'איז שוין צו שפעט, ער האט שוין גע'פסק'נט. דער משגיח ברענגט דאס צו ווייזן אז דער בית דין של מטה באשליסט.
אין דער מעשה: דער רוזשינער, דער דברי חיים, דער צאנזער רב
-
47:08 רבי יהודה, רבי יוסי און רבי שמעון וועגן רוים
דער משגיח דערציילט די גמרא: רבי יהודה האט געלויבט די רוימישע מלכות פאר אירע וועגן און אירע ארבעטן, רבי יוסי האט געשוויגן, און רבי שמעון האט געזאגט אז זיי האבן אלעס געטון נאר פאר זיך אליין. ווען די רייד זענען אנגעקומען צום מלכות, האט מען גוזר געווען אז רבי יהודה זאל דערהויבן ווערן, רבי יוסי זאל גולה ווערן קיין ציפורי, און רבי שמעון זאל געהרג'עט ווערן. רבי שמעון איז אנטלאפן און האט זיך באהאלטן דרייצן יאר אין א מערה.
אין דער מעשה: Rabbi Yehuda, רבי יוסי בן חלפתא, רבי שמעון בר יוחאי
-
1:24:12 דער גאסטינינער קלאפט ביים קאצקער'ס טיר
דער משגיח דערציילט אז דער גאסטינינער איז אמאל נישט געווען אזוי גרויס. דער קאצקער רבי האט זיך די לעצטע יארן פארשלאסן, און מ'האט מורא געהאט אריינצוגיין צו אים. איין פורים האט דער גאסטינינער גענומען כח און שטארק געקלאפט, ביז דער קאצקער האט געעפנט און געפרעגט וואס ער וויל; ער האט געענטפערט אז ער איז אן אביון און וויל "מתנות לאביונים". דער קאצקער האט אים אריינגענומען אויף עטליכע שעה, און ער איז ארויס אן אנדער מענטש, און שפעטער געווארן א גרויסער רבי.
אין דער מעשה: רבי יחיאל מאיר גאסטינינער, the Kotzker Rebbe
געדאנקען
- 9:54 דער משגיח ערקלערט אז כנעני איז כנגד חסד פונקט ווייל אין דער סטרא אחרא איז דער זכר נכנע, פארקערט פון קדושה וואו די מדת הגבורה איז זיך מכניע צו מדת החסד.
- 11:45 דער קרי וכתיב פון "עירה" ווייזט דעם באהאלטענעם צירוף פון אדר: נאר ווייל דאס ווארט ענדיגט זיך מיט א ה' איז דער שם גאנץ, א רמז אז אין אדר איז דער זכר נכנע צו דער נקבה.
- 30:54 די גמרא "ממוכן זה המן" און דער מדרש "ממוכן איז דניאל" זענען נישט קיין סתירה: דניאל, די נשמה פון גאולה, האט גע'פסק'נט פארן בית דין של מעלה אז דער ימין זאל זיך מתגבר זיין, און המן האט דאס זעלבע גע'פסק'נט למטה.
- 56:17 די סימנים פון רבי יהודה פאר די מכות גייען לשיטתו אז חמץ מוז מען פארברענען: ווייל ער איז פון דער נשמה פון יהודה, כנגד אש וואס איז דער שורש פון אלע יסודות, וויל ער דערגרייכן דעם שורש, די ראשי תיבות.
- 1:00:52 הר הבית, אפגעקויפט פון ארונה וואס זיין נאמען הייבט זיך אן מיט די אותיות "אור" (יסוד האש), און מערת המכפלה, אפגעקויפט פון עפרון וואס זיין נאמען איז "עפר", זענען דער ראשית און דער אחרית פון כלל ישראל, און ביידע האבן די זעלבע אדם הראשון און אבות.
- 1:08:09 משה'ס נאמען שטייט נישט אין פרשת תצוה, וואס מ'לייענט אין דער וואך פון זיין יארצייט, ווייל משה רבינו האט אין יעדן דור אן אנדער נאמען; אין דער צייט פון המן האט ער געהייסן מרדכי.
- 1:16:31 משלוח מנות מאכט פון אלע אידישע משפחות איין משפחה, אזוי ווי א עירוב חצירות וואו א געמיינזאמע סעודה פאראייניגט באזונדערע הייזער, און דער כח הליצנות פון עמלק קען אזא אחדות נישט פארטראגן.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 8:55 דער משגיח ברענגט פון ספרים אז ווער עס שפירט אז א שלעכטע מידה איז זיך מתגבר אויף אים, זאל זאגן דעם פסוק פון די שבעה עממין, און דאס איז מכניע די זיבן שלעכטע כחות.
- 1:12:09 דער משגיח זאגט אז ווען א איד טראכט "וואס פאר א שייכות האב איך מיט תורה און מיטן רבונו של עולם", דארף ער וויסן אז דאס איז די מחשבה פון המן, און אנשטאט דעם זיך מחזק זיין אין אמונה און שפירן אז ער איז אין אדר ניי געבוירן געווארן.
- 1:15:21 דער משגיח זאגט אז מ'זאל זיך מקשר זיין מיט גוטע חברים, גוטע בחורים און רביים, וואס געפינען זיך אין יעדן דור.
- 1:25:17 דער משגיח זאגט אז פורים טאר מען נישט זיין קיין ביישן, נאר מ'דארף קלאפן אויף די שערי רחמים און בעטן דעם רבונו של עולם, ביז ער עפנט.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחשורוש, אסתר המלכה, דניאל, דער דברי חיים, דער צאנזער רב, דער הייליגער אור החיים, דער חידושי הרי"ם, דער קאצקער רבי, דער רוזשינער, המן, ושתי, יעקב אבינו, ממוכן, מנוח, מרדכי הצדיק, משה רבינו, רבי חנינא, רבי יהודה בר אילעאי, רבי יוסי בן חלפתא, רבי יחיאל מאיר גאסטינינער, רבי שמעון בר יוחאי, רבינו בחיי, רש"י, שמשון
ערכים ארבע יסודות, יחידה, משלוח מנות, סופי תיבות, סטרא אחרא, עקבתא דמשיחא, צירוף, ראשי תיבות, שם הוי"ה